به گزارش نصر، در سال ۱۳۱۴، ارفعالملک جلیلی که خود از مجاهدان نهضت مشروطه بود و پیش از آن نیز در مدیریت بحران سیل تبریز و توسعه میدان چایی نقش مؤثری داشت، ایده ساخت ساختمانی مستقل و شایسته برای استقرار بلدیه تبریز را مطرح کرد. هدف او ایجاد بنایی بود که بتواند جایگاه تبریز را بهعنوان یکی از شهرهای مهم و پیشرو ایران در عرصه مدیریت شهری نشان دهد.
بر اساس روایتهای تاریخی، ارفعالملک جلیلی هزینه ساخت این عمارت را با اعتباری حدود ۲۵۵ هزار تومان از محل درآمدهای شخصی خود تأمین کرد و اجرای پروژه را به آودیس اوهانجانیان، سرمعمار ارمنیتبار شهرداری تبریز، سپرد. اوهانجانیان از معماران برجسته آن دوره بود و به معماری ساختمانهای آلمانی علاقه داشت؛ از همین رو، طراحی عمارت شهرداری تبریز نیز با الهام از ویژگیهای معماری آلمان در آن زمان انجام شد.
نمای سنگی، ترکیب متقارن بنا، برج ساعت و جزئیات معماری آن، این ساختمان را به یکی از نمونههای شاخص معماری اداری دوره خود تبدیل کرده است. عمارت شهرداری تبریز در مرکز شهر و در محدوده میدان ساعت قرار دارد و به دلیل فرم معماری، مقیاس بنا و جایگاه تاریخیاش، از همان ابتدا مورد توجه شهروندان و مسافران قرار گرفت.
با این حال، عمر ارفعالملک جلیلی چندان دوام نیاورد تا نتیجه تلاشهای خود را برای مدت طولانی مشاهده کند. او در سال ۱۳۱۴ و همزمان با پایان ساخت این عمارت، دار فانی را وداع گفت؛ اما بنایی که با همت و سرمایه او شکل گرفته بود، در دهههای بعد به یکی از شناختهشدهترین نمادهای شهر تبریز تبدیل شد.
عمارت شهرداری تبریز تا سال ۱۳۸۶ کاربری اداری داشت و محل فعالیت بخشهایی از مدیریت شهری بود. در این سال و همزمان با برگزاری برنامههای مرتبط با یکصدمین سالگرد تأسیس شهرداری تبریز، ساختمان به موزه شهر و شهرداری تبدیل شد تا بخشی از تاریخ بلدیه، تحولات شهری و میراث فرهنگی تبریز در آن به نمایش گذاشته شود.
این موزه تا چند سال پیش همچنان محل برگزاری برخی جلسات شورای اسلامی شهر تبریز بود؛ اما با رویکردی تازه، عملیات مرمت، بازآرایی فضاها و طراحی چیدمان جدید در آن انجام گرفت. نتیجه این اقدامات، تبدیل عمارت شهرداری به موزهای ارزشمند و پویا بود؛ موزهای که در آن اسناد، تصاویر، اشیای تاریخی، تجهیزات قدیمی، آثار مرتبط با مدیریت شهری و روایتهایی از گذشته تبریز در معرض دید بازدیدکنندگان قرار گرفته است.
موزه شهر و شهرداری تبریز امروز تنها یک فضای نمایشگاهی نیست، بلکه محلی برای آشنایی شهروندان و گردشگران با روند شکلگیری مدیریت شهری، تاریخ بلدیه و تحولات اجتماعی تبریز به شمار میرود. بازدید از این مجموعه، فرصتی برای شناخت بهتر نقش تبریز در تاریخ معاصر ایران و مشاهده بخشی از میراث معماری و فرهنگی این شهر است.
عمارت شهرداری تبریز پس از گذشت نزدیک به یک قرن، همچنان با برج ساعت و نمای باشکوه خود بر سیمای شهر سایه افکنده و بهعنوان یکی از مهمترین نشانههای تبریز شناخته میشود؛ بنایی که از یک ساختمان اداری آغاز شد، اما در گذر زمان، با مرمت، طراحی و بازآرایی فضاها، به موزهای زنده و میراثی ماندگار برای شهر و شهروندان تبریزی تبدیل شد.
انتهای پیام/