چالش‌های محدودیت‌های اینترنتی؛ از سقوط معیشت مشاغل مجازی تا سفر برای اینترنت

به گزارش نصر، در روزهایی که دسترسی به اینترنت بین‌الملل با اختلال و محدودیت‌های گسترده مواجه شد، بسیاری از کسب‌وکارها تنها با یک جمله وضعیت خود را توصیف می‌کنند: «درآمد ما به صفر رسید.» آنچه در ظاهر یک تصمیم فنی به نظر می‌رسد، در عمل به معیشت هزاران خانواده و پایداری اکوسیستم فناوری اطلاعات گره خورده است. قطعی اینترنت تنها راه دشمن را مسدود نمی‌کند، معیشت میلیون‌ها ایرانی را آسیب‌پذیرتر می‌کند.
 
سقوط ناگهانی جریان درآمد
آقازاده، مدیرعامل شرکت ستاک، یکی از پیشگامان حوزه نرم‌افزار و شتابدهنده‌های دانش‌بنیان در ایران در گفت‌وگو با نصرنیوز می‌گوید: «در حوزه‌ی اقتصاد دیجیتال، قطعی یکی دو روزه ضرر مالی به همراه دارد، اما وقتی شرایط هفته‌ها ادامه پیدا می‌کند، درآمد پلتفرم‌هایی که خدمات آنلاین ارائه می‌دهند عملاً صفر می‌شود. در این میان ضربه اصلی وارد می‌شود و اعتماد به خدمات آنلاین آسیب می‌بیند.»
وی تأکید می‌کند: «فرهنگ استفاده از خدمات دیجیتال به سختی شکل گرفته بود. وقتی این دسترسی برای مدتی طولانی قطع می‌شود، بخشی از کاربران دوباره به روال سنتی بازمی‌گردند و بازگرداندن آن اعتماد کار ساده‌ای نیست. پلتفرم‌هایی که خدمات آنلاین ارائه می‌دادند، از جمله سامانه‌های نوبت‌دهی پزشکی و ارتباط با مشتریان، با افت شدید تراکنش مواجه شده‌اند؛ به‌طوری که حتی پس از برقراری نسبی ارتباط نیز حجم فعالیت‌ها به حدود یک‌سوم قبل کاهش یافته است.»
به گفته او، کال‌سنتر یکی از مجموعه‌های طرف قرارداد این شرکت که روزانه پاسخگوی حدود ۶ هزار تماس بود، در دوره قطعی اینترنت عملاً متوقف شد. بسیاری از مکاتبات واحدهای صنعتی بین‌المللی که مبتنی بر ایمیل و بسترهای آنلاین انجام می‌شد، با مشکل جدی مواجه شد و پلتفرم‌هایی که برای ارائه خدمات به مشتریان طراحی شده بودند، از کار افتادند.
 
تاب‌آوری محدود؛ دو تا سه ماه بیشتر نه
آقازاده تشریح می‌کند که شرکت‌های خدمات‌محور، برخلاف صنایع دارایی‌محور، حاشیه امن طولانی ندارند. هزینه سرور، اجاره فضا، حقوق و بیمه پرسنل حتی در زمان توقف پروژه‌ها نیز برقرار است.
این مدیر حوزه آی‌تی می‌گوید: «تاب‌آوری ما نهایتاً دو تا سه ماه است. اگر ورودی نداشته باشیم، ناچار به تعدیل نیرو می‌شویم. نکته‌ی اساسی اینجاست که جذب هر نیروی متخصص جدید، ماه‌ها زمان و هزینه می‌طلبد و از دست دادن نیروها به معنای از بین رفتن سرمایه انسانی انباشته است؛ سرمایه‌ای که جایگزینی آن ساده نیست.
وی همچنین از توقف سرمایه‌گذاری‌های جدید و اتخاذ رویکرد انقباضی مجموعه خود خبر می‌دهد و می‌افزاید: «از خرداد گذشته و پس از تجربه جنگ در هیچ سرمایه‌گذاری جدیدی شرکت نکرده‌ایم، در حالی که در سال گذشته 30 میلیارد تومن سرمایه‌گذاری روی استارتاپ‌ها داشتیم. اما در حال حاضر فقط تلاش می‌کنیم سر پا بمانیم»
 
سفر برای اینترنت
در هفته‌هایی که گذشت مشاهدات حاکی از آن بود که برخی از مردم که نیاز اساسی و اضطراری به اینترنت داشتند به شهرهای مرزی کشورهای همسایه سفر می‌کردند. شهر وان مقصد بسیاری بود که یا آزمون آنلاین بین‌المللی داشتند، یا بی‌خبر و نگران حال عزیزی در خارج از کشور و یا فریلنسرهایی که متعهد به تحویل پروژه‌ در زمان مقرر بودند. چرا که در چنین فضاهای کاری تأخیر در انجام تعهدات کاری می‌تواند به جریمه‌های سنگین دلاری منجر شود. 
یک فعال صنفی در این باره می‌گوید: «اگر ابزار کار فراهم نباشد، طبیعی است که افراد به دنبال جایگزین باشند. وقتی مسیر درآمد مختل شود، انگیزه برای ماندن کاهش پیدا می‌کند.»
قدسی، نائب رییس نظام صنفی رایانه‌ای، هیئت مدیره شورای مرکزی سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور تأکید می‌کند تصمیم‌گیری درباره محدودیت‌های اینترنتی در سطحی فراتر از قوه مجریه انجام می‌شود و این موضوع مستقیماً در اختیار رئیس‌جمهور و وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیست.
وی در خصوص اقدامات صنفی انجام شده به خبرنگار نصر گفت: تلاش‌هایی صورت گرفته بود تا برای افرادی که نیاز حرفه‌ای و حیاتی به اینترنت دارند، راهکاری برای تأمین دسترسی پایدار تعریف شود؛ اما متأسفانه به نتیجه نرسید.
«اتاق اینترنت» تنها راهکار و امکانی بودکه در نهایت در اختیار بازرگانان و برخی اصناف خاص قرار گرفت. برآیند مشاهدات و گزارشات میدانی و واکنش‌ها حاکی از ناکارآمد و نامحترمانه بودن این طرح و تداعی‌گر کافی‌نت‌های دهه‌های گذشته است.
 
معیشت مردم، آسیب‌پذیرتر از گذشته
غضنفری، مدیرعامل شرکت تسهیل گستر معتقد است: «قطع کردن اینترنت پاک کردن صورت مسئله است و در بطن خود آسیب‌های جدی و هزینه‌های سنگینی به کشور تحمیل خواهد کرد و این به نفع کشور نیست. تصمیم هوشمندانه این است که در تصمیم‌گیری‌ها تخصصی عمل شود. قطعی اینترنت ابزار کار و درآمد عده‌ی پرشماری از مردم را از آنها می‌گیرد. ضعف اقتصادی مردم در نهایت به نارضایتی منجر می‌شود. یکی از عوامل ثبات و امنیت فراهم آوردن مسیر درآمد و تعامل اقتصادی و رفاه مردم است.»
به گفته او، در جهان امروز تعامل بین‌المللی و دسترسی به فناوری‌های روز یک ضرورت است. غضنفری با ذکر نقل قولی از بیل گیتس بنیان گذار شرکت مایکروسافت به گستره‌ وسیع مشاغل الکترونیکی اشاره می‌کند: «یک جمله معروف از بیل گیتس هست که می‌گوید در آینده دو نوع کسب و کار داریم. کسب و کارهای الکترونیکی و مشاغلی که دیگر نیستند. واقعیت این است که تمامی مشاغل الان به سمت الکترونیکی شدن می‌روند. قطع ارتباط، کشور را ناگزیر به تکرار مسیرهایی می‌کند که دیگران پیش‌تر مرحله آزمون و خطای آن را گذرانده‌اند.
 
خطر اضمحلال تدریجی
فعالان حوزه آی‌تی هشدار می‌دهند اگر شرایط بی‌ثبات ادامه پیدا کند، اکوسیستم فناوری اطلاعات در شهرهای غیر از پایتخت بیش از پیش تضعیف خواهد شد. بسیاری از پروژه‌های کلان در تهران متمرکز است و شرکت‌های شهرستانی تاب‌آوری کمتری دارند.
به گفته یکی از مدیران این حوزه: «اگر این وضعیت بیش از چند ماه طول بکشد، ممکن است تنها تعداد معدودی شرکت فعال باقی بمانند. در آن صورت نیروهای متخصص به‌صورت پراکنده و فریلنسری برای شرکت‌های خارجی کار خواهند کرد و سرمایه انسانی کشور به‌تدریج از دست می‌رود.»
 
تصمیم فنی، پیامد اقتصادی و اجتماعی
آنچه از مجموع اظهارات فعالان این حوزه برمی‌آید، این است که اینترنت امروز تنها یک ابزار ارتباطی نیست؛ زیرساخت معیشت، آموزش، تجارت و اشتغال است. محدودیت یا قطع آن، تصمیمی صرفاً فنی محسوب نمی‌شود، بلکه اثری مستقیم بر اقتصاد خانوارها و آینده نیروی کار متخصص دارد.
کارشناسان می‌گویند در شرایطی که اقتصاد دیجیتال به یکی از موتورهای رشد تبدیل شده، هرگونه بی‌ثباتی در دسترسی می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک اختلال موقت داشته باشد؛ پیامدهایی که مدیریت و جبران آن‌ها به مراتب دشوارتر از بازگرداندن یک اتصال اینترنتی خواهد بود.
گزارش از سئویل محدث
انتهای پیام/