شهردار تبریز؛ آخرین نشانه «زنگیلی‌باغ» را به هویت تاریخی شهر بازگردانید

بسیاری از این باغ‌های تاریخی در جریان توسعه شهری از میان رفته‌اند و امروز تنها نامی از آنها در حافظه نسل‌های قدیمی باقی مانده است. «زنگیلی‌باغ» یا «زنگوله‌باغ» نیز یکی از همین میراث‌های ارزشمند و فراموش‌شده تبریز است که اکنون فرصتی برای احیای نام و یاد آن فراهم شده است.
زنگیلی‌باغ یکی از باغات تاریخی جنوب غربی تبریز بود که آثار درختان، عمارت و چشمه اختصاصی آن تا دهه ۱۳۳۰ خورشیدی همچنان وجود داشت، اما در روند گسترش شهر در دهه‌های بعد، تمامی آثار فیزیکی این باغ از بین رفت. با این حال، بخش بسیار کوچکی از اراضی این باغ تاریخی که در خیابان ابوذر و در جوار مسجد حاج غلامعلی قرار دارد، از ساخت‌وسازهای بی‌رویه مصون مانده و بنا بر اطلاعات موجود، شهرداری منطقه ۳ تبریز این زمین را برای احداث پارک تملک کرده است.
این اقدام، فرصتی ارزشمند برای زنده نگه داشتن بخشی از تاریخ تبریز به شمار می‌رود. از این رو پیشنهاد می‌شود پارک جدید با نام «پارک زنگیلی‌باغ (زنگوله‌باغ)» نام‌گذاری شده و با الهام از الگوی باغ‌های سنتی ایرانی طراحی و اجرا شود. همچنین نصب کتیبه‌ای حاوی تاریخچه این باغ و جانمایی المان نمادین «زنگوله» در ورودی پارک می‌تواند هویت تاریخی این مکان را برای نسل‌های آینده حفظ کند.

پیشینه زنگیلی‌باغ
بر اساس منابع تاریخی دوره صفوی، حاکمان این سلسله حمایت ویژه‌ای از روحانیان شیعه و خاندان‌های سادات داشتند. مطابق روایت بزرگان و ریش‌سفیدان محلات لاله، خطیب و گازران، زنگیلی‌باغ به دستور شاه عباس اول به خاندان سادات هاشمی لاله واگذار شده بود.
محدوده این باغ تاریخی از شرق تا چهارراه ابوریحان، از غرب تا خیابان سهندیه لاله، از جنوب تا شهرک طالقانی فعلی و از شمال تا خیابان شهید اشرفی لاله امتداد داشت. بخش اصلی باغ که شامل درختان فراوان، مزارع، چشمه و استخر بود، در محدوده شمالی زمینی قرار داشت که امروزه برای احداث پارک تملک شده است.
به گفته معتمدان محلی، زنگیلی‌باغ دارای چشمه اختصاصی و عمارتی بوده که آثار آن تا دهه ۱۳۴۰ خورشیدی نیز مشاهده می‌شد. همچنین بر اساس روایت‌های معتبر و مستند که سینه‌به‌سینه از بزرگان و نوادگان مرحوم سید آقا از سادات لاله نقل شده است، در کنار ورودی باغ زنگوله بزرگی قرار داشت تا مهمانان و مراجعه‌کنندگان با نواختن آن، باغبان را از حضور خود آگاه کنند. همین ویژگی سبب شده بود که این باغ به «زنگیلی‌باغ» یا «زنگوله‌باغ» شهرت یابد.
امروز که از آن باغ وسیع و تاریخی تنها قطعه کوچکی باقی مانده است، شایسته است شهرداری تبریز با نام‌گذاری این فضای سبز به نام «زنگیلی‌باغ» و بهره‌گیری از عناصر هویتی و تاریخی مرتبط با آن، بخشی از حافظه تاریخی شهر را احیا کند. چنین اقدامی نه تنها ادای احترام به گذشته تبریز است، بلکه گامی ارزشمند در حفظ هویت محلات و آشنایی نسل جوان با میراث تاریخی شهر خواهد بود.
در صورت نیاز، اسناد و اطلاعات تکمیلی درباره تاریخچه زنگیلی‌باغ قابل ارائه است.
به قلم ایوب نیکنام لاله | محقق و پژوهشگر تاریخ تبریز
انتهای پیام/