باغ پارک امامی، قربانی حمایتی بی‌تدبیر

به گزارش نصر، انتشار عنوان «پارک گربه ها» اتمسفر اتوپیایی «kedyler parke» ازمیر را برای پاستور تبریز فراهم نکرده است! به روایت اهالی محل، این عنوان موجب شد افراد از محله‌های مختلف تبریز، گربه‌ها را سبد سبد جمع و به این پارک منتقل کنند! با این تصور که حیوانات در این محل از مراقبت و رسیدگی بهداشتی برخوردارند ولی نگهبان این پارک، در این باره می گوید: مطلقا دروغ است...
تا ظهر، اهالی محل، رفته رفته بیشتر گرد خبرنگاران نصر جمع شدند تا برای ذره ای همدردی، درد این سالها را برای ما تشریح کنند. ساکنان، جمعیت گربه‌های پارک را بیش از ۳۰۰ قلاده برآورد می‌کنند و مدعی‌اند روزانه حدود ۱۰ گربه یا بیشتر بر اثر بیماری، تصادف یا حوادثی مانند گرفتار شدن زیر خودروها و کانال های سطح پارک، می میرند. آنان از نبود رسیدگی سازمان‌یافته دامپزشکی، مدیریت نشدن لاشه‌ها و رها کردن حجم زیادی از باقی‌مانده مرغ و گوشت در پارک گلایه دارند که به گفته آنان، با فساد و تعفن و ایجاد بوی نامطبوع، وضعیت نظافت محیط را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

ساکنان محله می‌گویند شرایط موجود، استفاده خانواده‌ها از این فضای عمومی را دشوار کرده و خواستار ساماندهی جمعیت گربه‌ها، مدیریت اصولی غذارسانی و رسیدگی به وضعیت بهداشتی پارک هستند.
برخی نیز انتقال گربه‌ها به فضایی بزرگ‌تر و مناسب‌تر را پیشنهاد می‌کنند. آنان همچنین خواستار بازنگری در عنوان «پارک گربه‌ها» هستند چراکه به اعتقادشان، این نام تصویری از یک پناهگاه تحت مراقبت ایجاد می‌کند! در حالی که سازوکار مشخصی برای نگهداری و درمان حیوانات در این محل وجود ندارد.

اما آیا مسئله باغ‌پارک امامی، صرفاً نتیجه غذارسانی بی‌ضابطه است یا باید ریشه آن را در نبود برنامه‌ای جامع برای مدیریت حیوانات شهری جست‌وجو کرد؟ برای بررسی این موضوع، با دو نفر از فعالین محیط زیست شهرمان به گفتگو پرداختیم.
 

مشکل اصلی، مسئولیت‌پذیر نبودن مدیران شهری و برخی حامیان است
«مجید رحمانی»، فعال محیط زیست، در این خصوص گفت: مسئله حمایت از حیوانات را نمی‌توان به موافقت یا مخالفت با غذا دادن به آن‌ها تقلیل داد. حمایت واقعی، نیازمند شناخت حقوق حیوانات و بررسی پیامدهای اقدامات حمایتی است.

وی با اشاره به تفاوت میان حمایت اختصاصی از گونه‌های مختلف و رویکرد مبتنی بر حقوق حیوانات، افزود: مسئله اصلی این نیست که به حیوانات غذا بدهیم یا ندهیم بلکه باید بررسی کنیم این اقدام در چه مکانی، با چه روشی و با چه پیامدی انجام می‌شود. مثلا غذارسانی در معابر یا کنار خیابان، اگر بدون توجه به شرایط حیوان و محیط انجام شود، می‌تواند جان آن را به خطر بیندازد و به برهم خوردن وضعیت ظاهری و بهداشتی شهر منجر شود.

رحمانی، عدم مسئولیت‌پذیری را یکی از مشکلات اصلی این حوزه خواند و اذعان داشت: این مسئله هم در میان برخی حامیان و هم در مدیریت شهری دیده می‌شود. به عنوان نمونه، در موضوع سگ‌های بلاصاحب نیز با وجود اقداماتی که انجام می‌شود، همواره این پرسش مطرح است که نتیجه اقدامات چه بوده و چه نهادی درباره میزان موفقیت آن پاسخ‌گوست؟!

وی درباره وضعیت باغ‌پارک امامی نیز بر ضرورت پاسخ‌گویی مسئولان شهرداری منطقه ۳ تأکید کرد که به گفته وی، در مقطعی با ایجاد آشیانه و محل غذارسانی برای گربه‌ها در این پارک موافقت کرده بودند.
وی تصریح کرد: در اینجا باید روشن شود که طرح اولیه بر چه مبنایی اجرا شده، چه پیش‌بینی‌ای برای افزایش جمعیت گربه‌ها وجود داشته و برای مواجهه با پیامدهای احتمالی آن چه برنامه‌ توجیحی در نظر گرفته شده است.

رحمانی با اشاره به اعتراض اهالی نسبت به مشاهده لاشه گربه‌ها، بوی نامطبوع و نبود مدیریت مشخص، بر صورت مسئله تاکید کرد و گفت: پیش از هر تصمیمی باید مشخص شود اختلاف دقیقاً بر سر چیست. به این منظور، برگزاری نشست مشترک میان حامیان حیوانات، مسئولین شهرداری و اهالی معترض محله، نخستین گام برای حل این اختلاف است.
وی افزود: چنین جلسه‌ای می‌تواند به روشن شدن صورت مسئله، تعیین مسئولیت هر گروه و مشخص شدن اقداماتی که باید انجام شود و از همه مهم تر، اقدامانی که باید از آن پرهیز شود، کمک کند.

این فعال محیط زیست، تشریح کرد: حل مسئله باید پایدار باشد و تنها به اقدامات مقطعی محدود نشود. حتی بخشی از حامیان مسئول نیز به دلیل رفتارهای نادرست برخی دیگر، از ورود به چنین موضوعاتی خودداری می‌کنند که اگر روندی شفاف و مسئولانه در اینجا شکل بگیرد، امکان حضور و مشارکت بیشتر آنان فراهم خواهد شد.
رحمانی همچنین اعلام کرد: انجمن ما نیز می‌تواند در جایگاه تسهیلگر، کمک کند. معتقدم هیچ راه‌حلی بدون همفکری و پذیرش مسئولیت از سوی همه طرف‌ها به نتیجه مطلوب نخواهد رسید.

 

یک پارک را نمی‌توان جدا از کل شهر مدیریت کرد
«سولماز عظیم‌زاده»، فعال محیط زیست، نیز با اشاره به تجربه اجرای طرح مدیریت و کنترل جمعیت گربه‌ها در یکی از پارک‌های محدوده میرداماد در اواخر سال ۱۳۹۴، اذعان داشت: اجرای برنامه‌های حمایتی در یک نقطه از شهر، بدون برنامه‌ریزی فراگیر و همراهی مدیریت شهری، می‌تواند نتیجه‌ای برخلاف هدف اولیه داشته باشد.
وی با توضیح تجربه همکاری با شهرداری منطقه ۲ در قالب طرح تی‌ان‌آر (TNR)، گفت: در آن مقطع، یکی از فعالان محلی حدود دو تا سه سال، از هشت گربه آن پارک مراقبت می‌کرد. با همکاری شهرداری، گربه‌ها در یک روز جمع‌آوری، عقیم‌سازی و به همان محل بازگردانده شدند. شهرداری نیز براساس طرح ارائه‌شده، دو آشیانه برای آن گربه‌ها ساخت و محدوده‌ای محصور برای رفت‌وآمد آن‌ها در نظر گرفت.
عظیم‌زاده افزود: در روزهای ابتدایی، اهالی از اجرای این طرح استقبال می‌کردند اما حدود ۱۰ تا ۱۵ روز بعد، افرادی از نقاط دیگر شهر، گربه‌های خود را به آن محل منتقل کردند. در یکی از موارد، حدود ۲۰ بچه‌گربه به پارک آورده شد و گروه مجری ناچار شد برای جلوگیری از افزایش جمعیت، بخش زیادی از وقت خود را صرف واگذاری گربه‌ها کند!
وی ادامه داد: حدود یک ماه و نیم پس از اجرای طرح، از شهرداری درخواست کردیم آشیانه‌ها را جمع‌آوری کند چون به جای بهتر شدن شرایط، مشکلات افزایش یافته بود. این تجربه به ما نشان داد که نمی‌توان برنامه‌ای را در محدوده‌ای کوچک اجرا کرد و انتقال حیوانات از سایر نقاط شهر به آن محل را نادیده گرفت.
این فعال محیط زیست با تأکید بر ضرورت ورود جدی مدیریت شهری تصریح کرد: اجرای چنین برنامه‌هایی، هزینه زیادی دارد و از توان مالی و اجرایی یک انجمن یا چند حامی خارج است. اگر قرار است وضعیت حیوانات شهری ساماندهی شود، این اقدام باید در مقیاس کل شهر و با پذیرش مسئولیت از سوی نهادهای متولی انجام گیرد.


به‌رسمیت شناختن حیوانات شهری؛ اولین قدم
عظیم‌زاده نخستین گام را به‌رسمیت شناختن حضور حیوانات شهری در برنامه‌ریزی مدیریت شهر خواند و گفت: گربه‌ها، سگ‌ها، پرندگان و حتی حشرات بخشی از اکوسیستم شهری هستند و نمی‌توان نقش آن‌ها را نادیده گرفت. پس از پذیرش این واقعیت، باید روند صدور مجوز برای فعالیت گروه‌های حمایت از حیوانات نیز تسهیل شود.
وی با اشاره به دشواری‌های پیش روی برخی فعالان برای دریافت مجوز، اظهار کرد: وقتی مسیر فعالیت قانونی با موانع مواجه می‌شود، گروه‌هایی بدون مجوز وارد این حوزه می‌شوند که نه سازوکار مشخصی برای شناسایی و نظارت بر فعالیتشان وجود دارد و نه عملکرد همه آن‌ها یکسان است. در این میان، رفتار نادرست تعداد خیلی محدودی از افراد می‌تواند اعتبار فعالانی را که با صرف وقت و هزینه شخصی و با صداقت فعالیت می‌کنند، تحت تأثیر قرار دهد.
این فعال محیط زیست به هزینه‌های سنگین کنترل جمعیت حیوانات، عقیم‌سازی و مراقبت‌های دامپزشکی اشاره کرد و افزود: نمی‌توان انتظار داشت تمام این هزینه‌ها از جیب یک فرد یا از طریق کمک‌های مردمی تأمین شود. اجرای استانداردهای تخصصی و استفاده از تجربه‌های موفق جهانی، به حمایت مالی و اجرایی پایدار نیاز دارد که فقط باید با نقش‌آفرینی جدی مدیریت شهری و فراهم شدن زمینه همکاری نهادهای تخصصی همراه باشد.
 

پرسش اصلی همچنان بی‌پاسخ است
روایت اهالی باغ‌پارک امامی از یک سو و تجربه فعالان محیط زیست از سوی دیگر، بر یک نقطه مشترک تأکید دارد، آن هم حمایت از حیوانات، بدون برنامه‌ریزی، نظارت و تقسیم مسئولیت، نه تنها به نفع حیوانات نیست بلکه آرامش نسبی محله و مردم را نیز به هم می ریزد. در این میان، پرسش‌هایی درباره نحوه شکل‌گیری طرح اولیه در باغ‌پارک امامی، مسئولیت نهادهای دخیل، چگونگی کنترل جمعیت گربه‌ها و وضعیت خدمات دامپزشکی و بهداشتی همچنان نیازمند پاسخ روشن است. برگزاری نشست مشترک میان شهرداری، حامیان حیوانات و اهالی نیز می‌تواند زمینه‌ای برای شنیدن دیدگاه‌ها و تدوین راهکاری عملی باشد؛ مشروط بر آنکه گفت‌وگو به اقدامی مقطعی محدود نماند و اهالی و همه حامیان، پای کار باشند... در پاسخ به توجیهی که هرگز من باب مسئولیت پذیری پیامد های امروز این پارک، رقم نخورده، برگزاری این نشست می تواند تسلی بخش دل مردم معترض محل و مردم حامی این گربه های بی گناه باشد.
انتهای پیام/