عشق به خبر، خبرنگار را در مسیر سخت رسانه ماندگار می‌کند

به گزارش نصر: وقتی که خبر، سریع‌تر از همیشه در کوچه‌پس‌کوچه‌های زندگی مردم جریان دارد، هنوز هم هستند کسانی که حرفه خبرنگاری را نه صرفاً یک شغل، بلکه شیوه‌ای برای زیستن می‌دانند؛ آنان که عمر خود را با جست‌وجوی حقیقت، ثبت لحظه‌ها و روایت رنج‌ها و امیدهای جامعه سپری کرده‌اند. محمدحسن علملو، از پیشکسوتان عرصه خبرنگاری در تبریز، از همین نسل است؛ نسلی که از روزگار خلوت اتاق‌های خبر تا امروز پرهیاهوی رسانه‌ها، راهی طولانی را پیموده و همچنان با عشق به خبر نفس می‌کشد.
وی در گفت‌وگو با خبرنگار نصر، با مقایسه وضعیت خبرنگاری امروز با سال‌های آغاز فعالیت خود، اظهار کرد: مهم‌ترین تفاوت، در کثرت خبرنگاران و رسانه‌هاست. زمانی که بنده وارد حرفه خبرنگاری شدم، هم تعداد رسانه‌ها محدود بود و هم شمار خبرنگاران در مرکز استان از مجموع انگشتان دو دست بیشتر نبود.
وی گفت: یادم هست در آن سال‌ها وقتی مصاحبه‌های مطبوعاتی با مدیران و مسئولان در تبریز برگزار می‌شد، تعداد خبرنگاران حاضر معمولاً از چهار یا پنج نفر فراتر نمی‌رفت. امروز اما با گذشت دهه‌ها، افزایش تعداد رسانه‌ها و بالا رفتن جمعیت خبرنگاران امری طبیعی و مبارک است.
علملو با تاکید بر ضرورت حفظ کیفیت در کنار توسعه کمی رسانه‌ها، افزود: اینکه خواه‌ناخواه کیفیت فدای کمیت شود، عاقلانه به نظر نمی‌رسد. رشد رسانه‌ها اتفاق خوبی است، اما باید مراقب باشیم ارزش‌های حرفه‌ای و عمق کار خبری در این مسیر کمرنگ نشود.
وی در ادامه با اشاره به تفاوت شیوه تولید خبر در گذشته و امروز گفت: در زمان ما، خبر معمولاً با حضور خبرنگار در صحنه و در محل وقوع رویداد تهیه می‌شد، اما اکنون در بسیاری موارد، نقل‌قول‌نویسی و کپی‌برداری جای کار میدانی را گرفته است که این موضوع از ارزش کار خبرنگاری می‌کاهد.

جایگاه اجتماعی خبرنگار؛ از اعتماد عمومی تا ضرورت بازسازی منزلت
این پیشکسوت رسانه درباره جایگاه اجتماعی خبرنگاران نیز اظهار کرد: متاسفانه باید عرض کنم با گذشت زمان، جایگاه اجتماعی خبرنگار در جامعه با فراز و نشیب همراه بوده و تا حدود زیادی تضعیف شده است.
وی افزود: البته این موضوع دلایل مختلفی دارد و شاید بخشی از آن نیز به خود ما بازگردد که نتوانسته‌ایم جایگاه این حرفه را به‌خوبی حفظ کنیم. زمانی نگاه‌ها به خبرنگار اغلب مثبت بود، اما اکنون شرایط تا حد زیادی متفاوت شده است، هرچند این موضوع بسته به افراد نیز فرق می‌کند.
علملو با نگاهی مسئولانه به آینده این حرفه تاکید کرد: خبرنگاری همچنان می‌تواند با اتکا به صداقت، دقت، اخلاق حرفه‌ای و حضور موثر در جامعه، اعتماد عمومی را بازسازی کرده و منزلت واقعی خود را بیش از پیش بازیابد.

معیشت و امنیت شغلی؛ دغدغه‌ای قدیمی، مطالبه‌ای همیشگی
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو، مهم‌ترین دغدغه معیشتی خبرنگاران را تامین نیازهای اولیه زندگی عنوان کرد و گفت: مهم‌ترین دغدغه معیشتی خبرنگاران همواره در طول سالیان، تامین مایحتاج اولیه و ابتدایی زندگی در کنار مردم بوده است و به نظر می‌رسد این موضوع با گذشت زمان، دست‌کم برای اکثریت خبرنگاران، تغییر چندانی نداشته است.
این پیشکسوت خبرنگاری درباره امنیت شغلی نیز تصریح کرد: امنیت شغلی همواره از دغدغه‌های جدی خبرنگاران بوده است، هرچند این موضوع نسبت به زمان، افراد و موسسه‌های مطبوعاتی تفاوت می‌کند. البته خود خبرنگار هم می‌تواند در تامین امنیت شغلی خود نقش داشته باشد.
وی با اشاره به حساسیت‌های حرفه خبرنگاری افزود: این امکان با توجه به پرسنگلاخ بودن مسیر، همواره وجود دارد که خبرنگار در جریان پیگیری موضوعات با فشار یا مشکل مواجه شود، اما خبرنگار باید در انجام وظیفه و امر اطلاع‌رسانی، محکم، استوار، مستند و با دلیل و مدرک و همچنین با در نظر گرفتن موازین قانونی حرکت کند.
علملو گفت: در طول چند دهه فعالیت مطبوعاتی و خبرنگاری بنده نیز مواردی هرچند محدود پیش آمده و تا حدودی مشکل‌ساز شده، اما با عنایت خداوندی برطرف شده است.

بیمه و بازنشستگی؛ ضرورتی که باید جدی گرفته شود
وی با تاکید بر اهمیت بیمه برای خبرنگاران اظهار کرد: موضوع بیمه، به‌ویژه برای استفاده در زمان بازنشستگی، از اهمیت بالایی برخوردار است. انسان و به‌خصوص یک خبرنگار، شاید وقتی جوان و مجرد است، اهمیت بیمه را آن‌چنان که باید درک نکند، اما با گذشت زمان بیش از پیش متوجه ارزش آن می‌شود و چه‌بسا دیگر فرصت از دست رفته باشد.
وی افزود: در سال‌های اخیر با تلاش تشکل‌های صنفی و ارگان‌های مسئول، گام‌هایی در این جهت برداشته شده است، هرچند این اقدامات هنوز کافی نیست و باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

جذابیت خبرنگاری برای نسل جوان همچنان پابرجاست
علملو در پاسخ به این پرسش که آیا خبرنگاری هنوز برای نسل جدید شغلی قابل اتکا محسوب می‌شود، گفت: حرفه خبرنگاری به لحاظ جذبه و تنوعی که دارد، با وجود پر استرس بودن، هنوز برای بسیاری، به‌ویژه نسل جوان، شغلی قابل اتکا تلقی می‌شود و افراد زیادی علاقه‌مندند در این حرفه فعالیت و تلاش کنند.
وی افزود: البته بوده‌اند کسانی که خبرنگاری را پله ترقی قرار داده و از این طریق به پیشرفت‌هایی نیز رسیده‌اند، اما آنچه مهم است، ماندگاری در این مسیر با تکیه بر علاقه، دانش و پشتکار است.

فرسودگی شغلی؛ وقتی خبرنگار از نوشتن بازبماند
این پیشکسوت عرصه رسانه، مهم‌ترین فرسودگی شغلی خبرنگاران را «ایستایی» دانست و گفت: مهم‌ترین فرسودگی شغلی برای یک خبرنگار، درجازدن و ننوشتن است. خبرنگاری که عمرش را همواره با خواندن، نوشتن، کنجکاوی، تحقیق و گزارش همراه کرده، دست کشیدن یکباره از این‌ها او را فرسوده می‌کند.
وی همچنین درباره تاثیر فشارهای بیرونی بر کار حرفه‌ای خبرنگار گفت: طبیعی است که فشارهای بیرونی، تداخلات و برخی ملاحظات می‌توانند در کار یک خبرنگار تاثیرگذار باشند. چنین شرایطی، خبرنگار را از هدف و برنامه‌ای که دارد دور می‌کند و می‌تواند او را از خلاقیت باز دارد.

انتقال تجربه؛ دغدغه مهم پیشکسوتان رسانه
علملو با اشاره به دغدغه‌های خبرنگاران پیشکسوت اظهار کرد: بیشترین نگرانی و نیاز یک خبرنگار پیشکسوت، از دست دادن جایگاه برای انتقال تجربیات حرفه‌ای است.
وی افزود: بنده از سال‌های طولانی و مداوم خبرنگاری در کهن‌شهر تبریز خاطرات زیادی دارم که امیدوارم در سایه عنایت خداوندی، روزی بتوانم آن‌ها را به طرق ممکن بازگو کنم.
وی در ادامه درباره خلأهای آموزشی نسل تازه خبرنگاران نیز گفت: آموزش اصول خبرنگاری حرفه‌ای توسط استادان باتجربه و رعایت اصول اخلاقی باید همواره مورد توجه باشد. آموزش در کنار کار حرفه‌ای و ارتقای سواد رسانه‌ای می‌تواند رمز موفقیت یک خبرنگار عاشق حرفه باشد.
این پیشکسوت رسانه درباره جایگاه نیروهای قدیمی در رسانه‌ها نیز خاطرنشان کرد: دوستان در اغلب رسانه‌ها نسبت به پیشکسوت‌ها عنایت دارند، هرچند که انتظار زیادی هم نمی‌رود.

عشق؛ راز ماندگاری در حرفه‌ای سخت اما شریف
علملو در بخش پایانی این گفت‌وگو، مهم‌ترین عامل ماندگاری خبرنگاران در این حرفه را عشق و علاقه دانست و گفت: عشق و علاقه است که یک خبرنگار را برای سالیان طولانی در این حرفه نگه می‌دارد. در صورت نبودن عشق و علاقه، استعداد و پشتکار نیز بعید است به‌تنهایی بتواند فردی را برای مدت طولانی در این وادی نگه دارد.
وی افزود: اگر بنده بیش از پنج دهه در این حرفه بوده‌ام، علتش چیزی جز داشتن عشق و علاقه نبوده است. در واقع با گذشت سالیان، هنوز هم با خبر و رسانه زندگی می‌کنم و روزگار می‌گذرانم.
این پیشکسوت خبرنگاری در پایان، با اشاره به مهم‌ترین مطالبه جامعه رسانه‌ای، تاکید کرد: فراهم بودن زمینه کاری، تامین امنیت شغلی، بیمه و کمک به تامین مسکن، از جمله مواردی است که برای قشر جوان، فرهیخته و قانع خبرنگاران باید مورد توجه قرار گیرد تا زمینه تلاش بیشتر و شکوفایی آنان فراهم شود.
مصاحبه از زهرا ژرفی مهر