هوش مصنوعی باید دستیار خبرنگار باشد، نه جایگزین قضاوت حرفه‌ای

به کزارش نصر، مجتبی امانی در کارگاه آموزشی تخصصی «تسلط بر ابزارهای نوین هوش مصنوعی برای خبرنگاران و اصحاب رسانه» ضمن تبریک و گرامیداشت روز خبرنگار با اشاره به پیوند روزافزون فناوری و حرفه خبرنگاری اظهار کرد: امروز دیگر صرفاً انتقال خبر اهمیت ندارد و سرعت، دقت، توانایی استفاده و شناخت ابزارهای نوین نیز بخشی از حرفه خبرنگاری است.

وی افزود: هوش مصنوعی می‌تواند در جست‌وجو و دسته‌بندی اطلاعات، تحلیل داده‌ها، تهیه پیشنهادهای محتوایی، پردازش صوت و تولید محتوا به خبرنگار کمک کند، اما ابزار نمی‌تواند جایگزین تفکر و قضاوت حرفه‌ای خبرنگار شود.

امانی با تأکید بر اهمیت راستی‌آزمایی محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی گفت: هرچه ابزارهای هوش مصنوعی قدرتمندتر شوند، اهمیت راستی‌آزمایی و اخلاق حرفه‌ای نیز بیشتر می‌شود. پیش از انتشار محتوایی که با هوش مصنوعی تولید یا پردازش شده است، باید منبع اطلاعات، میزان اعتبار آن و ضرورت بررسی انسانی مشخص شود و پیامدهای اجتماعی احتمالی انتشار آن نیز مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: امروز یک خبر می‌تواند در چند دقیقه هزاران یا حتی میلیون‌ها مخاطب پیدا کند. این سرعت در عین اینکه یک فرصت است، می‌تواند یک ریسک نیز باشد؛ چرا که گاهی تصویر یا محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی می‌تواند واقعی جلوه کند یا محتوای نادرست، درست به نظر برسد.

مدیرکل ارتباطات و فناوری اطلاعات آذربایجان شرقی، اعتبار را مهم‌ترین سرمایه رسانه دانست و تصریح کرد: ممکن است یک خبر در چند ثانیه منتشر شود، اما بازگرداندن اعتماد مخاطب پس از انتشار یک خبر نادرست بسیار دشوار است؛ بنابراین استفاده از هوش مصنوعی باید همراه با مسئولیت اجتماعی، نظارت انسانی و راستی‌آزمایی باشد.

لزوم تبدیل داده‌های ارتباطی به روایت‌های انسانی
امانی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پروژه‌های حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات در استان، بر ضرورت توجه رسانه‌ها به آثار اجتماعی و اقتصادی این پروژه‌ها تأکید کرد و گفت: زیرساخت‌های دیجیتال بدون رسانه‌هایی که بتوانند اثرگذاری آنها را به‌درستی روایت کنند، بخشی از کارکرد خود را از دست می‌دهند.

وی افزود: در حوزه ارتباطات، توسعه شبکه، اتصال روستاها به اینترنت و ایجاد ظرفیت‌های ارتباطی تنها زمانی اهمیت اقدامات را برای مردم روشن می‌کند که مشخص شود این زیرساخت‌ها چه تغییری در زندگی آنها ایجاد کرده‌اند.


مدیرکل ارتباطات و فناوری اطلاعات آذربایجان شرقی، با اشاره به هدف برگزاری این رویداد و لزوم تبدیل پروژه‌ها به روایت انسانی، استفاده از داده و هوش مصنوعی برای تحلیل و روایت‌سازی را یکی از ظرفیت‌های مهم این فناوری برای خبرنگاران عنوان کرد و گفت: خبرنگاری که بتواند از داده‌ها و هوش مصنوعی استفاده بهینه کند، آنها را تحلیل کرده و از دل داده‌ها روایت بسازد، می‌تواند از ظرفیت مهمی که فناوری در اختیار حرفه خبرنگاری قرار داده است بهره‌مند شود.

امانی در پایان تأکید کرد: رسانه و فناوری دیگر دو مسیر جدا از یکدیگر نیستند؛ رسانه بدون شناخت فناوری بخشی از ظرفیت خود را از دست می‌دهد و فناوری نیز بدون رسانه نمی‌تواند آثار و ظرفیت اجتماعی خود را به‌درستی نشان دهد.

گزارش خبرنکار نصر می‌افزاید در بخش آموزشی این نشست سجاد رفاقت، مدرس مجتمع فنی تبریز، با تأکید بر اینکه هوش مصنوعی جایگزین خبرنگار نیست، گفت: تصمیم نهایی درباره انتخاب موضوع، نحوه پوشش خبر و انتشار آن همچنان بر عهده خبرنگار است و خروجی ابزارهای هوش مصنوعی باید از نظر دقت، صحت منابع و انطباق با چارچوب حرفه‌ای رسانه مورد بررسی قرار گیرد.

وی با اشاره به کاربرد مدل‌های هوش مصنوعی در فرآیند تولید خبر افزود: این ابزارها می‌توانند در ایده‌پردازی و یافتن زوایای مختلف یک رویداد، تهیه پیش‌نویس، ویرایش و کوتاه‌سازی متن، تولید تیتر و لید و خلاصه‌سازی مطالب طولانی به خبرنگار کمک کنند. همچنین امکان تولید تصاویر، اینفوگرافیک و حتی نقشه‌های تعاملی بر اساس داده‌های خبری وجود دارد؛ با این حال، همه این خروجی‌ها نیازمند بررسی و تأیید خبرنگار هستند.

رفاقت با اشاره به چالش‌هایی مانند فشار زمانی، حجم بالای اطلاعات و پراکندگی منابع خبری، اظهار کرد: کیفیت خروجی هوش مصنوعی به دقت دستور و اعتبار اطلاعات ورودی وابسته است و این ابزارها ممکن است اطلاعات نادرست یا منابع نامعتبر را وارد متن کنند.
بنابراین خبرنگار باید علاوه بر صحت‌سنجی، لحن، چارچوب و هویت رسانه‌ای خود را در استفاده از هوش مصنوعی حفظ کند و ملاحظات مربوط به حریم خصوصی و امنیت داده‌ها را نیز مورد توجه قرار دهد.

در ادامه مهدی محمدپور، استاد دانشگاه و مدرس ارتباطات اجتماعی، دیگر مدرس این کارکاه نیز با اشاره به تحولات تاریخی رسانه‌ها، زندگی بشر از منظر رسانه را در چهار دوره عصر شفاهی و قبیله‌ای، عصر کتابت و چاپ، عصر الکترونیک و عصر رسانه‌های دیجیتال، اینترنت و هوش مصنوعی تقسیم‌بندی کرد و گفت: با ورود رسانه‌های دیجیتال، ساختار تولید و انتشار خبر از الگوی متمرکز و مبتنی بر دروازه‌بانی خبر به فرآیندی بازتر، پراکنده‌تر و تعاملی‌تر تغییر کرده است.

وی افزود: در عصر رسانه‌های دیجیتال، ابزارهای ارتباطی افزایش یافته و تولید و انتشار محتوا دیگر صرفاً در اختیار نهادهای حرفه‌ای خبری نیست؛ شهروندخبرنگاران و کاربران نیز در تولید و انتشار اخبار نقش دارند و مخاطب از یک دریافت‌کننده منفعل به کنشگری فعال‌تر تبدیل شده است. در این میان، الگوریتم‌ها با غربالگری، شخصی‌سازی و اولویت‌بندی محتوا تعیین می‌کنند که هر کاربر با چه اطلاعاتی مواجه شود.

محمدپور با اشاره به چالش‌های این وضعیت، از حجم بالای اطلاعات، گسترش اخبار جعلی، اعتیاد به رسانه و امکان هدایت و کنترل جریان خبر به‌عنوان برخی پیامدهای عصر رسانه‌های الگوریتمی یاد کرد و گفت: در چنین شرایطی تقویت سواد رسانه‌ای ضروری است و مخاطب باید بتواند منبع، گوینده، زمان انتشار و صحت محتوای دریافت‌شده را ارزیابی کند. این موضوع نیازمند توجه جدی نظام آموزشی و توسعه آموزش و پژوهش در حوزه سواد رسانه‌ای در مدارس و دانشگاه‌هاست.
انتهای پیام/