حفظ تنوع زیستی؛ اقدامات و ضرورت‌ ها

ایران، به‌عنوان یکی از کانون‌های مهم تنوع زیستی جهان، سهمی ارزشمند در میراث طبیعی بشریت دارد. از همین‌رو، رویکرد ما حرکت به‌سوی حکمرانی هوشمند در حوزه تنوع زیستی است؛ حکمرانی‌ای مبتنی بر علم، پایش مستمر و مشارکت بین‌بخشی.
در این مسیر، بیش از ۱۹ میلیون هکتار از سرزمین ایران تحت مدیریت مناطق چهارگانه قرار دارد و تقویت مدیریت این مناطق، از اولویت‌های اصلی سازمان حفاظت محیط زیست است. توسعه طرح‌های مدیریتی، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین پایش، تقویت زیرساخت‌های حفاظتی و آموزش محیط‌بانان، بخشی از اقداماتی است که برای افزایش اثربخشی حفاظت دنبال می‌شود.
در همین راستا، مرجعیت ملی کنوانسیون تنوع زیستی، با توجه به انطباق اهداف و تعهدات این کنوانسیون با وظایف ذاتی سازمان حفاظت محیط زیست، پس از پیگیری‌ های مؤثر با تصویب اعضای دولت به سازمان حفاظت محیط زیست منتقل شد. این اقدام، گامی مهم برای انسجام سیاست‌گذاری و تقویت نقش حاکمیتی سازمان در حوزه تنوع زیستی است.
همچنین «برنامه جامع حفاظت از تنوع زیستی کشور» به دستور رئیس‌جمهور محترم تدوین و به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دستورکارهای شورای عالی محیط زیست ارائه شد. این برنامه، همسو با چارچوب جهانی تنوع زیستی و تعهدات جمهوری اسلامی ایران در کنوانسیون تنوع زیستی، مشتمل بر ۹۷ اقدام مشخص برای مقابله با تهدیدهاست و اجرای آن با همکاری همه دستگاه‌های اجرایی دنبال خواهد شد؛ چراکه حفاظت از تنوع زیستی، مسئولیتی ملی، فرابخشی و بین‌نسلی است.
۴۰ درصد تنوع زیستی گیاهی و جانوری کره زمین در تالاب ها قرار دارد، و نظر به اهمیت اخذ سند تالاب ها به نام سازمان حفاظت محیط زیست به نمایندگی دولت، با همکاری سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تاکنون سند یک میلیون و سیصد هزار هکتار از اراضی تالابی به نام سازمان حفاظت محیط زیست صادر شده است.
️در حوزه احیای گونه‌ها هم اقدامات متعددی انجام شده افزایش جمعیت گوزن زرد ایرانی و مرال، و تداوم برنامه‌های حفاظتی برای یوزپلنگ آسیایی، میش مرغ، خرس قهوه ای و دیگر گونه‌های شاخص، نشان می‌دهد که هرجا علم، اراده و مشارکت در کنار هم قرار گرفته‌اند، طبیعت توان بازسازی خود را باز می یابد.
️با وجود این، چالش‌ها در این حوزه همچنان بسیار جدی‌اند. متأسفانه همچنان زیستگاه‌های ما با فشارهای فزاینده‌ای روبه‌رو هستند، آتش‌سوزی‌ در جنگل‌های زاگرس و هیرکانی در سالهای گذشته که بخشی از آن ناشی از خشکسالی بی‌سابقه، افزایش دما و کاهش رطوبت خاک جنگل بود، زنگ هشداری جدی برای تاب‌آوری اکوسیستم‌ها به شمار می‌ رود. افزون بر این، روند خشکیدگی درختان بر اثر تغییر اقلیم و فشارهای انسانی، از جمله تعرض به حریم جنگل و توسعه ناپایدار، تهدیدی مضاعف برای این میراث ارزشمند است.
در کنار این موارد، در نتیجه شرایط پیچیده منطقه‌ای و تهدیدات ناشی از جنگ و اقدامات تجاوزکارانه، بخشی از زیستگاه‌های طبیعی نیز دچار آسیب و تخریب شده‌اند. در پاسخ به این وضعیت، پایش مستمر آلودگی هوا، آب و خاک در مناطق در معرض خطر، با استفاده از تیم‌های تخصصی و تجهیزات موجود، در دستور کار قرار گرفته است تا ارزیابی دقیقی از دامنه تخریب و الزامات ترمیمی آن انجام شود.
حفاظت از تنوع زیستی فقط وظیفه یک دستگاه نیست. تجربه نشان داده است که بدون مشارکت مردم، جوامع محلی، دانشگاهیان و سازمان‌های مردم‌نهاد، هیچ برنامه‌ای به نتیجه مطلوب نمی‌رسد.
️امروز تنوع زیستی فقط مسئله گونه‌ها و زیستگاه‌ها نیست؛ مسئله کیفیت زندگی ماست. امنیت غذایی، سلامت عمومی، اشتغال سبز و تاب‌آوری در برابر تغییر اقلیم، همگی به سلامت اکوسیستم‌ها وابسته‌اند.
از این‌رو، راه‌حل در تقابل میان توسعه و محیط زیست نیست؛ بلکه در توسعه‌ای مبتنی بر ظرفیت سرزمین و درک ارزش اقتصادی، اجتماعی و راهبردی تنوع زیستی است.
اگر علم را با اراده و مشارکت پیوند بزنیم، و اگر حفاظت از طبیعت را بخشی از مسیر توسعه کشور بدانیم، زندگی در هماهنگی با طبیعت نه یک آرزوی دوردست، بلکه هدفی دست‌یافتنی و قابل انتظار خواهد بود.

معاون رییس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط‌ زیست
انتهای پیام/