ایران هنوز برنامه ملی مشخصی برای مدیریت جنگل ندارد

به گزارش نصر، استاد بازنشسته و عضو هیئت علمی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، در نشست هم‌اندیشی مبانی و شاخص‌های حفظ، احیا و مدیریت پایدار جنگل‌های هیرکانی با اشاره به تحولات رویکردهای مدیریت جنگل در جهان اظهار کرد: در مقطعی قرار بود با همکاری سازمان حفاظت محیط زیست، سازمان جنگل‌ها و دانشگاه، برنامه‌ای با عنوان مدیریت جدید جنگل‌های اجتماعی کشور تدوین شود و در این چارچوب از الگوهای مدیریت جنگل در کشورهای مختلف نیز استفاده شود.
وی افزود: در گذشته نیز مطالعاتی در منطقه رامسر در این زمینه انجام شده بود و قرار بود این رویکردها در مدیریت جنگل‌های شمال کشور مورد استفاده قرار گیرد، اما با تغییر مدیریت در سازمان جنگل‌ها، این روند متوقف شد.
اعتماد ادامه داد: از آن زمان تاکنون، همواره به دانشجویان و استادان گفته شده که نگاه نسبت به مدیریت جنگل‌ها تغییر کرده است؛ با این حال امروز به نظر می‌رسد سازمان منابع طبیعی از یک سو این رویکرد جدید را پذیرفته و از سوی دیگر برای مدیریت جنگل همچنان با محدودیت‌هایی مواجه است.
استاد بازنشسته پردیس کشاورزی و منابع طبیعی با اشاره به ضرورت توجه به ظرفیت واقعی جنگل‌ها گفت: ارقامی که درباره میزان برداشت از جنگل مطرح می‌شود باید با دقت بررسی شود. ما در گذشته در طرح‌هایی که زیر نظر من اجرا می‌شد، با حجم مشخصی از برداشت مواجه بودیم، اما مسئله اصلی این است که باید به سمت مدل‌هایی حرکت کنیم که در کنار مدیریت منابع، اعتماد اجتماعی و تنوع زیستی را نیز حفظ کند.
وی استفاده از خدمات اکوسیستمی را یکی از محورهای مهم مدیریت جنگل‌های شمال دانست و اظهار کرد: اگر قرار است مدیریت جنگل‌های شمال کشور تغییر کند، باید مدل‌هایی مورد توجه قرار گیرد که تنها بر تولید چوب متمرکز نباشند و خدمات اکوسیستمی، تنوع زیستی و مشارکت جوامع محلی را نیز در نظر بگیرند.
اعتماد با تأکید بر ضرورت تدوین «برنامه ملی جنگل» تصریح کرد: ما در کشور هنوز برنامه ملی جنگل نداریم. ابتدا باید در سطح سیاستگذاری مشخص شود که قرار است با جنگل چه کنیم؛ آیا جنگل را کاملاً حفاظتی اعلام می‌کنیم، آیا مدیریت حفاظتی و بهره‌برداری محدود خواهیم داشت یا اینکه بخشی از مدیریت را با مشارکت جوامع محلی پیش می‌بریم.
وی افزود: این ضعف در سیاستگذاری باید ابتدا برطرف شود؛ چراکه اگر تکلیف و رویکرد اصلی کشور نسبت به جنگل مشخص شود، راهکارهای مدیریتی بسیار زیادی وجود دارد که می‌توان بر اساس آنها اقدام کرد.
استاد بازنشسته پردیس کشاورزی و منابع طبیعی با اشاره به ضرورت توانمندسازی جوامع محلی گفت: باید مشخص شود جایگاه توانمندسازی جوامع محلی در مدیریت جدید جنگل‌ها کجاست و تنوع زیستی چه جایگاهی در این برنامه دارد. اگر قرار باشد در آینده نیز بهره‌برداری در جنگل انجام شود، این بهره‌برداری نباید با هدف تولید صرف چوب باشد.
اعتماد ادامه داد: مدیریت جنگل باید با طبیعت سازگار باشد و بر پایه دانش روز و شناخت فرآیندهای طبیعی جنگل انجام شود. مطالعات و کتاب‌های متعددی در زمینه جنگل‌های آمیخته، اکولوژی و رشد جنگل وجود دارد و باید مشخص شود مدیریت جنگل‌های کشور بر اساس چه فرآیند و برنامه‌ای قرار است انجام شود.
وی با اشاره به ضرورت استفاده از تجربه‌های گذشته اظهار کرد: بخشی از مشکلاتی که امروز در جنگل داریم، ناشی از الگوهایی است که از کشورهای دیگر وارد شده‌اند و الزاماً با شرایط کشور ما سازگار نبوده‌اند. اکنون دانش و تجربه لازم برای نزدیک کردن این دیدگاه‌ها به یکدیگر وجود دارد و باید از آن استفاده کنیم.
اعتماد با انتقاد از اجرای برخی اقدامات پیش از تکمیل طرح‌های مدیریتی گفت: سازمان منابع طبیعی بر اساس دیدگاه‌های گذشته، طرحی را ارائه کرده که هنوز لازم است بخش‌های مختلف آن از جمله حفاظت، گردشگری، توانمندی‌ها و ظرفیت‌های جنگل به‌طور دقیق مشخص شود و سپس برای آنها برنامه‌ریزی صورت گیرد.
وی تأکید کرد: من به هیچ وجه موافق نیستم که پیش از تهیه و تکمیل طرح مدیریت، برداشت از جنگل انجام شود؛ چراکه ابتدا باید مشخص شود هر منطقه چه وضعیتی دارد و چه نوع مدیریتی برای آن مناسب است.
استاد بازنشسته پردیس کشاورزی و منابع طبیعی افزود: تجربه نشان داده است که اگر حفاظت به‌درستی انجام شود، مدیریت دقیق و دلسوزانه باشد و شیوه‌های مدیریتی نیز به‌صورت صحیح اجرا شوند، می‌توان به نتایج مطلوبی رسید؛ اما اقتضای زمان این است که همواره بررسی کنیم آیا روش بهتری برای مدیریت جنگل وجود دارد یا خیر.
اعتماد در پایان گفت: رویکردهای مدیریت جنگل در دهه‌های گذشته تغییر کرده و روش‌هایی مانند قطع یکسره، تک‌گزینی و سایر شیوه‌های مداخله‌ای در دوره‌های مختلف مورد استفاده قرار گرفته‌اند؛ بنابراین امروز باید با توجه به دانش و تجربه موجود، درباره رویکرد مناسب برای آینده جنگل‌های هیرکانی تصمیم‌گیری کنیم.
انتهای پیام/