نقش موثر بهبود کیفیت زندگی در درمان و پیشگری از سرطان/ ورزش، جایگزین روش‌های استاندارد درمانی نیست

به گزارش نصر، نشست علمی تخصصی «ورزش و سرطان» از سلسله نشست‌های «ورزش داروست» به همت دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه تبریز و با همکاری انجمن خیریه حمایت از بیماران مبتلا به سرطان پژواک برگزار شد و سخنرانان مدعو به بررسی این رویکرد پرداختند.
فرناز بوستانی، فوق‌تخصص بیماری‌های خون و سرطان بزرگسالان، با اشاره به تأثیر سرطان و درمان‌های آن بر توان جسمی بیماران اظهار کرد: شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، جراحی و سایر روش‌های درمانی ممکن است با عوارضی مانند خستگی مزمن، کاهش توده عضلانی و افت قدرت بدنی همراه باشند و چرخه‌ای از خستگی و کم‌تحرکی ایجاد کنند.
وی با تأکید بر اینکه فعالیت بدنی باید از ابتدای مسیر درمان مورد توجه قرار گیرد، افزود: ورزش متناسب با شرایط بیمار می‌تواند به حفظ توان جسمانی، افزایش تحمل درمان و کاهش عوارض آن کمک کند و پس از پایان درمان نیز بخشی از روند بازتوانی و بازگشت به زندگی روزمره باشد.
بوستانی با بیان اینکه فواید فعالیت بدنی به بیماران در مراحل اولیه محدود نیست، ادامه داد: حتی در بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته و متاستاتیک نیز حفظ کیفیت زندگی و استقلال فردی اهمیت دارد. گاهی توانایی انجام کارهای شخصی بدون کمک دیگران، دستاورد مهمی در مسیر مراقبت از بیمار محسوب می‌شود.
این متخصص با اشاره به شواهد پژوهشی درباره تأثیر فعالیت بدنی بر سلامت افراد گفت: فعالیت منظم می‌تواند از طریق کنترل وزن، بهبود وضعیت متابولیک و کاهش التهاب سیستمیک بر سلامت بدن اثر بگذارد. همچنین شواهدی درباره ارتباط فعالیت بدنی با کاهش خطر برخی سرطان‌ها، از جمله سرطان کولورکتال، پستان پس از یائسگی و آندومتر وجود دارد.
وی تأکید کرد: ورزش به‌تنهایی درمان سرطان نیست و جایگزین روش‌های استاندارد درمانی نمی‌شود؛ بلکه مداخله‌ای حمایتی برای کاهش عوارض، حفظ عملکرد جسمی و ارتقای کیفیت زندگی بیماران است. برنامه ورزشی نیز باید با توجه به شرایط هر بیمار و محدودیت‌هایی مانند کم‌خونی، ضعف سیستم ایمنی، متاستاز استخوانی، نوروپاتی و مشکلات قلبی ناشی از درمان طراحی شود.

شروع ورزش حتی با دو دقیقه فعالیت
سعید نیکوخصلت، رئیس دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه تبریز نیز با تأکید بر ضرورت ورود تخصص‌های علوم ورزشی به فرایند مراقبت از بیماران سرطانی اظهار کرد: سرطان صرفاً یک مسئله پزشکی نیست و ابعاد روانی، خانوادگی، اجتماعی و اقتصادی دارد؛ ازاین‌رو همکاری متخصصان پزشکی و علوم ورزشی می‌تواند به بهبود مراقبت از بیماران کمک کند.
وی با اشاره به آثار درمان‌های سرطان بر عضلات و توان جسمی بیماران افزود: تحلیل عضلانی، تغییرات متابولیک و خستگی از جمله مشکلاتی هستند که ممکن است در جریان بیماری و درمان ایجاد شوند. فعالیت بدنی متناسب می‌تواند در مقابله با بخشی از این عوارض مؤثر باشد.
نیکوخصلت با بیان اینکه شروع فعالیت بدنی لزوماً به معنای انجام تمرین‌های طولانی نیست، گفت: حتی دو دقیقه حرکت نیز می‌تواند نقطه شروع باشد. بیمار می‌تواند با توجه به توان جسمی خود، زمان فعالیت را به‌تدریج افزایش دهد. استمرار فعالیت و تبدیل آن به بخشی از برنامه زندگی اهمیت بیشتری دارد.
رئیس دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه تبریز با اشاره به نقش عضلات در تنظیم فرایندهای بدن خاطرنشان کرد: عضلات هنگام فعالیت بدنی ترکیباتی از جمله مایوکاین‌ها ترشح می‌کنند که در تنظیم فرایندهای متابولیک، التهاب و عملکرد سیستم ایمنی نقش دارند.
وی فردی‌سازی برنامه ورزشی بیماران را ضروری دانست و افزود: نوع و مرحله سرطان، وضعیت تغذیه، کم‌خونی، عوارض درمان، مشکلات قلبی و اسکلتی‌عضلانی و احتمال اختلال تعادل باید در طراحی برنامه ورزشی لحاظ شود. همکاری متخصصان آنکولوژی و فیزیولوژیست‌های ورزشی برای ارزیابی و پایش فعالیت بدنی بیماران ضروری است.
نیکوخصلت همچنین تأکید کرد که ابتلا به سرطان الزاماً به معنای بی‌توجهی فرد به سلامت خود نیست و در کنار سبک زندگی، عوامل ژنتیکی و وراثتی نیز در بروز این بیماری نقش دارند.

حمایت از بیش از پنج‌هزار بیمار در انجمن پژواک
این گزارش می‌افزاید علی‌اکبر خازن، مدیرعامل انجمن خیریه حمایت از بیماران مبتلا به سرطان پژواک نیز با اشاره به فعالیت این انجمن اظهار کرد: پژواک در سال ۱۳۸۸ با هدف کاهش دشواری‌های مالی و اجتماعی بیماران مبتلا به سرطان تأسیس شده و در حال حاضر بیش از پنج‌هزار و ۱۰۰ بیمار را تحت پوشش دارد که حدود هزار و ۷۰۰ پرونده از این تعداد فعال است.
وی با بیان اینکه سرطان علاوه بر سلامت جسمی بر وضعیت روانی، بنیان خانواده و شرایط اقتصادی افراد نیز تأثیر می‌گذارد، افزود: هزینه خدمات حمایتی انجمن به‌طور متوسط ماهانه حدود چهار میلیارد تومان است و پیش‌بینی می‌شود هزینه این بخش در سال جاری به حدود ۶۰ میلیارد تومان برسد. منابع مالی پژواک از کمک خیرین و مشارکت‌های مردمی تأمین می‌شود و انجمن وابستگی مالی به نهادهای دولتی ندارد.
خازن با تأکید بر اینکه حمایت از بیماران پس از ابتلا تنها بخشی از مسئولیت اجتماعی در حوزه سرطان است، ادامه داد: در کنار حمایت‌های درمانی باید به آموزش، پیشگیری، غربالگری و تشخیص زودهنگام نیز توجه کنیم. فعالیت بدنی منظم و متناسب با شرایط افراد، از طریق کنترل وزن و بهبود سلامت متابولیک، می‌تواند در کاهش خطر ابتلا به برخی سرطان‌ها نقش داشته باشد.
مدیرعامل انجمن پژواک با اشاره به تشکیل کمیته ورزش در این انجمن، آگاهی‌بخشی درباره نقش فعالیت بدنی در پیشگیری از سرطان و استفاده از ظرفیت رویدادهای ورزشی برای ترویج مسئولیت اجتماعی را از مأموریت‌های این کمیته عنوان کرد.
وی همکاری با دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی دانشگاه تبریز را فرصتی برای پیوند دانش دانشگاهی با تجربه میدانی انجمن دانست و گفت: این همکاری می‌تواند به تعریف پژوهش‌های کاربردی، تدوین پایان‌نامه‌های مرتبط با فعالیت بدنی و کیفیت زندگی بیماران و طراحی برنامه‌هایی متناسب با نیازهای جامعه منجر شود.
خازن در پایان بر ضرورت تبدیل مباحث علمی به اقدامات اجرایی تأکید کرد و افزود: ارزش واقعی چنین نشست‌هایی زمانی مشخص می‌شود که دستاوردهای آن‌ها به برنامه‌های عملی و قابل ارزیابی در حوزه پیشگیری، ترویج فعالیت بدنی و ارائه خدمات کاربردی به بیماران تبدیل شود.
سخنان سخنرانان این نشست بر یک نکته مشترک تأکید داشت: فعالیت بدنی نه جایگزین درمان پزشکی است و نه نسخه‌ای یکسان برای همه بیماران؛ بلکه مداخله‌ای مکمل است که با رعایت شرایط فردی، از مرحله پیشگیری تا درمان و بازتوانی می‌تواند در حفظ سلامت و کیفیت زندگی نقش داشته باشد.
انتهای پیام/