چرایی شکاف جنسیتی در رشته‌های فنی و مهندسی و هوش مصنوعی باید شناسایی شود

به گزارش نصر، زهرا بهروزآذر روز دوشنبه در نشست رونمایی و تشریح سالنامه آماری زنان ۱۴۰۳ که با حضور کارشناسان در معاونت امور زنان نهاد ریاست جمهوری برگزار شد، اظهار کرد: بیش از ۶۴ درصد متقاضیان ورود به دانشگاه بانوان هستند، همچنین بیش از ۵۲ درصد از دانشجویان را زنان تشکیل می دهند.
وی با اشاره به ضرورت فراهم کردن مسیر رشد و شکوفایی زنان افزود: قانون اساسی موضوع ارتقای ظرفیت‌های زنان را مطرح کرده و دولت‌ها موظف هستند مسیر رشد و شکوفایی زنان را فراهم کنند.
وی گفت: باید مشخص شود مسیر رشد و شکوفایی زنان کجاست و آیا تبعیض و نابرابری وجود دارد یا خیر؛ اگر وجود دارد، باید مشخص شود چرا و چگونه ایجاد شده است. این موضوع، نخستین گام برای برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری درست در حوزه زنان است.
معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده با اشاره به ضرورت استمرار انتشار آمارهای تخصصی در حوزه زنان گفت: آمارنامه و سالنامه‌های تخصصی حوزه زنان باید به‌عنوان مبنایی برای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری مورد استفاده قرار گیرند و اجرای آنها نباید وابسته به افراد و مدیرانی باشد که در دوره‌های مختلف مسئولیت را بر عهده می‌گیرند.

جمع‌آوری داده از ۳۰ دستگاه متولی
بهروزآذر با اشاره به فرآیند جمع‌آوری داده‌های حوزه زنان گفت: یکی از دشواری‌های اصلی، جمع‌آوری داده‌ها از حدود ۳۰ دستگاه متولی بود. برای این کار، تیم تخصصی در معاونت برنامه‌ریزی و اداره ارزیابی عملکرد شکل گرفته است.
وی ادامه داد: این اقدامات از صفر شروع نشده و در دولت‌های پیشین نیز زحمات زیادی در این زمینه انجام شده است، اما شاخص‌ها به‌صورت مستمر به‌روزرسانی و بازبینی می‌شوند. بخشی از داده‌ها به‌صورت برخط و بخشی دیگر به‌صورت دستی دریافت می‌شود.
معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده یکی از چالش‌های جدی در این زمینه را «خست اطلاعاتی» دستگاه‌ها دانست و گفت: دستگاهی که داده را جمع‌آوری می‌کند، خود را صاحب آن می‌داند و نسبت به قرار گرفتن اطلاعات در اختیار دیگران حساسیت دارد.
بهروزآذر افزود: با وجود همه صحبت‌ها درباره شفافیت و داده‌باز، در عمل همچنان با وضعیت مطلوب فاصله داریم. گاهی نیز نگرانی از سوءاستفاده، باعث شکل‌گیری نگاه امنیتی و محدود شدن دسترسی به داده‌ها می‌شود.
وی تأکید کرد: تلاش ما این است که این حساسیت‌ها را کاهش دهیم و از داده‌ها برای شناخت دقیق‌تر مسائل و کمک به حل آنها استفاده کنیم.

پالایش چندمرحله‌ای داده‌ها برای افزایش دقت اطلاعات
معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده درباره نحوه پردازش داده‌های جمع‌آوری‌شده نیز گفت: داده‌هایی که از دستگاه‌ها دریافت می‌شود، در چند مرحله مورد بررسی و پالایش قرار می‌گیرد. اطلاعات «کلینزینگ» می‌شود و داده‌های تکراری و دوباره‌کاری‌ها حذف می‌شوند.
وی افزود: اطلاعات چندین بار با دستگاه‌های متولی رفت‌وبرگشت دارد و مورد ارزیابی قرار می‌گیرد تا از صحت داده‌ها اطمینان حاصل شود. هدف این است که باکیفیت‌ترین و کامل‌ترین داده‌های ممکن در این حوزه استخراج و تجمیع شود.
بهروزآذر با اشاره به روند تدوین سالنامه‌های حوزه زنان اظهار کرد: سالنامه سال ۱۴۰۲ با تلاش‌های خزعلی و تیم ایشان، به‌ویژه موسوی، بخش اصلی کار را پشت سر گذاشته بود و انتشار آن در دولت چهاردهم انجام شد.
وی ادامه داد: سالنامه سال ۱۴۰۳ نیز قرار بود در بهمن یا اسفند منتشر شود، اما جنگ باعث تأخیر در انتشار آن شد. امروز این سالنامه آماده است و به دلیل ملاحظات زیست‌محیطی و برای کاهش مصرف کاغذ، نسخه دیجیتال آن در اختیار مخاطبان قرار می‌گیرد.

بیش از ۵۲ درصد صندلی‌های دانشگاه‌ها در اختیار زنان است
معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده با بیان اینکه داده‌های ارائه‌شده تنها تصویری توصیفی از وضعیت موجود هستند، گفت: پشت این داده‌ها، چرایی‌های زیادی وجود دارد که باید آنها را بررسی کنیم.
آذر با اشاره به حضور گسترده زنان در آموزش عالی اظهار کرد: یکی از افتخارات کشور، حضور گسترده زنان در دانشگاه‌هاست. بیش از ۶۴ درصد متقاضیان ورود به دانشگاه را دختران تشکیل می‌دهند و بیش از ۵۲ درصد صندلی‌های دانشگاه‌ها نیز در اختیار زنان است.
وی افزود: با این حال، بررسی رشته‌های تحصیلی نشان می‌دهد که میان زنان و مردان در انتخاب و حضور در رشته‌های دانشگاهی، شکاف جنسیتی مشخصی وجود دارد.
معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده ادامه داد: یکی از مزیت‌های کشور در سال‌های گذشته، پیشرفت در حوزه علم و فناوری بوده است. در جریان جنگ ۴۰ روزه نیز مراکز پیشرفته علمی کشور هدف قرار گرفتند. بخشی از توانمندی‌های دفاعی امروز کشور، حاصل دستاوردهای علمی و فناوری و محصولات دانش‌بنیان است که توسط جوانان دختر و پسر کشور تولید شده‌اند.
بهروزآذر با اشاره به تفاوت حضور زنان و مردان در رشته‌های دانشگاهی گفت: در علوم پایه، وضعیت زنان در ایران نسبتاً بهتر است و بر اساس داده‌های ارائه‌شده، تعداد فارغ‌التحصیلان علوم پایه در میان زنان حدود ۱۴۳ هزار نفر و در میان مردان حدود ۶۶ هزار نفر بوده است.
وی افزود: اما در رشته‌های فنی و مهندسی، این وضعیت متفاوت است. تعداد فارغ‌التحصیلان مرد در این رشته‌ها حدود ۵۷۳ هزار نفر و تعداد فارغ‌التحصیلان زن حدود ۱۸۰ هزار نفر اعلام شده است.

چرا برخی رشته‌ها «مردانه» تلقی می‌شوند؟
معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده با طرح این پرسش که چه عواملی باعث می‌شود یک رشته تحصیلی «مردانه» تلقی شود، گفت: چه باورهایی وجود دارد که باعث می‌شود زنان، به‌ویژه در رشته‌هایی مانند علوم کامپیوتر و برق، کمتر وارد این حوزه‌ها شوند و رشته‌های دیگری را انتخاب کنند؟
بهروزآذر افزود: رشته‌های موسوم به «STEM» شامل علوم پایه، فنی و مهندسی، در همه دنیا با شکاف جنسیتی مواجه هستند. یکی از دغدغه‌های کشورهای مختلف، از کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی تا سایر کشورها، افزایش حضور و تحصیل زنان در این رشته‌هاست.
وی ادامه داد: با این حال، این شکاف در ایران جدی‌تر است. ممکن است این نگاه مطرح شود که برخی رشته‌ها «مردانه» هستند و زنان نباید وارد آنها شوند. ما اکنون نسبت به این موضوع نگرانی‌هایی داریم و در همین زمینه نامه‌ای به وزیر مربوطه ارسال کرده‌ایم تا فرآیند پذیرش در این رشته‌ها به‌طور جدی بررسی شود.
معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده تأکید کرد: بیش از هر چیز، امروز نیازمند پاسخ به این پرسش‌ها هستیم و به مطالعه و بررسی‌های علمی متخصصان حوزه زنان و خانواده نیاز داریم.
بهروزآذر افزود: باور ما به نقش دانشگاه این است که اگر قرار باشد مسئله‌ای در کشور به‌درستی شناسایی و برای آن راه‌حل پیدا شود، این کار باید با کمک دانشگاه و متخصصان انجام شود و دانشگاهیان می‌توانند پاسخ این پرسش‌ها را پیدا کنند و راهکارهای علمی برای کاهش این شکاف ارائه دهند.

زنان در اقتصاد دیجیتال حضور دارند اما در کدنویسی کمتر دیده می‌شوند
وی با اشاره به مطالعات انجام‌شده در ماه‌های اخیر درباره رشته‌های STEM گفت: در یکی دو ماه گذشته که روی موضوع رشته‌های STEM کار کرده‌ایم، به چند گزاره مهم رسیده‌ایم. یکی از آنها این است که همچنان این باور وجود دارد که این رشته‌ها مردانه هستند.
بهروزآذر ادامه داد: این در حالی است که زنان در حوزه‌هایی مانند فریلنسری، تولید محتوا و اقتصاد دیجیتال حضور خوبی دارند. پرسش ما این است که چرا همین زنان در حوزه‌هایی مانند کدنویسی کمتر حضور پیدا می‌کنند و چرا ورود زنان به حوزه‌هایی مانند هوش مصنوعی محدودتر است؟
معاون رئیس‌جمهور در امور زنان و خانواده گفت: امروز پژوهشگران حوزه اخلاق هوش مصنوعی بر اهمیت حضور زنان تأکید دارند. نگاه مراقبتی زنان می‌تواند به توسعه هوش مصنوعی اخلاق‌محورتر و مراقبت‌محورتر کمک کند، اما حضور زنان در این حوزه همچنان کمتر از ظرفیت موجود است.
وی تأکید کرد: ما می‌خواهیم چرایی این موضوع را از متخصصان و دانشگاهیان بپرسیم و بدانیم پشت آمارهای موجود چه لایه‌هایی وجود دارد که در آمارنامه‌ها دیده نمی‌شود.
بهروزآذر گفت: از متخصصان و دانشگاهیان می‌خواهیم به ما کمک کنند تا این عوامل را بهتر بشناسیم و راه پیدا کردن پاسخ این پرسش‌ها را پیدا کنیم. هدف این است که خلأهای موجود را شناسایی کنیم و بر اساس آنها، برنامه‌های اجرایی مؤثر طراحی کنیم.
معاون امور زنان و خانواده ریاست جمهوری در ادامه در خصوص سالنامه آماری زنان هم گفت: پیشینه این سالنامه آماری به برنامه ششم باز می‌گردد؛ ما هیچوقت نمی‌توانیم سیاست‌گذاری را در فضایی که نابینا هستیم انجام دهیم به همین دلیل از روز اول به دنبال این بودیم که وضعیت زنان را در کشور به روشنی بدانیم.
وی با اشاره به اینکه طبق قانون اموزش رایگان باید برای همه فراهم شود، اصل ۲۱ قانون اساسی ارتقای ظرفیت زنان را مطرح می‌کند  گفت: اما وقتی این مطالب را می‌خواهیم از وزارتخانه‌ها مطالبه کنیم باید دقیق بدانیم کدام اقدامات موجب ارتقای زنان می‌شود و کدامیک مانع است. 
بهروزآذر با تاکید بر اینکه حساسیت در مورد جمع‌آوری داده‌ها وجود داشت و متاسفانه برخی از نهادها که داده‌ها را جمع‌آوری کرده‌اند خود را صاحب داده‌ها می‌دانند، گفت:  تلاش کردیم حساسیت امنیتی برای استفاده از داده‌ها را کم کنیم. تمامی داده‌ها تمیز و داده‌های تکراری حذف و بیشترین و کیفی‌ترین داده تهیه شد. 
وی گفت :همچنین به دلیل بحث محیط زیست نسخه دیجیتال آن نیز تهیه شده است که در اختیار کارشناسان قرار داده می‌شود.
معاون رییس جمهور تصریح کرد: این داده‌ها تصویر توصیفی از انچه اتفاق افتاده است به ما می‌دهد اما چرایی‌های زیادی پشت این آمار است که ما چیزی از آنها نمی‌دانیم. مثلا ۶۴ درصد متقاضیان ورود به دانشگاه‌ها  بانوان هستند و ۵۲ درصد آنها بر روی صندلی دانشگاه‌ها نشسته‌اند اما شکاف جنسیتی به صورت واضح نشان می‌دهد در بین زنان و مردان شکاف در ورود به رشته‌های دانشگاهی وجود دارد. در رشته‌های فنی مهندسی شکاف جنسیتی بسیار زیادی در کشور داریم.
بهروزآذر با تاکید بر اینکه ورود بانوان به برخی رشته‌ها مثل کامپیوتر، کدنویسی و هوش مصنوعی می‌تواند به دلیل روحیه مراقبتی بانوان می‌تواند منجر به تولید هوش مصنوعی اخلاق محور شود، گفت: 
در پایان این نشست از سالنامه آماری زنان و خانواده رونمایی شد.
انتهای پیام/