طرح تسهیلاتی دولت برای توسعه نیروگاه‌ها پشت بامی

به گزارش نصر، آذربایجان‌شرقی یکی از استان‌های پیشرو کشور در توسعه نیروگاه‌های خورشیدی است و بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده از سوی سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، تا پایان خردادماه ۱۴۰۵ ظرفیت منصوبه نیروگاه‌های خورشیدی استان به بیش از ۲۲۰ مگاوات رسیده و آذربایجان‌شرقی رتبه ششم کشور را به خود اختصاص داده است. به گفته شرکت توزیع نیروی برق تبریز، این میزان ظرفیت از نظر تولید بالقوه می‌تواند برق مصرفی حدود ۲۳۰ هزار خانوار را تأمین کند.
اما آنچه می‌تواند انگیزه ورود مشترکان خانگی به این حوزه را افزایش دهد، صرفاً مشارکت در تولید برق نیست؛ فروش برق تولیدی و امکان ایجاد یک جریان درآمدی بلندمدت، وجه اقتصادی این طرح برای خانوارهاست.

خرید تضمینی برق از نیروگاه‌های خانگی
فرج‌نیا، مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق آذربایجان‌شرقی، با اشاره به امکان احداث نیروگاه متناسب با ظرفیت انشعاب مشترکان، می‌گوید: برق تولیدی نیروگاه‌های خورشیدی به صورت خرید تضمینی از سوی وزارت نیرو خریداری می‌شود.
به گفته وی، نرخ خرید برق نیروگاه‌های خورشیدی خانگی در سال جاری برای نیروگاه‌های معمولی بیش از ۵۸۰۰ تومان به ازای هر کیلووات‌ساعت و برای نیروگاه‌های هیبریدی مجهز به باتری ذخیره‌ساز بیش از ۹۱۰۰ تومان تعیین شده است. نیروگاه‌های هیبریدی علاوه بر امکان فروش برق، در زمان قطع شبکه نیز می‌توانند بخشی از مصارف ضروری ساختمان را تأمین کنند.

۳۳ مگاوات نیروگاه خورشیدی در حوزه توزیع برق استان
حسین رحمدل، مدیر دفتر بازار برق شرکت توزیع نیروی برق آذربایجان‌شرقی، با اشاره به بهره‌برداری از حدود ۳۰۰ نیروگاه خورشیدی مقیاس کوچک در حوزه تحت پوشش این شرکت یعنی تمامی شهرستان‌های استان به استثنای تبریز، اسکو و آذرشهر اظهار می‌کند: 10 نیروگاه مگاواتی با مجموع ظرفیت ۱۵ مگاوات و پنج نیروگاه سه‌مگاواتی طرح «تولید در توزیع» با مجموع ظرفیت ۱۶ مگاوات نیز در این حوزه فعال هستند.
به گفته وی، مجموع ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی در حال بهره‌برداری تحت پوشش شرکت توزیع نیروی برق آذربایجان‌شرقی به حدود ۳۳ مگاوات رسیده و با توجه به پروژه‌های در دست اجرا، پیش‌بینی می‌شود این ظرفیت تا پایان تابستان به حدود ۵۰ مگاوات افزایش یابد.

مهرسان؛ نقطه شروع متقاضیان نیروگاه خانگی
رحمدل ضمن اشاره به طرح تسهیلاتی احداث نیروگاه‌های خورشیدی خانگی در توضیح نحوه استفاده از آن می‌گوید: دولت به منظور حمایت از توسعه نیروگاه‌های خورشیدی طرحی را به تصویب رسانده که طی آن افراد می‌توانند به کمک تسهیلات بانکی نسبت به نصب و راه‌اندازی نیروگاه پشت بامی خود اقدام کنند. که نخستین مرحله آن ثبت‌نام در سامانه مهرسان و ثبت ظرفیت مورد درخواست است.
وی ادامه می‌دهد: متقاضیان می‌توانند از میان پلتفرم‌های مورد تأیید ساتبا که فهرست آنها در سامانه مهرسان درج شده، یک شرکت را برای اجرای پروژه انتخاب کنند. پس از ثبت درخواست و بارگذاری مدارک، کارشناسان شرکت توزیع از محل بازدید و شرایط فنی را بررسی می‌کنند. در صورت تأیید، قرارداد خرید تضمینی برق منعقد و متقاضی برای دریافت تسهیلات به بانک عامل معرفی می‌شود.
به گفته رحمدل، پس از دریافت تسهیلات، پیمانکار مورد تأیید ساتبا نسبت به نصب نیروگاه اقدام کرده و در نهایت شرکت توزیع با نصب کنتور، نیروگاه را به شبکه متصل می‌کند.
وی خاطر نشان می‌کند مالکان ساختمان و حتی مستأجران با رضایت رسمی مالک می‌توانند برای احداث نیروگاه اقدام کنند. محل نصب باید از نظر استحکام سازه، فضای کافی، دریافت مناسب نور خورشید و نبود سایه‌اندازی شرایط لازم را داشته باشد. علاوه بر خانوارها، اشخاص حقوقی، واحدهای صنعتی، تعاونی‌ها، مؤسسات، مدارس، دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و سایر مراکز نیز امکان ورود به این طرح را دارند.

۳۶ مگاوات نیروگاه خورشیدی در تبریز
در شهر تبریز نیز توسعه نیروگاه‌های خورشیدی در بخش‌های مختلف دنبال می‌شود. وحید زارع، مدیر دفتر بازار برق شرکت توزیع نیروی برق تبریز، با ارائه آماری مبنی بر نصب ۳۶ مگاوات نیروگاه خورشیدی، در شرکت توزیع نیروی برق تبریز می‌گوید: این ظرفیت شامل نیروگاه‌های مگاواتی، نیروگاه‌های فروش برق در بورس، خرید تضمینی، پروژه‌های مربوط به صنایع و دستگاه‌های دولتی است.
به گفته زارع، صنایع موظفند بخشی از برق مصرفی خود را از طریق احداث نیروگاه خورشیدی تأمین کنند. در غیر این صورت، موظف به پرداخت جریمه‌ای معادل این مقدار در قبوض خود خواهند شد. همچنین ادارات مشمول ماده ۵ قانون خدمات کشوری نیز باید تا پایان سال ۱۴۰۶، ۲۰ درصد برق مصرفی خود را از انرژی‌های تجدیدپذیر تأمین کنند.
زارع شرایط اقلیمی آذربایجان‌شرقی را برای توسعه انرژی خورشیدی مناسب دانسته و می‌گوید: شاید برخی تصور کنند استان‌های کویری به خاطر تابش شدید خورشید، بهترین مکان برای احداث نیروگاه انرژی خورشیدی هستند؛ اما از نظر علمی این واقعیت مهم وجود دارد که پنل‌های خورشیدی در دمای بالا داغ می‌کنند و راندمانشان به شدت افت می‌کند.
وی معتقد است آفتاب مناسب در کنار هوای خنک‌تر آذربایجان‌شرقی، یک مزیت برای استان محسوب می‌شود و می‌افزاید: با توجه به اینکه دمای پنل و راندمان آن رابطه‌ عکس با هم دارند در آذربایجان‌شرقی، پنل‌های خورشیدی کمتر داغ می‌شوند و در عمل، برق بیشتری تولید می‌کنند.

پیشنهاد طرح تسهیلاتی از سوی بخش خصوصی
گزارش خبرنگار نصر می‌افزاید، رفیع‌زاده، مدیر پروژه شرکت الویا از گروه صنعتی پارلار و از مجریان طرح مهرسان، مطرح می‌کند که بخش عمده مشتریان این شرکت، متقاضی دریافت تسهیلات هستند و افرادی که توان پرداخت نقدی هزینه احداث نیروگاه را دارند، سهم بسیار کمتری از بازار را تشکیل می‌دهند.
وی با اشاره به اینکه طرح تسهیلات نیروگاه‌های خانگی ابتدا از سوی مجموعه متبوع آنها پیشنهاد شده است، می‌گوید: مدیرعامل مجموعه حدود دو سال پیش این طرح و پروپوزال آن را به ریاست‌جمهوری ارائه کردند، اما آن زمان مورد موافقت قرار نگرفت. بعدتر و به دنبال جدی‌تر شدن ناترازی انرژی این طرح به اجرا رسید.
به گفته رفیع‌زاده، همزمان با این مجموعه، چند شرکت دیگر نیز امکان فعالیت در این طرح را پیدا کردند و متقاضیان می‌توانند از طریق پلتفرم‌های مورد تأیید، فرآیند دریافت تسهیلات و اجرای نیروگاه را دنبال کنند.

۵ هزار درخواست برای نیروگاه خانگی
رفیع‌زاده در خصوص استقبال از این طرح می‌گوید: اجرای این طرح از پاییز سال گذشته آغاز شد اما به علت بروز مشکلات و ناآرامی‌ها که قطعی اینترنت را نیز با خود به همراه داشت، اولویت و دغدغه‌های مردم تغییر کرد و روند پروژه‌ها با توقف وسیعی مواجه شد. با این حال تاکنون حدود ۵ هزار درخواست در این پلتفرم ثبت شده است؛ هرچند بخشی از متقاضیان در ادامه انصراف داده یا هنوز در مرحله بررسی قرار دارند.
وی می‌افزاید: در حال حاضر در پلتفرم شرکت ما، ۱۴۸۹ نفر در سراسر کشور مراحل اجرای پروژه خود را دنبال می‌کنند که ۱۸ درصد آنها مربوط به آذربایجان‌شرقی است. یزد با ۳۰ درصد بیشترین سهم را دارد و پس از آن آذربایجان‌شرقی با ۱۸ درصد، قم با ۹ درصد و اصفهان با پنج درصد قرار دارند.
رفیع‌زاده با اشاره به فعالیت الویا در اجرای نیروگاه‌های سازمانی و دولتی نیز می‌گوید: ما در هر دو حوزه فعالیت می‌کنیم اما با آغاز طرح تسهیلاتی و تمرکز دولت بر توسعه نیروگاه‌های پراکنده، بخش قابل توجهی از تقاضای جدید به سمت نیروگاه‌های پشت‌بامی خانوارها رفته است.

نیروگاه ۵ کیلوواتی؛ انتخاب اصلی متقاضیان
در میان ظرفیت‌های مختلف نیروگاه‌های خانگی، نیروگاه پنج کیلوواتی در حال حاضر یکی از گزینه‌های اصلی متقاضیان است. رفیع‌زاده می‌گوید: الان پرفروش‌ترین پکیج ما نیروگاه‌های پنج کیلوواتی هستند که حدود 400 میلیونن هزینه داشته و نیازمند اختصاص 50 مترمربع فضا می‌باشد.

وی در خصوص مدت زمان لازم برای بازگشت سرمایه می‌گوید: افراد در سال اول، در حد ماهانه دو میلیون تومان پرداخت می‌کنند؛ در سال بعدی با تعدیل نرخ خرید برق توسط دولت، قیمت خرید ۳۰ تا ۴۰ درصد افزایش پیدا می‌کند. بنابراین به مرور اقساط مستهلک می‌شوند.
به گفته مدیر پروژه الویا، درآمد نیروگاه از حدود سال سوم از هزینه اقساط بیشتر شده و «از سال سوم و چهارم به بعد به سود خالص» می‌رسد.

سرمایه‌گذاری که بعد از پایان اقساط باقی می‌ماند
رفیع‌زاده با اشاره قرارداد 20 ساله دولت با صاحبان نیروگاه خورشیدی خانگی می‌گوید: مزیت دیگر سرمایه‌گذاری روی نیروگاه‌های پشت بامی این است که هزینه تأمین و نگهداری بالایی ندارد. پنل‌ها عموماً گارانتی ۲۰ ساله و اینورترها گارانتی ۱۰ ساله دارند. تنها اقدام لازم تمیز نگه داشتن سطح پنل‌ها برای جلوگیری انباشت گرد و غبار و کاهش تولید انرژی است.

واردات تجهیزات؛ گلوگاه دیگر بازار
رفیع‌زاده در پاسخ به سوال خبرنگار نصر در خصوص موانع توسعه این صنعت، به تأمین تجهیزات تأکید کرده و می‌گوید: در سمت مصرف کننده، مسئله اصلی بعد مالی و پایه اصلی آن وام است؛ اما برای تأمین کنندگان، تهیه تجهیزات چالش اصلی است.
تمامی تجهیزات اصلی وارداتی است و دولت باید در حوزه گمرک و تعرفه‌ها و تشریفات اداری حمایت بیشتری از شرکت‌ها داشته باشد.
به گفته وی، حجم و وزن بالای پنل‌های خورشیدی باعث می‌شود حمل دریایی در واردات این تجهیزات گزینه اصلی باشد؛ زمان‌بر بودن این نوع حمل‌ونقل در کنار تشریفات گمرکی، مدت زمان ورود تجهیزات و اجرای پروژه را افزایش داده و خواب سرمایه واردکنندگان و مجریان طرح را بیشتر می‌کند.

خورشیدی؛ درآمد خانوار و کاهش فشار بر شبکه
توسعه نیروگاه‌های خورشیدی خانگی در شرایطی دنبال می‌شود که در کنار جنبه اقتصادی،آثار زیست‌محیطی آن نیز قابل توجه ویژه است. تولید برق بدون مصرف مستقیم سوخت‌های فسیلی می‌تواند به کاهش مصرف سوخت، انتشار آلاینده‌ها و گازهای گلخانه‌ای کمک کند و توسعه تولید پراکنده نیز بخشی از تولید را به محل مصرف نزدیک‌تر می‌کند.
با این حال، برای خانوار مسئله اصلی همچنان یک محاسبه اقتصادی است: آیا درآمد حاصل از فروش برق می‌تواند هزینه سرمایه‌گذاری را پوشش داده و پس از پایان اقساط، یک دارایی درآمدزا برای خانه باقی بگذارد؟
برآورد شرکت‌های فعال در این حوزه پاسخ مثبتی به این محاسبه می‌دهد، اما نتیجه نهایی برای هر نیروگاه به شرایط فنی و اقتصادی همان پروژه بستگی دارد؛ موضوعی که نشان می‌دهد توسعه خورشیدی خانگی، در کنار یک راهکار برای افزایش تولید برق، در حال تبدیل شدن به یک گزینه سرمایه‌گذاری برای خانوارها نیز هست.
انتهای پیام/