مراکز توانبخشی تسهیل‌ گران بازگشت به جامعه

به گزارش نصر، در حال حاضر حدود ۱۰۰ مرکز توانبخشی در حوزه‌های تخصصی مختلف در آذربایجان شرقی فعالیت می‌کنند.
مراکزی که علاوه بر نگهداری یا ارائه خدمات درمانی، توانبخشی و آموزشی، برای بازگرداندن استقلال، مهارت، امید و نشاط به زندگی افراد دارای معلولیت به سختی در تلاشند.
 با این حال، این مراکز خود نیز با چالش‌های متعددی از جمله محدودیت منابع، مشکلات اقتصادی و موانع توسعه خدمات روبه‌رو هستند.
در این میان مرکز توانبخشی و حرفه آموزی آرمان روایت متفاوتی از این مسیر را به نمایش می‌گذارد. آموزش و توانبخشی با هدف اشتغال و حضور فعال در جامعه ارکان اصلی فعالیت این مرکز را تشکیل می‌دهد.
مرکز آرمان از سال ۱۳۸۷ فعالیت خود را آغاز کرده، و تلاش می‌کند افراد دارای معلولیت به ویژه کم‌توانان ذهنی را برای حضور مستقل‌تر در جامعه آماده کند.
در کارگاه‌های این مرکز، توانخواهان پس از گذراندن دوره‌های آموزشی متناسب با شرایط و توانایی‌های خود، وارد فرآیند تولید می‌شوند.
تولید انواع خوشبوکننده‌های خودرو و منازل از جمله فعالیت‌های این مجموعه است و مسئولان مرکز می‌گویند بخش عمده فرآیند تولید، از آماده‌سازی تا بسته‌بندی، توسط خود توانخواهان انجام می‌شود.
به گفته اکبر پورصادق لواسانی، مسئول فنی مرکز، پیشتر ساخت چراغ‌های ال ای دی از جمله فعالیت‌های چشمگیر این مرکز بوده، به طوری که سهم عمده‌ای از بازار به تولیدات این مرکز اختصاص داشت اما با ورود محصولات چینی، توان رقابت از بین رفت.
جواد زرگرزاده، صاحب امتیاز مرکز آرمان هدف اصلی مجموعه را آموزش مهارت‌های شغلی، افزایش اعتماد به نفس، تقویت ارتباطات اجتماعی و فراهم کردن زمینه حضور مؤثر افراد دارای معلولیت در جامعه تعریف می‌کند که از طریق تولید یک محصول نهایی عینیت می‌یابد.
به گفته وی، بسیاری از توانخواهان پس از طی دوره‌های آموزشی به کارگاه‌های مستقل راه پیدا کرده یا توانایی فعالیت در محیط‌های کاری را به دست می‌آورند.
با این حال، مسیر توسعه این فعالیت‌ها خالی از چالش نیست. مشکلات مربوط به اخذ برخی مجوزهای تولیدی، محدودیت‌های موجود برای دریافت نشان استاندارد و سیب سلامت توسعه کارگاه‌های تولیدی ویژه افراد دارای معلولیت را با دشواری مواجه کرده است.
زرگرزاده در تشریح این مشکلات می‌افزاید: شرط اخذ مجوزهای مذکور، فعالیت در شهرک‌های صنعتی است. اما با توجه به اینکه توانبخشی‌های بهزیستی مبتنی بر جامعه و آموزش‌های اجتماعی است، این انتقال می‌تواند روند توانمندسازی مددجویان را تحت تأثیر قرار دهد. از طرفی وجود این مجوزها برای توسعه فعالیت‌های داخلی و خارجی بسیار لازم و ضروری است. با وجود کیفیت بالای محصولات و حتی تقاضا از کشورهایی مانند عراق، عملا امکان فروش و صادرات از ما سلب می‌شود.
فعالان این حوزه بر این باورند با توجه به ظرفیت‌های بالقوه، حمایت از چنین مراکزی علاوه بر کمک به تولید و اشتغال، می‌تواند زمینه مشارکت اجتماعی هرچه بیشتر افراد دارای معلولیت را نیز فراهم کند و همچنین باری از دوش خانواده‌های آنها برمی‌دارد.
مرکز توانبخشی حکمت یکی دیگر از این مراکز هست که در حوزه اختلالات رشدی، هوشی زیر ۱۵ سال به کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم و مشکلات یادگیری خدمات آموزشی و توانبخشی ارائه می‌دهد.
در این مرکز کودکان در سطوح مختلف آموزشی تحت پوشش گفتاردرمانی، کاردرمانی، آموزش‌های پایه، روان‌شناسی، موسیقی‌درمانی، قصه‌گویی، شن‌بازی و سایر برنامه‌های تخصصی قرار می‌گیرند.
رقیه عهدنو صاحب امتیاز مرکز، هدف اصلی مرکز را، ارتقای توانایی‌های هر کودک متناسب با ظرفیت‌های فردی او می‌داند و می‌گوید: تلاش‌های ما در برخی موارد به حضور کودکان در مدارس عادی نیز منجر شده است.
در کنار خدمات تخصصی، افتخارات فرهنگی و هنری نیز بخشی از کارنامه این مرکز را تشکیل می‌دهد. کسب مقام در مسابقات نقاشی روز جهانی معلولان و دریافت گواهی از جشنواره بین‌المللی پارالمپ‌آرت ژاپن، نمونه‌ای از توانمندی‌هایی است که در سایه آموزش و حمایت شکوفا شده‌اند.
مرکز آموزش و توانبخشی روان‌تن نیز با جامعه هدف مشابه، خدمات تخصصی برای افراد دارای اختلالات هوشی و رشدی ارائه می‌شود. طیف خدمات این مرکز از کاردرمانی و رفتاردرمانی تا آموزش مهارت‌های فرزندپروری برای خانواده‌ها را در بر می‌گیرد.
نادر مقیمی، از پیشگامان حوزه توانبخشی استان، با اشاره به روند توسعه این خدمات می‌گوید: نخستین مرکز توانبخشی استان در سال ۱۳۷۵ تأسیس شد و امروز ۹۹ مرکز روزانه در ۱۲ حوزه تخصصی به حدود ۴ هزار و ۳۰۰ مددجو خدمات ارائه می‌کنند.
به گفته وی، گسترش مراکز روزانه موجب شده خدمات توانبخشی به خانواده‌ها نزدیک‌تر شود و بسیاری از موانع دسترسی برطرف شود. همچنین هزاران نفر دیگر نیز در مراکز شبانه‌روزی یا از طریق خدمات مبتنی بر جامعه و ویزیت در منزل تحت پوشش قرار دارند.
با این حال فعالان این حوزه معتقدند اداره مراکز توانبخشی با دشواری‌های فراوانی همراه است و حمایت‌های هدفمند می‌تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت خدمات داشته باشد.
آنچه در مراکز توانبخشی آذربایجان شرقی جریان دارد، در چهارچوب خدمات درمانی و حمایتی نمی‌گنجد، چرا که فراتر از آن و تلاشی مستمر برای افزایش کیفیت زندگی، ارتقای مهارت‌های فردی و گسترش مشارکت اجتماعی افراد دارای معلولیت است. و این استمرار و اثربخشی بیش از هر زمان دیگری نیازمند حمایت، توجه و رفع موانع پیش روی این مراکز است.
انتهای پیام/