به گزارش نصر،کاردرمانی به طور مستقیم بر روی:
رشد مهارتهای حرکتی ظریف و درشت
تقویت تمرکز
تقویت تواناییهای حسی (لمسی، تعادلی، عمقی)
تقویت انواع مهارتهای شناختی و حل مسئله
افزایش استقلال در انجام کارهای روزانه
و غیره کودکان اثرگذار باشد. در این روش درمانی کودک هرگز احساس نمیکند که تحت درمان یا فشار قرار گرفته است. در واقع بسیاری از تمرینها به صورت بازیهای ساده، هدفمند و لذتبخش انجام میپذیرند. بازیهایی که کودک با آنها رشد میکند، نه مقاومت.
بنابراین این روش
کار درمانی در منزل برای کودکانی مناسب است که والدین آنها نگران روند رشدشان هستند. والدین آگاه با برنامهریزی درست و صحیح از کاردرمانی، یک مسیر حمایتی کم استرس و کاملاً کاربردی را انتخاب خواهند کرد. مسیری که هم کودک در آن احساس امنیت میکند و هم والدین نقش فعالتری در رشد فرزندشان خواهند داشت.
منظور از کاردرمانی کودک در منزل چیست؟
کاردرمانی کودک در منزل یک استراتژی تخصصی برای استفاده هوشمندانه از تمرینها و فعالیتهای هدفمند (برای دستیابی به رشد مهارتهای حرکتی، حسی، شناختی و استقلال کودک) در فضای خانه و حتی با مشارکت مستقیم والدین است. تمرکز اصلی در این استراتژی تا حد امکان، سرگرم کردن و رشد کودک است. کودکان از طریق بازی میتوانند از جهات مختلف رشد کنند. در بسیاری از فعالیتهای روزمره کودکان به کمکهای اضافی برای رشد صحیح نیاز دارند.
کاردرمانی کودک در منزل میتواند به کودک کمک کند تا مهارتهای ارزشمندی را فرا بگیرد. کودک با این تکنیک درمانی بسیاری از معلولیتها و تاخیر در رشد را پشت سر گذاشته و به نقاط عطف رشدی برسد.
برخلاف تصور رایج، این روش درمانی به معنی انجام تمرینهای سخت یا تخصصی بدون آگاهی، نیست. این تکنیک درمانی معمولاً بر پایه:
بازیهای هدفمند
فعالیتهای روزمره خانگی
تمرینهای ساده اما علمی
تمرینات با توجه به توانایی و نیاز کودک
برنامهریزی میشود.
بنابراین کودک حتی به درمانی بودن تمرینها نیز پی نخواهد برد. اگر بخواهیم به یک تعریف کوتاه از این روش درمانی با زبان ساده یاد کنیم، میتوان گفت که:کاردرمانی کودک در منزل یعنی: کمک به رشد کودک با ابزار ساده، در زمان کوتاه، در دل زندگی روزمره و بدون فشار.
کاردرمانی کودک در منزل برای چه مشکلاتی بیشترین تاثیر را دارد؟
بیشترین تاثیر کاردرمانی کودک در منزل بر روی مشکلاتی است که به: رفتارهای روزمره، تمرکز، حرکت، مهارتهای حسی و لمسی کودکان، مرتبط میشود. یعنی همان چالشهایی که والدین هر روز با آنها درگیر هستند.
کاردرمانی برای کودک کم تمرکز و بیش فعال
کودکانی که: مدام در حال حرکت هستند؛ تمرکز کوتاهی دارند؛ صبر و تحمل کمی دارند و دستورالعملها را کامل دنبال نمیکنند، بهتر است از کاردرمانی در خانه استفاده کنند. در این روش درمانی با استفاده از بازیهای هدفمند، فعالیتهای حرکتی کنترل شده و تمرینهای تنظیم توجه:
انرژی کودک به درستی تخلیه میشود.
مدت زمان توجه کودک به تدریج افزایش خواهد یافت.
کودک توانایی نشستن، گوش دادن و انجام یک فعالیت تا پایان را فرا میگیرد.
کاردرمانی برای تاخیر حرکتی و ضعف عضلات
در صورتی که کودک شما:
دیر راه افتاده یا هنوز تعادل خوبی ندارد.
در دویدن، پریدن یا بالا رفتن مشکل دارد.
در مهارت های ظریف مثل: گرفتن مداد، قیچی یا قاشق ضعف دارد.
زود خسته میشود.
در حرف زدن با مشکل مواجه است.
کاردرمانی و
گفتار درمانی درمنزل با تمرینهای ساده اما علمی، عضلات مرکزی بدن آنها را تقویت میکند. تعادل و هماهنگی آنها را بهبود میبخشد. اعتماد به نفس حرکتی آنها را افزایش میدهد و همچنین قدرت تکلم آنها را نیز بهبود میبخشد.
کاردرمانی برای مشکلات حسی (حساسیت، بیقراری، اجتنابورزی)
بیشترین تاثیر کاردرمانی کودک در منزل بر روی مشکلات حسی است. بسیاری از روانشناسان بر این اعتقادند که خانه دقیقا همان جایی است که چالش های حسی بروز میکنند. کودکانی که با مشکلات حسی مواجه هستند، ممکن است به:
صدا، نور و شلوغی
لمس کردن، پوشیدن بعضی از لباسها، تماس بدنی
بیقراری، کلافگی و یا تحریک پذیری
محیطهای شلوغ و جدید
حساس باشند. هدف در این تکنیک درمانی، حذف حساسیتها نیست؛ بلکه کمک به کودک برای تنظیم بهتر سیستم حسی و واکنش متعادلتر به محرکها است.
کاردرمانی کودک در منزل بر اساس سن کودک
یکی از مهمترین موضوعات در کاردرمانی کودک در منزل، توجه به سن کودک است. چه بسا با گذر از سن طلایی درمان، شاهد تاخیر در دستیابی به سلامت کودک باشیم.
| سن کودک |
مشکلات شایع |
تمرکز اصلی کاردرمانی در خانه |
نمونه فعالیتهای کاربردی |
1 تا 3 سال |
تاخیر حرکتی
بیقراری
ضعف تعادل
مشکلات حسی |
رشد حرکتی پایه و تنظیم حسی |
بازیهای حرکتی ساده
هل دادن و کشیدن
بازی با بافتها
تقلید حرکات |
3 تا 5 سال |
کم تمرکزی
بیش فعالی
ضعف هماهنگی
مشکلات حسی |
توجه
هماهنگی حرکتی
کنترل رفتار |
مسیر حرکتی
بازیهای نوبتی
پریدن هدفمند
بازیهای تقلیدی |
5 تا 7 سال |
ضعف تمرکز
مشکلات نوشتاری
ضعف عضلات دست
اضطراب |
مهارتهای ظریف و خودکنترلی |
بازی با گیره و خمیر
فعالیتهای دو مرحلهای
تمرینهای تعادلی |
7 تا 9 سال |
مشکلات یادگیری
بیقراری ذهنی
ضعف برنامه ریزی |
هماهنگی شناختی – حرکتی |
بازیهای ساختنی
کاردستی هدفمند
تمرینهای دنبالهدار |
| 9 سال به بالا |
اضطراب
ضعف استقلال
تمرکز پایین |
خودتنظیمی و استقلال عملکردی |
برنامه روزانه
فعالیتهای مسئولیت محور
تمرین تمرکز همراه حرکت
|
نکته: هر چه تمرینهای کاردرمانی بیشتر با سن کودک متناسب بوده و در دل زندگی روزمره باشند، اثرگذاری بیشتری نیز خواهند داشت.
اشتباهات رایج والدین برای کاردرمانی کودک در منزل
گاهی برخی از اشتباهات والدین به طور ناخواسته، روند کاردرمانی کودک در منزل را با اختلال مواجه میسازند. شناخت این اشتباهات و اجتناب از آنها، درمان را پایدارتر و موثرتر میکند. بنابراین میتوانید در مدت زمان کوتاهتری به دستاوردهای رشدی پایدار دست یابید.
1. یکی از رایجترین اشتباهات والدین، عدم شناخت دقیق مشکل کودک و شروع ناآگاهانه تمرینها است. فراموش نکنید که تمرینهای اشتباه نه تنها به کودک شما کمک نمیکنند، بلکه آنها را دلزده نیز خواهند کرد.
2. انتظار دستیابی سریع به نتیجه، از دیگر اشتباهات رایج والدین به شمار میرود. در نظر داشته باشید که کاردرمانی کودک در منزل یک فرایند تدریجی است و فشار برای پیشرفت فوری، با اضطراب و مقاومت کودک همراه خواهد بود.
3. برخی از والدین به طور ناخواسته کودک را مجبور به انجام تمرینها میکنند. اجبار در کودکان مضطرب یا کم تمرکز، قطعا با نتیجه معکوس همراه است. تمرینها باید به صورت انتخاب محور و در قالب بازی انجام بپذیرند.
4. از دیگر اشتباهات رایج برای کاردرمانی کودک در منزل انجام تمرینهای طولانی و خسته کننده است. جلسات کاردرمانی باید کوتاه اما منظم باشند.
چه زمانی کاردرمانی کودک در منزل به تنهایی کافی نیست؟
تا به اینجا به این نکته کلیدی پی بردید که کاردرمانی کودک در منزل میتواند بسیار موثر و کمک کننده باشد؛ اما در بعضی از شرایط نباید تنها راه مداخله تلقی گردد. اغلب استفاده از دانش تخصصی کارشناسان، راه حلی مناسب برای رفع مشکلات به شمار میرود. در برخی از موارد استفاده از دانش تخصصی پزشکان، کار درمانگران و یا متخصصین، بسیار ضروری خواهد بود. این موارد عبارتند از:
زمانی که مشکل کودک تشدید شده و حتی رو به بدتر شدن نیز میرود. (در مواردی که کاردرمانی کودک در منزل با پیشرفتی همراه نبوده و علائمی مانند: بیقراری، ناتوانی در تمرکز و غیره را تشدید میکند، نیاز به ارزیابی تخصصی دارد.)
زمانی که کودک با تاخیر رشدی قابل توجهی مواجه است. (در مواردی مانند: ضعف شدید عضلانی، تاخیر حرکتی واضح، ناتوانی در انجام مهارتهای متناسب با سن و غیره، تمرینهای خانگی باید حتماً زیر نظر متخصص طراحی و اصلاح شوند.)
تمرینهای ساده و موثر برای کاردرمانی کودک در منزل
فیزیوتراپی لگن در منزل و بسیاری از روشهای کاردرمانی که در منزل انجام میشوند زمانی موثر خواهند بود که تمرینهای ساده و مداوم آنها نیز انجام بپذیرد. کاردرمانی قرار نیست پیچیده، تخصصی یا ترسناک باشد. خیلی از تمرینهای موثر، در دل بازیها و فعالیتهای روزمره نهفتهاند. بنابراین اگر درست انتخاب شوند، میتوانند به بهبود تمرکز، مهارتهای حرکتی، رفتار و استقلال کودک کمک کنند. اگر بخواهیم به برخی از این تمرینهای ساده اشاره کنیم، میتوان از موارد زیر یاد کرد:
مشارکت در کارهای روزانه (چیدن میز، پوشیدن لباس، مرتب کردن اسباب بازیها)
تمرین مهارتهای ظریف (بازی با خمیر، مهره سازی، باز و بسته کردن دکمهها)
بازیهای حرکتی هدفمند (پریدن روی بالش، راه رفتن روی خط)
فعالیتهای تقویت تمرکز (پازلهای ساده، ساختن لگو)
انتهای پیام/