به گزارش نصر؛ به گفته روحالله دهقاننژاد، اگرچه شورا با مصوبات گرهگشا، پایدارسازی ترانشههای خطرناک، مسیرگشاییهای کلیدی مانند پروژه شهید آلهاشم (طرح نجات) و حتی طرح سؤال از شهردار در خط مقدم مطالبهگری ایستاده، اما تا زمانی که شرکت بازآفرینی شهری و دستگاههای خدماترسان با بودجههای ملی پای کار نیامند، نمیتوان بار این ابرچالش ساختاری را تنها از جیب شهروندان تبریزی برداشـت.
جزئیات نقشه مالی ساماندهی حاشیهنشینی
رئیس کمیسیون تحقیق، نظارت، ارزیابی و حقوقی شورای اسلامی شهر تبریز در گفتوگو با خبرنگار «نصر»، با تشریح ابعاد مالی اقدامات مدیریت شهری در حوزه بازآفرینی و ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی اظهار داشت: بر اساس ارقام مصوب، جمع اعتبارات اختصاصیافته برای ساماندهی حاشیهنشینی و بافتهای ناکارآمد شهری تبریز به ۹,۶۵۰,۰۰۰,۰۰۰ هزار ریال (معادل ۹۶۵ میلیارد تومان) میرسد که این بودجه به صورت خردشده و پروژهمحور در مناطق مختلف کمبرخوردار توزیع شده است.
رئیس کمیسیون تحقیق، نظارت، ارزیابی و حقوقی شورای اسلامی شهر تبریز در تشریح جزئیات بودجه این بخش، به توزیع جغرافیایی اعتبارات در مناطق مختلف شهرداری اشاره کرد و گفت: بر اساس برنامهریزیهای انجامیافته، بخش عمدهای از اعتبارات ساماندهی سکونتگاههای غیررسمی در سطح مناطق دهگانه توزیع شده است تا پروژهها بر اساس نیازهای فوری هر منطقه پیش بروند.
وی گفت: بر همین مبنا در حوزه شهرداری منطقه یک تبریز، تکمیل احداث ۱۱۲ واحد مسکونی از طرح قرارگاه مسکن با اعتباری بالغ بر ۲۰۰ میلیارد تومان (۲,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال)، مطالعه و تکمیل تملک مسیر ۴۵ متری انقلاب، ایدهلو و کوثر به پاسداران با ۱۰۰ میلیارد تومان (۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال)، احداث سالن ورزشی و فرهنگسرا در بلوار ایدهلو با ۴۰ میلیارد تومان (۴۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال)، پایدارسازی ترانشههای اتوبان پاسداران و یوسفآباد با ۲۰ میلیارد تومان (۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) و همچنین تکمیل مجتمع فرهنگی در قبرستان ملک با ۸ میلیارد تومان (۸۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) پیشبینی و مصوب شده است.
دهقاننژاد در ادامه تشریح جزئیات این لایحه بودجهای افزود: در حوزه شهرداری منطقه دو نیز اعتبارات قابلتوجهی تخصیص یافته که از آن جمله میتوان به اختصاص ۱۰۰ میلیارد تومان (۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) برای پروژههای قرارگاه مسکن، ۲۰ میلیارد تومان (۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) جهت تملک واحدهای دیزلآباد و 9 میلیارد تومان (9۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) برای بازآفرینی بافتهای ناکارآمد این منطقه از جمله محله شمسآباد اشاره کرد. همچنین بازآفرینی بافتهای ناکارآمد محلات کلیدی منطقه سه تبریز نظیر آخر مارالان و آخر طالقانی با ۱۸ میلیارد تومان (۱۸۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) اعتبار در دستور کار قرار گرفته است.
عضو شورای اسلامی شهر تبریز با اشاره به وضعیت سایر مناطق حاشیهنشین و کمبرخوردار شهر تصریح کرد: در جنوبغرب تبریز و در حوزه شهرداری منطقه هفت، احداث ۵۴ واحد مسکونی در قالب طرح قرارگاه مسکن با اختصاص ۶۰ میلیارد تومان (۶۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) دنبال میشود. در شرق تبریز نیز پایدارسازی ترانشههای خطرساز در ابتدای فتحآباد واقع در حوزه منطقه نه با ۲۰ میلیارد تومان (۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) مصوب شده است و در نهایت، شهرداری منطقه ده به عنوان یکی از متراکمترین بافتهای حاشیهنشین شهر، پروژه ساماندهی و مناسبسازی معابر محلات هدف را با اعتبار ۲۰ میلیارد تومانی (۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) عملیاتی خواهد کرد تا بخشی از مشکلات تردد و دسترسی شهروندان در این معابر مرتفع شود.
وی همچنین گفت: دو پروژه فراکنونی و بزرگ «احداث شهرک جوانان» با ۲,۵۰۰ میلیارد ریال (۲,۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) و «پروژه اسدگلی» با ۱,۰۰۰ میلیارد ریال (۱,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال) از مهمترین محورهای سختافزاری مدیریت شهری برای جابهجایی و ساماندهی ساکنان مناطق پرخطر به شمار میروند.
دهقاننژاد البته تأکید کرد: تخصیص ارقام بودجهای به تنهایی نشاندهنده حل مسئله نیست، بلکه سنجه واقعی موفقیت، اثرگذاری ملموس این اعتبارات در ارتقای کیفیت زندگی و ایمنسازی زیست شهری مردم است.
علت ناکامی طرحهای گذشته
رئیس کمیسیون تحقیق، نظارت، ارزیابی و حقوقی شورای شهر تبریز در تحلیل چرایی نیمهتمام ماندن یا خروجی نامتناسب طرحهای بزرگ گذشته در حاشیه شهراز جمله مسکن قطران یا برنامههای انتقال ساکنان اراضی پرخطر تصریح کرد: آسیب اساسی در دورههای مختلف این بوده که به موضوع حاشیهنشینی صرفاً به عنوان یک «مسئله کالبدی، ساختمانی و معبرسازی» نگاه شده است، در حالی که مجادله صرفاً عمرانی هیچگاه به تنهایی به موفقیت پایدار نخواهد رسید.
وی در این باره افزود: مادامی که توانمندسازی اجتماعی و اقتصادی ساکنان این مناطق در اولویت قرار نگیرد، بازسازی کالبدی متوقف یا بازتولید میشود. توانمندسازی واقعی یعنی ایجاد زمینههای درآمدی پایدار، تسهیل دسترسی مردم به تسهیلات و وامهای کمبهره و راهاندازی صندوقهای محلی باثبات و غیرنوسانی تا خانوارها توان مالی لازم را برای بهسازی مسکن و همراهی با طرحهای شهری پیدا کنند.
آزمون عملکرد در پهنههای پرخطر؛ از پایدارسازی ترانشهها تا طرح سؤال شورا از شهردار
دهقاننژاد با اشاره به واقع شدن بخش بزرگی از حاشیهنشینی تبریز بر روی پهنههای پرخطر گسل شمالی و شیبهای تند کوهستان عونبنعلی، به اقدامات حفاظتی شورا اشاره کرد و گفت: شورا از همان آغاز دوره ششم به حوزه ایمنسازی و دیوارهای ضامن ورود جدی داشت.
وی افزود: نمونه بارز آن اقدامات انجامشده در سال ۱۴۰۰ در انتهایی خیابان شهید رجایی یوسفآباد و دقیقا ورودی اتوبان پاسداران بود که طی آن مصوبه ویژهای به شهرداری داده شد تا هر زمان که لازم باشد، اختیارات قانونی لازم برای تملکهای فوری و اجرای دیوارهای ضامن در نقاط بحرانی را داشته باشد.
رئیس کمیسیون شهرسازی؛ معماری و شهر هوشمند شورای شهر تبریز در پاسخ به ارزیابی عملکرد شهرداری در مناطق حاشیهنشین تأکید کرد: در ادبیات نظارتی شورا «نمره دادن رسانهای» معنا ندارد، چرا که عملکرد اجرایی شهرداری در واقع همان کارنامه شورای شهر است. شورا شانه از زیر بار مسئولیت خالی نمیکند و به همین دلیل در مقام مطالبهگر اصلی ایستاده است.
وی افشا کرد: شورا در مسیر نظارت هیچ لکنتی ندارد؛ تا جایی که اخیراً طرح سؤالی از شهردار تبریز تدوین شده و به هیئترئیسه شورای شهر رسیده است که محور اصلی آن، لزوم شتاببخشی به پایدارسازی ترانشهها، اجرای کامل تملکها و ایجاد امنیت پایدار در مناطق پرخطر شهری است. این نشان میدهد شورا نقش نظارتی خود را تا آخرین روز دوره ششم با جدیت پیگیری میکند.
گرهگشایی حقوقی در «طرح نجات تبریز»
رئیس کمیسیون حقوقی شورای شهر تبریز با تشریح چالشهای اجرایی در معابر تنگ و آسیبپذیر حاشیه شهر که مانع اصلی امدادرسانی اورژانس و آتشنشانی در بحرانهاست، به پروژه بزرگ مسیرگشایی شهید آلهاشم اشاره کرد و گفت: در این پروژه که سالها به عنوان بخشی از «طرح نجات تبریز» مطرح بود، حدود ۱,۰۰۰ ملک در صعبالعبورترین نقاط تملک و آزادسازی شد که با این اقدام، عملاً هزار خانوار از خطر مستقیم تخریب در زلزله نجات یافتند.
دهقاننژاد درباره دلایل کندی چنین طرحهایی تصریح کرد: کندی کار صرفاً متوجه شهرداری نیست. در همین پروژه آلهاشم، یکی از علتهای اصلی تاخیر، عدم همراهی به موقع دستگاههای خدماترسان از جمله شرکتهای آب و فاضلاب، برق و گاز در جابهجایی زیرساختها بود.
وی به گره حقوقی صدور پروانه در اراضی قولنامهای و حریم شهری نیز اشاره کرد و افزود: در پروژه شهید آلهاشم، برای جدارهسازی و پایدارسازی ترانشهها لازم بود به برخی از خانهها پروانه ساختمانی داده شود، اما چون زمینها در حوزه اختیارات و اراضی راه و شهرسازی قرار داشت، شهرداری به لحاظ قانونی امکان صدور پروانه نداشت.
وی ادامه داد: این بنبست حقوقی که میتوانست کل پروژه را متوقف کند، نهایتاً با ورود شورای تأمین استان و هماهنگی فرادستگاهی حل شد. این تجربه ثابت کرد که بدون شکستن دیوارهای بروکراتیك بیندستگاهی، گره حاشیهنشینی باز نمیشود.
پنج گام شورا برای کاهش گسل طبقاتی و نابرابری در خدمات شهری و فضای سبز
رئیس کمیسیون شهرسازی؛ معماری و شهر هوشمند شورای شهر تبریز در ادامه، به موضوع فاصله معنادار سرانه فضاهای سبز، سالنهای ورزشی و فرهنگسراها در مناطق حاشیهنشین نسبت به مناطق برخوردار (نظیر ایلگلی و ولیعصر) پرداخت و گفت: بر اساس اسناد و گزارشهای رسمی شورا، اقدامات صورتگرفته برای عادلانهسازی توزیع خدمات، بیشتر نقشی غیرمستقیم، بودجهمحور و نظارتی داشته است، تا اینکه بخواهد در قالب یک طرح مجزای یکباره عملیاتی شود.
وی در ادامه، به تشریح رویکرد شورا برای کاهش شکاف عمیق سرانه فضای سبز، سالنهای ورزشی و مراکز فرهنگی میان مناطق برخوردار (مانند ایلگلی و ولیعصر) و محلات حاشیهنشین پرداخت و اظهار داشت: اقدامات شورای شهر برای عادلانهسازی توزیع خدمات در این مناطق، بیشتر نقشی غیرمستقیم، بودجهمحور و نظارتی داشته است؛ به این معنا که شورا سعی کرده از طریق اهرم بودجه و نظارت مستمر، شهرداری را به سمت جبران این عقبماندگی تاریخی هدایت کند.
دهقاننژاد با تبیین ابعاد این رویکرد تصریح کرد: در گام نخست، شورا در تمامی جلسات بررسی بودجه و برنامههای عمرانی، بر توزیع متوازن خدمات شهری تأکید کرده و مناطق کمبرخوردار را در اولویت دریافت اعتبارات قرار داده است.
وی گفت: در همین راستا، پیگیری تخصیص اعتبار به پروژههای «محرک توسعه» در دستور کار قرار گرفت؛ چرا که اجرایی شدن پروژههایی نظیر مسیرگشایی و آزادسازی اراضی، خود بستر طبیعی و زیرساخت لازم را برای احداث پارکهای محلهای، فضاهای ورزشی و بهبود دسترسیهای شهری فراهم میسازد.
این عضو شورای اسلامی شهر تبریز حمایت از تملک اراضی برای کاربریهای عمومی را از دیگر محورهای اجرایی برشمرد و افزود: در محلاتی که با کمبود شدید سرانه عمومی مواجه هستیم، شورا بر استفاده از زمینهای آزادشده یا اراضی دارای قابلیت تغییر کاربری به نفع فضاهای سبز و خدماتی تأکید داشته است.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، با هدف شفافسازی فاصله خدماتی میان مناطق پیرامونی و مرکزی، شهرداری ملزم شده تا گزارشهای دورهای بر اساس شاخصهای دقیق نابرابری شهری ارائه دهد تا تصمیمگیریها بر پایه دادههای واقعی صورت گیرد.
وی با تأکید بر تغییر نگاه مدیریت شهری به مقوله فضای سبز در حاشیه شهر خاطرنشان کرد: شورای ششم موضوع توسعه فضای سبز و خدمات محلهای در مناطق حاشیهنشین را صرفاً یک اقدام زیباییشناختی یا تزئینی نمیبیند، بلکه این موضوع را بخشی از سیاست کلان کاهش نابرابری شهری، بهبود زیستپذیری و ارتقای ملموس کیفیت زندگی ساکنان در بافتهای کمبرخوردار ارزیابی میکند.
«مناطق خاکستری» و مدیریت یکپارچه؛ چرا حل حاشیهنشینی بودجه ملی میخواهد؟
رئیس کمیسیون تحقیق، نظارت، ارزیابی و حقوقی شورای اسلامی شهر تبریز در ادامه با صراحت به محدودیتهای ساختاری مدیریت شهری اشاره کرد و گفت: واقعیت این است که ساماندهی همهجانبه سکونتگاههای غیررسمی، از توان مالی و اجرایی شهرداری به تنهایی خارج است؛ از این رو شورا راهبرد خروج از مدیریت تکبعدی و ایجاد همافزایی بیندستگاهی را در سه محور اساسی در دستور کار قرار داده است.
وی گفت: گام نخست، مطالبهگری جدی برای اعمال مدیریت یکپارچه در «مناطق خاکستری» بود؛ یعنی همان اراضی ملی و واقع در حریم شهر که تحت تملک شهرداری نیستند اما به کانون اصلی ساختوسازهای غیرمجاز تبدیل میشوند. شورا با برگزاری جلسات بیندستگاهی با حضور استاندار و مدیران ارشد اجرایی، دستگاههای دولتی متولی این اراضی را پای کار کشیده تا مسئولیت قانونی خود را در حفاظت و ساماندهی این پهنهها بپذیرند.
دهقاننژاد با تبیین دومین محور این راهبرد تصریح کرد: در بعد نظارتی و فنی، کمیسیونهای تخصصی شورا بهویژه کمیسیون تحقیق، نظارت و حقوقی، پایش مداوم ابعاد زیستمحیطی، ایمنی و زیرساختی این مناطق را به عنوان یک اولویت مستمر دنبال میکنند تا هیچ پروژهای بدون لحاظ کردن استانداردهای لازم پیش نرود.
وی در تشریح محور سوم که به رفع گرههای شهرسازی و حقوقی اختصاص دارد، خاطرنشان کرد: تعامل گستردهای با ادارهکل راه و شهرسازی و شورای عالی شهرسازی برای رفع تعارضات موجود در طرحهای تفصیلی آغاز شده است؛ تا جایی که شورا برای شکستن بنبستهای چندساله و سرعت بخشیدن به تهیه طرح تفصیلی جدید شهر تبریز، مصوب کرد شهرداری بخشی از هزینههای مالی تهیه این طرح فرادستی را تقبل کند تا بلاتکلیفی حقوقی و شهرسازی محلات حاشیهای هرچه سریعتر پایان یابد.
لزوم ورود شرکت بازآفرینی شهری؛ حاشیهنشینی را نمیتوان فقط از جیب مردم تبریز سامان داد
دهقاننژاد در بخش پایانی گفتوگوی خود با نصر با تأکید بر اینکه شورا و شهرداری نقشی در شکلگیری اولیه حاشیهنشینی و مهاجرتهای بیرویه نداشتهاند اما تمام توان خود را برای ایمنسازی آن به کار بستهاند، خاطرنشان کرد: تبریز نیازمند نگاه ملی است. شرکت بازآفرینی شهری کشور و ردیفهای بودجه ملی باید به صورت جدی وارد میدان شوند.
وی تصریح کرد: نمیتوان و نباید هزینه جابهجایی، پایدارسازی و ساماندهی خطرات ملی مانند گسل تبریز را صرفاً از جیب شهروندان تبریزی و عوارض شهری پرداخت کرد.
وی گفت: ماندگارترین یادگار دوره ششم شورا زمانی تثبیت میشود که همه ارکان حاکمیتی، استانداری، راه و شهرسازی و بهزیستی در یک مدیریت یکپارچه، امنیت و رفاه ملموس را برای ساکنان محلات کمبرخوردار تبریز به ارمغان بیاورند.
انتهای پیام/