انقلاب مشروطیت؛ نقطه گذار از حکومت اشخاص به حکومت قانون

به گزارش نصر، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، با ارسال پیامی سالروز انقلاب مشروطه را گرامی داشت. وی در این پیام با تأکید بر اهمیت نهضت مشروطه در تاریخ ایران، این رویداد را نقطه عطفی در شکل‌گیری اندیشه قانون‌گرایی، آزادی‌خواهی و مشارکت مردم در اداره کشور دانست و بر ضرورت پاسداشت میراث فکری و تاریخی مشروطه برای تقویت سرمایه اجتماعی و توسعه ایران تأکید کرد.

پیشنهاد طرح گردشگری مشروطه با محوریت تبریز
محمدجواد حق‌شناس، مشاور وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، نیز با اشاره به نقش تاریخی تبریز در شکل‌گیری ایران نوین، انقلاب مشروطه را حاصل دهه‌ها اندیشه اصلاح‌طلبی و تلاش برای گذار از حکومت اراده اشخاص به حکومت قانون دانست.
وی تأکید کرد: مشروطه تنها یک رویداد تاریخی نیست، بلکه میراثی فکری، اجتماعی و سیاسی برای ایران معاصر است.
بر همین اساس، حق شناس ایده ایجاد «محور ملی گردشگری مشروطه» را مطرح کرد و افزود: این محور می‌تواند با آغاز از تبریز و اتصال به شهرهایی همچون تهران، رشت، قزوین، بوشهر، اصفهان و چهارمحال و بختیاری، روایت شکل‌گیری قانون، آزادی و مشارکت اجتماعی در ایران را در قالب یک مسیر گردشگری تاریخی بازآفرینی کند.

 

در ادامه مراسم فیروز راد، جامعه شناس و دبیر همایش با اشاره به تداوم برگزاری این آیین طی بیش از دو دهه، از سه مطالبه اصلی خانه توسعه آذربایجان سخن گفت و خواستار تأسیس «مرکز مشروطه‌پژوهی» در تبریز، ثبت رسمی «روز تبریز» در تقویم کشور و قرار گرفتن درسی تحت عنوان انقلاب مشروطه با مضامین صادقانه و واقع‌بینانه و به دور از سوگیری‌های جانبدارانه در کتب درسی مدارس ایران مشروطه شد.

ثبت روز تبریز در دستور کار مدیریت استان
بهرام سرمست استاندار آذربایجان شرقی نیز انقلاب مشروطه را نخستین تلاش سازمان‌یافته برای محدودسازی قدرت سیاسی از طریق قانون دانست و گفت: اهمیت انقلاب مشروطه در تغییر منطق حکمرانی و گذار از اقتدار فردی به اقتدار نهادی است.
وی با تأکید بر اینکه تجربه تاریخی نشان داده توسعه پایدار محصول نهادهای کارآمد است، نه افراد توانمند، افزود: قهرمانان نیز در بستر نهادهای اجتماعی و شرایط تاریخی شکل می‌گیرند و آذربایجان همواره بستری برای پرورش چنین شخصیت‌هایی بوده است.

 

سرمست همچنین با اشاره به مطالبات مطرح‌شده در این همایش، از موافقت رئیس‌جمهور با تأسیس «مرکز مشروطه‌پژوهی» خبر داد و تشریح کرد: دکتر پزشکیان دستور مساعدی برای ایجاد این مرکز صادر کرده‌اند و پیشنهاد می‌شود دانشگاه تبریز پیشگام راه‌اندازی آن باشد و مدیریت استان نیز از این اقدام حمایت خواهد کرد. همچنین پیگیری ثبت «روز تبریز» نیز در دستور کار مدیریت استان قرار خواهد گرفت.

سنگ بنای گفتمان آزادی در ایران 100 سال پیش از مشروطه نهاده شد
در ادامه این رویداد، میزگردی علمی با میزبانی باقر صدری‌نیا، استاد زبان و ادبیات فارسی و حضور مقصود فراستخواه، جامعه‌شناس، داریوش رحمانیان، دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تهران و عباس قدیمی، عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تبریز برگزار شد و هر یک از استادان به تبیین ابعاد مختلف انقلاب مشروطه پرداختند.
باقر صدری‌نیا در سخنان خود انقلاب مشروطه را نقطه آغاز ورود ایران به عصر جدید دانست و گفت: اگرچه مشروطه در تحقق کامل آرمان‌های خود با موانع فراوانی روبه‌رو شد، اما توانست مفاهیمی چون قانون، آزادی و حاکمیت مردم را وارد سپهر اندیشه سیاسی ایران کند و همین میراث فکری، مهم‌ترین دستاورد آن برای جامعه ایرانی به شمار می‌رود.

 

مقصود فراستخواه نیز با بیان اینکه اندیشه قانون و آزادی در ایران سابقه‌ای بیش از مشروطه دارد، گفت: جامعه ایران بیش از دو قرن است که در پی استقرار حکومت قانون است، اما ساختارهای بسته، مداخلات خارجی، ضعف نهادهای مدنی و فرهنگ سیاسی مانع تحقق کامل این آرمان شده‌اند.
وی تأکید کرد: آزادی تنها یک مطالبه سیاسی نیست، بلکه نیازمند شکل‌گیری فرهنگ مدنی، گفت‌وگو، مسئولیت‌پذیری شهروندان و صبر فعال جامعه برای نهادسازی است.
همچنین داریوش رحمانیان با اشاره به نسبت میان قانون و آزادی، تأکید کرد: پذیرش حاکمیت قانون، شرط تحقق آزادی پایدار است و جامعه تنها در سایه قانون از استبداد و حکومت اراده اشخاص رهایی می‌یابد.
وی در عین حال با نقد نگاه صرفاً غرب‌محور به مشروطه، ریشه‌های قانون‌خواهی و عدالت‌طلبی را در سنت تاریخی، فرهنگی و دینی ایران نیز قابل جست‌وجو دانست و شاهنامه، متون کلاسیک فارسی و منابع اسلامی را از پشتوانه‌های این اندیشه برشمرد.
عباس قدیمی دیگر سخنران این نشست علمی، با بررسی تحول مفهومی واژه‌های «قانون» و «آزادی» در ایران، گفت: این مفاهیم هرچند در سنت فکری ایران سابقه داشتند، اما در دوره جدید معنا و کارکرد تازه‌ای یافتند و به مطالبه محدود شدن قدرت، حاکمیت ملی، تفکیک قوا و حقوق شهروندی تبدیل شدند.
وی انقلاب مشروطه را حاصل پیوند میراث فکری ایران با دستاوردهای جهان جدید دانست و تأکید کرد: اگر اصول بنیادین مشروطه به مسئله اصلی جامعه ایران تبدیل می‌شد، مسیر توسعه سیاسی کشور نیز متفاوت رقم می‌خورد.

 

در پایان این مراسم از برخی چهره‌های برجسته شهر در حوزه پزشکی تجلیل شد و همچنین به دنبال رونمایی از آثار تجسمی و تابلوهای نقاشی برگزیده با موضوع انقلاب مشروطه از خالقان این آثار تقدیر شد. یکی از ین آثار سردیس شیخ سلیم، از مبارزان دوران مشروطه بود که در روز عاشورا همراه با ثقه‌الاسلام تبریزی به دست قوای روس به دار آویخته شد.
انتهای پیام/