از محله دوه‌چی تا کابینه سوئد؛ روایتی از توسعه، خانواده و سرمایه انسان

رومینا پورمختاری، وزیر اقلیم و محیط زیست سوئد، که ریشه خانوادگی او به محله تاریخی دوه‌چی تبریز بازمی‌گردد، در سال‌های اخیر به عنوان جوان‌ترین وزیر تاریخ سوئد شناخته شده است. انتشار تصاویری از حضور او در نشست وزرای محیط زیست اروپا در حالی که نوزاد سه‌ماهه خود را نیز همراه داشت، بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها یافت. حضور کودکی که گریه‌هایش فضای رسمی نشست را برای دقایقی تحت تأثیر قرار داد، نه تنها واکنش منفی به همراه نداشت، بلکه با استقبال و لبخند دیگر وزیران مواجه شد؛ تصویری که از نگاه متفاوت این جوامع به نقش مادری و فرزندآوری حکایت دارد.
در بسیاری از کشورهای اروپایی، سیاست‌های حمایتی دولت‌ها باعث شده است که ازدواج، فرزندآوری و ایجاد تعادل میان زندگی خانوادگی و فعالیت حرفه‌ای، نه یک مانع بلکه یک امتیاز اجتماعی تلقی شود. مرخصی‌های طولانی والدین، حمایت‌های مالی، خدمات مراقبت از کودک و امنیت شغلی از جمله ابزارهایی هستند که خانواده را به عنوان یکی از ارکان توسعه پایدار تقویت می‌کنند.
در مقابل، ایران طی سال‌های اخیر با چالش‌های جدی در حوزه جمعیت مواجه شده است. افزایش سن ازدواج، کاهش نرخ فرزندآوری، رشد جمعیت سالمند و کاهش سهم جوانان، از مهم‌ترین دغدغه‌های اجتماعی کشور به شمار می‌روند. کارشناسان، عوامل متعددی از جمله مشکلات اقتصادی، تغییر سبک زندگی، کاهش امید اجتماعی، ضعف سیاست‌های حمایتی و برخی کاستی‌های فرهنگی و آموزشی را در شکل‌گیری این وضعیت مؤثر می‌دانند.
البته نباید تفاوت‌های فرهنگی، اقتصادی و ساختاری میان کشورها را نادیده گرفت. تجربه کشورهای توسعه‌یافته نشان می‌دهد که سیاست‌های جمعیتی تنها با توصیه و شعار به نتیجه نمی‌رسد، بلکه نیازمند مجموعه‌ای از حمایت‌های اقتصادی، اجتماعی، آموزشی و فرهنگی است که امنیت و آرامش خانواده‌ها را تضمین کند.
رومینا پورمختاری، که علاوه بر فارسی و ترکی آذربایجانی به زبان‌های انگلیسی، آلمانی و سوئدی نیز مسلط است، نمونه‌ای از موفقیت نسل دوم مهاجران ایرانی در عرصه سیاست اروپا به شمار می‌رود. او پیش از وزارت، ریاست شاخه جوانان حزب لیبرال سوئد را بر عهده داشت و اکنون یکی از اعضای کابینه ۲۳ نفره این کشور است.
شاید مهم‌ترین درس این روایت، نه صرفاً موفقیت یک ایرانی‌تبار در اروپا، بلکه اهمیت سرمایه‌گذاری بر آموزش، مهارت‌آموزی، نظم اجتماعی، مسئولیت‌پذیری، حفظ محیط زیست و حمایت واقعی از نهاد خانواده باشد؛ مؤلفه‌هایی که در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته، زیربنای پیشرفت و تضمین‌کننده آینده جوامع محسوب می‌شوند.
ایران نیز اگر به دنبال عبور از چالش‌های جمعیتی و اجتماعی است، ناگزیر خواهد بود علاوه بر توجه به سیاست‌های جمعیتی، زمینه‌های اقتصادی، فرهنگی و آموزشی لازم برای تشکیل خانواده، فرزندآوری و تربیت نسل آینده را بیش از پیش فراهم کند؛ زیرا توسعه پایدار، پیش از هر چیز، بر سرمایه انسانی استوار است.

محمد فرجپور
انتهای پیام/