زنان خبرنگار آذربایجان شرقی؛ ستون‌های توانمند رسانه و مطالبه‌گر تغییرات ساختاری

به گزارش نصر، زنانی که با تکیه بر دانش، مسئولیت‌پذیری و دقت حرفه‌ای خود، نه‌تنها بخش عمده‌ای از بدنه تحریریه‌ها را شکل داده‌اند، بلکه به عنوان ستون فقرات تولید محتوا و ارتقای کیفیت روایت‌های رسانه‌ای شناخته می‌شوند. تلاش برای رفع موانع ساختاری و ایجاد فرصت‌های برابر مدیریتی، گامی بزرگ در جهت بهره‌مندی کامل از این ظرفیت‌های بی‌بدیل در مسیر توسعه همه‌جانبه استان است.
رباب تیموری، مدیر اجرایی و سردبیر ایسنا در آذربایجان‌شرقی، در گفت‌وگو با خبرنگار نصر،  با ارائه تحلیلی جامع از وضعیت زنان خبرنگار، به بررسی توانمندی‌ها، چالش‌های ساختاری و مطالبات این قشر پرداخته است. تیموری با داشتن ۱۸ سال سابقه فعالیت درخشان رسانه‌ای شامل ۴ سال خبرنگاری در خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا) و ۱۴ سال مدیریت اجرایی و سردبیری خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) در آذربایجان‌شرقی یکی از چهره‌های باسابقه و صاحب‌نظر در حوزه مدیریت رسانه در استان است.

ضرورت عبور از کلیشه مدیریت مردانه و باور به توانمندی زنان
رباب تیموری در مطلع این گفت‌وگو با تاکید بر توانمندی‌های تخصصی زنان خبرنگار اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین چالش‌های حرفه‌ای پیش روی ما، وجود کلیشه ذهنی مدیریت، مردانه است در بدنه تصمیم‌گیر رسانه‌هاست. این نگاه سنتی تمایل دارد توانایی زنان را صرفاً به پوشش اخبار نرم، فرهنگی و اجتماعی محدود بداند. این در حالی است که زنان خبرنگار در آذربایجان‌شرقی بارها ثابت کرده‌اند که از توان تحلیلی بسیار بالا، دانش تخصصی و شجاعت لازم برای پوشش و واکاوی مسائل کلان و سخت جامعه همچون حوزه‌های اقتصادی، محیط‌زیستی، مطالبات مدنی، مسائل سیاسی و آسیب‌های پیچیده اجتماعی برخوردارند.
تیموری افزود: نگاه جامعه‌شناختی و روان‌شناختی زنان به رویدادها باعث می‌شود که لایه‌های پنهان تصمیمات کلان و بحران‌ها (همچون پیامدهای اجتماعی تصمیمات اقتصادی یا بحران‌های زیست‌محیطی بر نهاد خانواده) با ظرافت و عمق بیشتری روایت شود. از این رو، ایجاد فرصت برابر برای فعالیت آنان در حوزه‌های تخصصی نظیر اقتصاد، سیاست، مدیریت بحران و توسعه، کیفیت کلی خروجی رسانه‌ها را به طور چشمگیری ارتقا می‌دهد.
این پیشکسوت رسانه‌ای با اشاره به ساختار توزیع کار در برخی تحریریه‌ها تصریح کرد: یک تفکیک جنسیتی نامرئی در برخی رسانه‌ها وجود دارد که بر اساس آن، ماموریت‌های میدانی دشوار، رویدادهای حساس سیاسی، اخبار سخت و ماموریت‌های شبانه بیشتر به همکاران مرد سپرده می‌شود و حضور زنان بیشتر به پوشش رویدادهای اداری و حوزه‌های اجتماعی و فرهنگی محدود می‌گردد. اگرچه ممکن است منشأ این رفتار دلسوزی یا صیانت باشد، اما در عمل فرصت‌های طلایی کسب تجربه میدانی، مواجهه با چالش‌های بزرگ و تقویت رزومه حرفه‌ای را از زنان سلب می‌کند؛ رزومه‌ای که برای دستیابی به پست‌های مدیریتی، سردبیری و مدیرمسئولی حیاتی است.
تیموری در ادامه بر ارزش تجارب میدانی تاکید کرد و گفت: حضور میدانی مستمر برای زنان خبرنگار در آذربایجان‌شرقی، هم‌زمان یک کلاس درس حرفه‌ای و یک آزمون بزرگ اجتماعی است. این حضور مستلزم برخورداری از هوش اجتماعی و حرفه‌ای مضاعف، توانایی بالا در تعامل با منابع خبری، حفظ امنیت فردی و مدیریت هوشمندانه نگاه‌های محافظه‌کارانه است. گذر از این مسیر دشوار، از زنان خبرنگار نیروهایی فوق‌العاده تاب‌آور، دقیق، مسئولیت‌پذیر، صبور و صاحب قدرت ارتباطی و نفوذ کلام بی‌نظیر ساخته است.

عدالت در نظام ارزیابی عملکرد و پاداش‌دهی/ چالش‌های معیشتی و هزینه‌های پنهان خبرنگاری زنان
مدیر اجرایی ایسنا در آذربایجان‌شرقی در بخش دیگری از این گفت‌وگو به تشریح تبعیض‌های ساختاری پرداخت و گفت: تبعیض‌های موجود در فضای رسانه‌ای استان معمولاً پنهان و ساختاری هستند و کمتر به شکل آشکار بروز می‌کنند. این تبعیض‌ها بیشتر خود را در نظام ارزیابی عملکرد، ساختار پاداش‌دهی و انتصابات مدیریتی نشان می‌دهند. به عنوان مثال، معیارهای ارزیابی کارآمدی گاه بر اساس حضور فیزیکی در ساعات غیرمتعارف شبانه‌روز تنظیم می‌شوند که این امر به دلیل مسئولیت‌های مادری یا محدودیت‌های تردد شبانه، به کاهش پاداش یا ضعیف‌تر شدن رزومه کاری زنان نسبت به همکاران مرد می‌انجامد. ارزیابی‌های حرفه‌ای باید بر اساس کیفیت خروجی، دقت، اثرگذاری گزارش‌ها و تعهد شغلی، نه صرفاً حضور فیزیکی در ساعات نامتعارف استوار باشد.
تیموری با اشاره به دغدغه‌های اقتصادی زنان خبرنگار بیان داشت: ابعاد معیشتی زندگی کاری زنان خبرنگار بسیار پیچیده است. بسیاری از این زنان، مجردان خوداتکا، سرپرستان خانوار و یا شریک اصلی تامین هزینه‌های زندگی مشترک هستند. علاوه بر مشکلات عمومی حقوق و دستمزد در مطبوعات، زنان خبرنگار با هزینه‌های پنهان متعددی مواجهند؛ هزینه‌هایی مانند حفظ پوشش حرفه‌ای مناسب، تامین امنیت رفت‌وآمد در ماموریت‌های دیرهنگام یا سفرهای شهرستانی و مراقبت ایمن از فرزندان. این هزینه‌های تحمیلی معمولاً در نظامات حقوقی و مزایای رسانه‌ها دیده نمی‌شوند و نیازمند توجه ویژه کارفرمایان هستند.

مدیریت تعارض مسئولیت‌های خانوادگی و حرفه‌ای/ تضمین امنیت شغلی و روانی در تحریریه و میدان
وی با تاکید بر اینکه تعارض میان وظایف خانوادگی و تعهدات حرفه‌ای یک مشکل صرفاً فردی نیست، اظهار داشت: خبرنگاری حرفه‌ای سیال، پرفشار و بدون زمان‌بندی مشخص است و از سوی دیگر، بخش عمده‌ای از بار تربیت فرزندان و مدیریت امور خانه همچنان بر دوش زنان قرار دارد. این فشار مضاعف در صورت عدم حمایت ساختاری، می‌تواند منجر به فرسودگی و آسیب به سلامت جسمی و روانی زنان شود. در حال حاضر در بسیاری از رسانه‌های استانی، همدلی شفاهی خوبی با مادران شاغل وجود دارد، اما این همدلی باید به حمایت‌های ساختاری نظیر آیین‌نامه‌های کاری منعطف، امکان ساعت کاری شناور واقعی و تسهیل مرخصی‌های ضروری در زمان بیماری فرزندان تبدیل شود.
سردبیر ایسنا در استان با اشاره به اهمیت پایداری شغلی گفت: امنیت شغلی زنان رسانه‌ای بیش از آنکه به نوع قراردادهای کاری (پاره‌وقت یا شرکتی) وابسته باشد، به نگاه راهبردی و بلندمدت مدیران رسانه‌ها متکی است. رسانه‌ها باید زنان را حتی پس از ازدواج و مادری، به عنوان نیروهای استراتژیک، باسابقه و بلندمدت خود تلقی و حفظ کنند. در کنار این موضوع، امنیت روانی در اتاق خبر اهمیت ویژه‌ای دارد. ایده‌های پیشنهادی زنان نباید به واسطه جنسیت نادیده گرفته شود و آنان نباید در مسیر کار با جملات دلسردکننده‌ای مثل این کار برای شما مناسب نیست روبه‌رو شوند. اگرچه احترام حرفه‌ای در سال‌های اخیر بهبود یافته، اما برابری شناختی و اعتماد کامل به ظرفیت‌های زنان هنوز باید تقویت شود.

زنان؛ ستون فقرات تحریریه‌ها اما غایب در سطوح کلان تصمیم‌گیری/ ضرورت تدوین پیوست امنیتی، بهداشتی و ایمنی ویژه زنان
تیموری با تحلیل هرم مدیریتی رسانه‌های استان تصریح کرد: زنان در حال حاضر ستون فقرات و بدنه اصلی تحریریه‌های استان آذربایجان‌شرقی را تشکیل می‌دهند و بار اصلی تولید خبر بر دوش آن‌هاست. با این حال، حضور آنان در سطوح کلان تصمیم‌گیری مانند مدیرمسئولی، سردبیری ارشد و مدیریت کلان رسانه‌ها بسیار کم‌رنگ است. زنان در حال حاضر بیشتر مجری سیاست‌های رسانه‌ای تعیین‌شده هستند تا سیاست‌گذار و خط‌مشی‌ساز؛ این در حالی است که حضور آنان در لایه‌های تصمیم‌گیری می‌تواند پویایی، اخلاق‌مداری و عمق تحلیل‌ها را در رسانه‌ها ارتقا دهد.
وی با تاکید بر لزوم بازنگری در پروتکل‌های بحران گفت: پروتکل‌های ایمنی برای حضور در بحران‌هایی مانند سیل، زلزله و حوادث بزرگ استانی، عمدتاً بر اساس نیازهای عمومی و مردانه طراحی شده‌اند. امکانات بهداشتی، شرایط اسکان، ترابری ایمن در ماموریت‌های شهرستانی و حتی تجهیزات حفاظتی متناسب با فیزیک زنان باید بازطراحی شوند. همچنین باید پیوست‌های امنیتی، بهداشتی و حمایت‌های روانی پس از بحران، ویژه زنان خبرنگار تدوین و اجرایی شود.

گذار فرهنگی جامعه در مواجهه با خبرنگاری زنان/ ایجاد کمیته تخصصی زنان در نهادهای صنفی
تیموری به تغییرات نگرش جامعه اشاره کرد و افزود: نگاه خانواده‌ها و افکار عمومی در آذربایجان‌شرقی به فعالیت رسانه‌ای زنان در حال گذار است. امروز اقتدار قلم، تحصیل‌کردگی و تعهد زنان خبرنگار بسیار محترم شمرده می‌شود. با این حال، استرس کار، ساعات کاری نامشخص و حضور مستمر میدانی هنوز با برخی از تعاریف سنتی از نقش زن ایده‌آل تعارض دارد. حمایت خانواده‌ها نسبت به گذشته بسیار بیشتر شده است، اما نگرانی‌های سنتی همچنان در برخی موارد مانع ورود دختران مستعد به این عرصه می‌شود که این امر با شفاف‌سازی محیط کار رسانه‌ها قابل حل است.
وی با پیشنهاد راهکاری تشکیلاتی گفت: دغدغه‌های مهمی چون امنیت شغلی دوران بارداری، مرخصی زایمان، نابرابری در پرداخت‌ها و امنیت روانی زنان رسانه‌ای معمولاً در شلوغی مطالبات کلی نهادهای صنفی گم می‌شود. راهکار موثر، ایجاد "کمیته‌های تخصصی زنان" در تشکل‌های صنفی استان است تا این مطالبات فردی و پراکنده به مطالبات حرفه‌ای، حقوقی و ساختاری تبدیل شده و به صورت قانونمند پیگیری شوند.

مطالبات اصلی و راهبردی زنان خبرنگار استان
رباب تیموری در پایان این گفت‌وگو، مطالبات راهبردی و محوری زنان خبرنگار آذربایجان‌شرقی را در سه محور اساسی صورت‌بندی کرد.
وی با تاکید بر ضرورت اصلاحات مدیریتی گفت: تدوین پیوست جنسیتی در سیاست‌های مدیریتی رسانه‌ها و بازنگری اساسی در نظام ارزیابی عملکرد و پاداش‌دهی باید در اولویت قرار گیرد؛ به‌گونه‌ای که مادری و مسئولیت‌های خانوادگی موجب تنبیه شغلی، محرومیت از ارتقا یا کسر پاداش نشود.
این پیشکسوت رسانه‌ای در ادامه افزود: تسهیل ورود زنان به سطوح کلان تصمیم‌گیری، از دیگر خواسته‌های جدی است که نیازمند تعریف شاخص‌ها و اهداف مشخص برای حضور شایسته زنان در مدیریت‌های میانی، سردبیری ارشد و مدیریت کلان رسانه‌های استان جهت ارتقای تنوع فکری است.
تیموری در پایان خاطرنشان کرد: تضمین امنیت فیزیکی و روانی اختصاصی نیز مطالبه کلیدی دیگر است که باید از طریق تدوین پروتکل‌های جامع برای مأموریت‌های میدانی، تأمین تجهیزات حفاظتی متناسب، اسکان ایمن، ترابری مناسب در سفرهای شهرستانی، حمایت‌های روانی پس از بحران و ایجاد چتر حمایتی در برابر هجمه‌های فضای مجازی محقق شود.
زهرا ژرفی مهر
انتهای پیام/