قدرت شایعه در جنگ

شایعه می‌تواند ترس را تکثیر کند، اعتماد عمومی را تضعیف کند و نظم اجتماعی را در کوتاه‌ترین زمان ممکن برهم بزند. در تاریخ بارها شایعات باعث هراس عمومی، سقوط بازارها یا حتی درگیری‌ها شده‌اند. بنابراین شایعه می‌تواند واقعاً رفتار جامعه را تغییر دهد.
قدرت شایعه زیاد است، چون سریع پخش می‌شود، احساسات را تحریک می‌کند و اغلب قبل از حقیقت به گوش مردم می‌رسد.
دیروز در منطقه بازار و هسته مرکزی تبریز نمونه‌ای از همین پدیده دیده شد. خبری دهان به دهان چرخید که گویا دستور تخلیه بازار صادر شده است. همین جمله کوتاه کافی بود تا موجی از اضطراب در میان کسبه و مردم ایجاد شود. بسیاری بدون آنکه منبع خبر را بررسی کنند، مغازه‌ها را بستند و بازار به سرعت تخلیه شد. اما ساعتی بعد مشخص شد که اساساً هیچ دستور رسمی‌ای صادر نشده و هیچ حادثه‌ای نیز رخ نداده است.
این اتفاق نشان می‌دهد که در فضای جنگی، شایعه چگونه می‌تواند به ابزاری قدرتمند تبدیل شود؛ ابزاری که حتی بدون هیچ انفجار یا حمله‌ای، می‌تواند یک مرکز اقتصادی و اجتماعی مهم را فلج کند. در چنین شرایطی، سرعت انتشار خبر از سرعت راستی‌آزمایی بیشتر است و همین فاصله کوتاه، همان جایی است که شایعه اثر خود را می‌گذارد.
شایعه در جنگ فقط یک خبر نادرست نیست؛ نوعی عملیات روانی است. هدف آن ایجاد ترس، بی‌اعتمادی و سردرگمی در جامعه است. وقتی مردم چند بار با خبرهای متناقض مواجه شوند، به تدریج توان تشخیص خبر درست از نادرست را از دست می‌دهند و همین امر، جامعه را آسیب‌پذیرتر می‌کند.
تجربه‌هایی مانند آنچه در بازار تبریز رخ داد، یادآور یک ضرورت مهم است: در شرایط بحرانی، هر خبری باید پیش از انتشار یا واکنش، از منابع رسمی و معتبر بررسی شود. در غیر این صورت، ممکن است ما ناخواسته به بخشی از زنجیره انتشار شایعه تبدیل شویم.
در جنگ‌ها، پیروزی تنها به قدرت نظامی وابسته نیست؛ مدیریت افکار عمومی و مقاومت در برابر جنگ روانی نیز بخش مهمی از آن است. گاهی حفظ آرامش و پرهیز از بازنشر شایعات، خود نوعی دفاع از جامعه به شمار می‌آید.
انتهای پیام/