پربازدیدترین ها
جدیدترین اخبار پربیننده ترین اخبار

کد خبر :   103251  | تاریخ خبر : 1398/03/07  | ساعت : 09:21

یادداشت نصر/

لزوم حمایت دیپلماتیک از هنرمندان محبوس در هند


نصر: «هنرمند تبریزی همراه خانواده‌اش در زندان بنگلور هند گرفتار شده است!» این تیتر شاید بتواند به قدر کفایت احساسات هر کسی را برانگیخته کند ولی نمی‌تواند عمق درد و رنجی را که این هنرمند در مدتی نزدیک به یک سال و نیم به همراه خانواده‌اش متحمل شده، بازگو کند.

برای مشاهده عکس در ابعاد اصلی ، بر علامت ذره بین روی تصویر کلیک نمایید

نام این هنرمند تبریزی وحید گل‌بوستانی‌ است. با یک جستجوی ساده می‌توان رزومه‌ی او را در عالم هنر موسیقی به دست آورد: برنده‌ی جایزه‌ی بهترین نوازنده‌ی تنبک از جشنواره‌ی موسیقی فجر سال ۷۷، برنده‌ی تندیس سربی جشنواره‌ی ماه، برنده‌ی هفت جایزه‌ی اول موسیقی تئاتر از جشنواره‌های سراسری، پنج جایزه دوم، هفت جایزه‌ی سوم، اجراهای متعدد در شهرهای مختلف ایران و خارج از کشور و... . همین رزومه می‌تواند گویای این واقعیت باشد که گل‌بوستانی چه استعداد درخشانی‌ست. هم‌چنان که اغلب استعدادهای درخشان مورد بی‌مهری روزگار قرار می‌گیرند گل‌بوستانی هم از این دایره بیرون نمی‌ماند. او به بیماری صعب‌العلاج ام‌اس دچار می‌شود و مدت‌ها با آن دست و پنجه نرم می‌کند. ازدواج او با دختری که مثل خودش درگیر این بیماری‌ست نشان از روح بزرگ او دارد. وقتی تلاش برای درمان در ایران به دلایل مختلف به نتیجه‌ای نمی‌رسد هم تلاش می‌کنند تا خود را به خارج از کشور برسانند تا آن‌جا برای بیماری خود درمانی بیابند. از این‌جا تراژدی واقع زندگی‌شان شروع می‌شود. افتادن در دام شبکه‌ی قاچاق انسان و دل بستن به وعده‌های دروغین، آن‌ها را به هند می‌کشاند و همان‌جا جعلی بودن پاسپورت‌شان معلوم می‌شود. بازداشت و راهی زندان می‌شوند. همسر باردار گل‌بوستانی در زندان وضع حمل می‌کند و نوزاد این هنرمند در زندان بنگلور هند به دنیا می‌آید!

هنرمندان سرمایه‌های ملی هستند و دولت‌ها حافظان سرمایه‌های ملی! از این رهگذر دولت‌مردان کشورمان وظیفه دارند که از این سرمایه‌های ملی نیز حمایت کنند. در این نوشته سعی شده به یکی از مجراهای دیپلماتیک که ظرفیت رهاسازی این زوج را دارد اشاره گردد.

نهاد شناخته شده‌ی «حمایت دیپلماتیک» روشی مسالمت‌آمیز و شناخته شده در حقوق بین‌الملل است که در شرایطی مشابه با این مورد خاص توانسته است راهگشا باشد.

حمایت دیپلماتیک که در گذشته فاقد پشتوانه‌ی حقوقی محکمی بوده، امروزه به یکی از نهادهای مترقی حقوق بین‌الملل بدل گشته است و روزبه‌روز به تعداد کشورهایی که اتباع زیان‌دیده‌ی خود را در کشورهای بیگانه مورد حمایت قرار می‌دهند افزوده می‌شود.

نوعی حمایت سیاسی که یک دولت نزد دولتی دیگر، به منظور جبران خسارتی که بر اثر ارتکاب عمل متخلفانه‌ی بین‌المللی به یکی از اتباع او(اعم از حقیقی یا حقوقی) وارد شده است، به عمل می‌آورد. این قاعده‌ی عرفی، ماهیتاً تکلیفی برای دولت‌ها مقرر نمی‌دارد بلکه، حقی است که مربوط به آن‌ها بوده و تابع شرایطی خاص از قبیل وجود رابطه‌ی تابعیت و طی مراحل داخلی از سوی زیان‌دیده است.

با توجه به استدلال دیوان بین‌المللی دادگستری در قضیه‌ی بارسلونا تراکشن(۱۹۷۰م)، مواد طرح کمسیون حقوق بین‌الملل ۲۰۰۶ در خصوص تعریف و تعیین دامنه‌ی مفهوم حمایت دیپلماتیک، و همین‌طور دکترین مختلف حقوق بین‌المللی نظیر «فرض واتل» و مهم‌تر از همه، اقدامات عینی کشورهای مختلف و اعطای حمایت دیپلماتیک به اتباع خود، همگی نشان از جا افتادگی و پشتوانه‌ی حقوقی این نهاد دارند.

 

کمیسیون حقوق بین‌الملل که از سال ۱۹۴۷ میلادی، وظیفه‌ی تدوین و توسعه‌ی حقوق بین‌الملل را به عنوان یکی از اهداف منشور ملل متحد بر عهده داشته، در سال ۲۰۰۶ میلادی طرح حمایت دیپلماتیک را به تصویب رساند و سعی کرد با تفاسیر موسع از مقررات مربوطه، بیشترین حمایت‌های ممکن برای افراد را در نظر بگیرد. ماده‌ی ۲ طرح، صراحت دارد که دولت‌ها حق دارند حمایت دیپلماتیک را اعمال کنند. در این طرح، الزامی برای دولت ایجاد نشده است بلکه، اجرای این نهاد از سوی دولت‌ها جنبه‌ی اختیاری دارد. ماده‌ی ۳ نیز اعمال حمایت دیپلماتیک را حق دولت می‌داند، نه تکلیف آن.

سوالی که مطرح می‌گردد این است که به لحاظ قواعد و رویه‌ی حقوق بین‌الملل، آیا دستگاه دیپلماسی کشورمان حق حمایت دیپلماتیک از این زوج را دارد؟

در پاسخ باید گفت با نظر به رویه‌ی حقوق بین‌الملل و مواد طرح کمیسیون حقوق بین‌الملل ۲۰۰۶، جهت تحقق حمایت دیپلماتیک عناصری می‌بایست وجود داشته باشند که مهم‌ترین آن‌ها وجود «رابطه‌ی تابعیت بین شخص زیان‌دیده و کشور اعمال‌کننده‌ی حمایت دیپلماتیک» است. با توجه به سوابق موجود، این اشخاص تنها دارای تابعیت ایرانی بوده و حتی دارای تابعیت مضاعف نیز نیستند.

شرط دیگر «قاعده‌ی طی مراحل داخلی» است. فلسفه‌ی این قاعده این است که اولاً به دولت مربوطه فرصت داده شود وضعیت خسارت‌دیده را در سیستم حقوقی خود بررسی و ترمیم کند ثانیاً، احترام به حاکمیت دولت‌ها حفظ شود ثالثاً، از میزان دعاوی بین‌المللی تا حدی کاسته شود. با توجه به گذشت نزدیک به یک‌ونیم سال از دستگیری این زوج و طرح دعاوی مختلف در محاکم کشور هند و پیگیری‌های مکرر خانواده این زوج، نهایتا وکلای زیان‌دیدگان تلویحا به عجز خود اشاره کرده‌اند. لذا این شرط نیز نمی‌تواند مانعی بر سر راه «حمایت دیپلماتیک» تلقی شود.

شرط سوم به عنوان شرط پایانی، «پاکدستی مدعی»ست. اساس این اصل در حقوق بین‌الملل عرفی قرار دارد و در طرح کمسیون حقوق بین‌الملل ۲۰۰۶ اشاره‌ای به آن نشده است. با توجه به عدم سوءنیت زیان‌دیدگان و گرفتاری آن‌ها در دام قاچاقچیان انسان و حسن شهرت این زوجین، ارتکاب عمل غیرقانونی از سوی این افراد نیز بعید به نظر می‌رسد.

با توجه به آن‌چه ذکر شد و با عنایت به روابط دوستانه‌ی دو کشور هند و ایران، علاوه بر توسل به نهاد شناخته‌ی شده‌ی «حمایت دیپلماتیک»، ورود مسئولان محترم وزارت امور خارجه‌ی کشورمان به این ماجرا نیز می‌تواند در سرعت بخشیدن به حل‌وفصل آن نقشی اساسی بازی کند.

آزادی وحید گل‌بوستانی و خانواده‌اش و بازگشت آن‌ها به ایران، در حکم حمایت از سرمایه‌ی ملی‌ و بازگرداندن آن ملت و کشور ایران است!

مهدی ولی‌زاده فرد-  دکتری حقوق اتحادیه اروپا

انتهای پیام/

مطالب مرتبط

نظرات (0)

 

استفاده از مطالب پورتال با ذکر منبع بلامانع است