راه اندازی گمرک سیار در آذربایجان شرقی

به گزارش نصر، بهرام سرمست در ادامه دوشنبه‌های کاری خود در پایتخت، با فرود عسگری، رئیس کل گمرک جمهوری اسلامی ایران دیدار و بر پیگیری مسائل و مطالبات فعالان اقتصادی استان در حوزه گمرک، تجارت خارجی، ترانزیت و حمل ‌و نقل تأکید کرد.
وی در این دیدار، با ارائه صورت‌جلسه نشست مشترک فعالان اقتصادی آذربایجان ‌شرقی با رئیس کل گمرک جمهوری اسلامی ایران، خواستار بررسی و اقدام درخصوص مصوبات و مطالبات مطرح ‌شده از سوی بخش خصوصی استان شد.
این نشست پیش ‌تر با حضور فرود عسگری، معاونان و مدیران ستادی گمرک ایران، نمایندگان مجلس، اعضای هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی تبریز، نمایندگان بخش خصوصی و جمعی از مدیران دستگاه ‌های دولتی، قضایی و نظارتی استان برگزار شده بود.

مدیریت واحد مرزی و کاهش تمرکز در گمرک بازرگان
یکی از مهم ‌ترین محورهای مطالبات بخش خصوصی، ایجاد مدیریت واحد در پایانه‌های مرزی در مرزها بود. بر این اساس، پیشنهاد شده است گمرک ایران با اجرای ماده ۱۲ قانون امور گمرکی، زمینه استقرار مدیریت واحد مرزی و تعیین دقیق وظایف و اختیارات دستگاه ‌های مستقر در مرز را فراهم کند.
همچنین با توجه به حجم بالای فعالیت ‌ها در گمرک بازرگان، پیشنهادهایی از جمله انتقال بخشی از فرایند ترخیص کالا به پس‌کرانه ‌های خوی و جلفا، استفاده بیشتر از ظرفیت گمرکات سرو و پلدشت، هدایت کالاهای فسادپذیر به مرز رازی و کالاهای اساسی به بازرگان و مشارکت بخش خصوصی در امور اجرایی و مدیریتی ترانزیت مطرح شده است.
تسریع در احداث مراکز پشتیبانی و لجستیکی در پس‌ کرانه پایانه مرزی بازرگان و هماهنگی با گمرک ترکیه برای راه‌اندازی بازارچه مرزی ساری ‌سو نیز از دیگر پیشنهادهای ارائه ‌شده بود.

توسعه گمرکات تخصصی در شمال‌غرب
فعالان اقتصادی همچنین بر ضرورت کاهش تمرکز صادرات محصولات هیدروکربنی در گمرک بازرگان تأکید کردند و پیشنهاد دادند گمرکات رازی و سرو نیز به‌عنوان گمرک تخصصی صادرات محصولات هیدروکربنی تعیین شوند.
بر اساس این پیشنهاد، امکان خروج محصولات هیدروکربنی، روغن‌های صنعتی، تینر، رنگ و رزین از این گمرکات و تجهیز آنها به امکانات تخصصی می‌تواند به توزیع ترافیک صادراتی، کاهش توقف ناوگان در بازرگان و افزایش تاب‌آوری مسیرهای صادراتی شمال‌غرب کشور کمک کند.

تأکید بر توسعه حمل‌ونقل ریلی
استقرار گمرک در ایستگاه‌ های راه‌آهن تبریز، شهید سلیمی و قره‌ تپه سلماس از دیگر مطالبات بخش خصوصی بود.
بر اساس این پیشنهاد، ایجاد گمرک ریلی مجاز برای صادرات و ترانزیت در این ایستگاه‌ها می‌تواند ضمن افزایش سهم حمل‌ونقل ریلی، فشار بر پایانه‌های جاده‌ای را کاهش داده و زمینه توسعه فعالیت‌های لجستیکی را فراهم کند.
بخش خصوصی استان نیز آمادگی خود را برای سرمایه‌گذاری در ایجاد و توسعه زیرساخت‌های لجستیکی موردنیاز در این ایستگاه‌ها اعلام کرده است.
همچنین برای رفع مشکلات واردات ریلی از مرز اینچه‌برون، پیشنهاد شده است تا زمان رفع مشکلات زیرساختی و کمبود واگن، امکان انتقال کانتینر از واگن به تریلی و حمل زمینی آن تا گمرک مقصد در داخل کشور فراهم شود.

ضرورت نوسازی تجهیزات ایکس‌ری و سامانه‌های گمرکی
تقویت و نوسازی دستگاه‌های آشکارساز (X-ray)، افزایش تعداد آنها، اتصال دستگاه‌های ایکس‌ری گمرکات داخلی از جمله بازرگان، جلفا و سهلان و همچنین اتصال آنها به تجهیزات گمرکات مرزی کشورهای مقابل، از دیگر پیشنهادهای مطرح‌شده بود.
فعالان اقتصادی همچنین بر ضرورت رفع قطعی‌های مکرر سامانه‌های الکترونیکی، تقویت زیرساخت‌های نرم‌افزاری و استمرار خدمات در پایانه‌های مرزی تأکید کردند.
شبانه‌روزی شدن فعالیت دستگاه‌های مستقر در پایانه مرزی بازرگان و تدوین دستورالعمل ادامه خدمات مرزی در شرایط عدم دسترسی به سامانه‌ها نیز از مطالبات مطرح‌شده بود.

تسهیل فرایند آزمایش و ترخیص کالا
کمبود آزمایشگاه‌های تخصصی در گمرکات شمال‌غرب و طولانی شدن فرایند تأیید کالا نیز در این نشست مورد توجه قرار گرفت.
استقرار آزمایشگاه‌های تخصصی در گمرکات، تعیین مهلت قانونی برای اعلام نتایج آزمایش، استفاده از ظرفیت آزمایشگاه‌های بخش خصوصی و دانشگاه‌ها و بهره‌گیری از امکانات شرکت‌هایی مانند پتروشیمی تبریز برای تعیین ماهیت فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی از جمله پیشنهادهای ارائه‌شده بود.
همچنین پیشنهاد شد برای کالاهایی که ماهیت، ترکیب و منشأ آنها ثابت است و به‌صورت دوره‌ای وارد کشور می‌شوند، از «سابقه عینی» و نتایج آزمایش‌های قبلی استفاده شود تا از تکرار آزمایش‌ها و تحمیل هزینه و زمان مضاعف به فعالان اقتصادی جلوگیری شود.

درخواست تسهیل تجارت با ترکیه
بخش دیگری از مطالبات به توسعه روابط تجاری با ترکیه اختصاص داشت. در این زمینه، افزایش ظرفیت تردد کامیون‌ها در مرزهای شمال‌غرب، مذاکره برای امکان صادرات قیر و شیشه ایرانی به ترکیه، فراهم شدن امکان بارگیری کامیون‌های ایرانی در بندر مرسین و اجرای کامل تفاهم‌نامه‌های مشترک از جمله کریدور سبز پیشنهاد شد.
همچنین بر تقویت حضور استان‌ها و بخش خصوصی در کمیسیون‌های مشترک اقتصادی ایران و کشورهای هدف تأکید شد.

اصلاح رویه‌های ترخیص و حمایت از صنایع
اصلاح رویه ترخیص کالا برای محموله‌های فله‌ای و ماشین‌آلات نیز از دیگر مطالبات مطرح‌شده بود. پیشنهاد شد به جای نگهداری ۱۰ درصد کالا در گمرک، واردکننده بتواند ضمانت‌نامه معتبر بانکی معادل ارزش آن بخش ارائه کرده و کل محموله ترخیص شود.
رفع مشکلات واردات مواد اولیه صنایع پایین‌دستی نفت، گاز و پتروشیمی، از جمله زایلن، تولوئن، اسید استیک، ایزوبوتانول‌ها و MTBE و همچنین حل مشکل عبور موقت مواد نفتی و پتروشیمی مشمول استانداردسازی از دیگر پیشنهادهای فعالان اقتصادی بود.
سرمست در ادامه این پیگیری‌ها، صورتجلسه نشست فعالان اقتصادی استان را برای بررسی و صدور دستورات لازم به رئیس کل گمرک جمهوری اسلامی ایران ارائه کرد تا مسائل مرتبط با حوزه اجرایی گمرک در مسیر رفع موانع تولید، تجارت خارجی و ترانزیت استان قرار گیرد.
گمرک سیار با نام گمرک «همگام» به منظور کاهش هزینه و کاهش زمان در این استان راه اندازی می شود.
اجرای این طرح در پنج کشور دیگر دنیا از جمله روسیه، فرانسه، آلمان و ترکیه نیز انجام شده است. تجربه بین‌المللی نشان داده است که سامانه‌های سیار گمرکی می‌توانند هزینه‌های لجستیکی را کاهش داده و روابط تجاری را تسهیل نمایند — به‌ویژه در شرایطی که شرکت‌ها به دنبال راه‌های سریع‌تر برای انتقال کالا در مبادی صادرات و واردات هستند.
برای راه‌اندازی گمرک سیار «همگام» تنها چند ابزار ساده مورد نیاز است: دسترسی اینترنتی، شماره تماس سه یا چهار رقمی برای ارتباط با مرکز، و یک خودروی مجهز. این سه مولفه می‌تواند واحدهای سیار گمرکی را قادر سازد تا خدمات لازم را در محل انجام دهند، بدون اینکه بازرگانان یا تولیدکنندگان مجبور به مراجعه حضوری مکرر به دفتر مرکزی گمرک باشند.
کارشناسان حوزه تجارت بین‌الملل معتقدند این مدل می‌تواند گام مهمی در حذف موانع اداری و لجستیکی برای بازرگانان باشد. به‌ویژه در استانی مانند آذربایجان شرقی که هم در حوزه صادرات کالاهای صنعتی و هم در واردات مواد اولیه فعال است، دسترسی سریع‌تر به خدمات گمرکی می‌تواند به رونق کسب‌وکارها کمک کند و زمان انجام پروسه‌ها را به شکل چشمگیری کاهش دهد.
به‌علاوه، گمرک سیار می‌تواند به کاهش ترافیک و تأثیرات زیست‌محیطی ناشی از جابه‌جایی‌های مکرر کامیون‌ها و خودروهای تجاری به مراکز گمرکی کمک کند. این موضوع نزد فعالان محیط زیست و صنایع حمل‌ونقل نیز مورد توجه است، زیرا کاهش مصرف سوخت و عبور کمتر از مسیرهای پرتردد می‌تواند اثرات مثبتی بر کیفیت هوا و ایمنی جاده‌ها داشته باشد.
در مجموع، افتتاح نخستین گمرک سیار کشور در تبریز یک اقدام مفید در راستای تسهیل تجارت خارجی و خدمات گمرکی تلقی می‌شود. مقامات گمرک اعلام کرده‌اند در صورت موفقیت طرح همگام، امکان توسعه آن به سایر بنادر و مناطق مرزی کشور نیز وجود دارد؛ اقدامی که می‌تواند تحول بزرگی در نظام گمرکی ایران ایجاد کند.
انتهای پیام/