به گزارش نصر، بهرام شفیعی با حضور در تحریریه «نصر» از آمادگی کامل سازمان جهاد کشاورزی برای تأمین میوه شب عید و خرمای ماه مبارک رمضان خبر داد و اعلام کرد خرید و ذخیرهسازی مقادیر مورد نیاز انجام شده و این محصولات در سردخانهها نگهداری میشود تا در اختیار شهروندان قرار گیرد.
وی با حضور در تحریریه نخستین پایگاه خبری شمالغرب کشور، به سوالات مختلف خبرنگاران نصر پاسخ داد.
جناب آقای شفیعی؛ در خصوص حذف ارز ترجیحی، وزارت جهاد کشاورزی یکی از خبرسازترین وزارتخانههاست. ارزیابی کلی جنابعالی در مورد تأمین مایحتاج عمومی مردم در شرایط ویژه کنونی چیست؟
در وهله اول از رسانه نصر تشکر میکنم. این رسانه جایگاه ویژهای در آذربایجان دارد، در انتشار اخبار صادقانه عمل میکند و از حاشیهسازی پرهیز دارد. به عنوان یک شهروند برای این مجموعه آرزوی موفقیت دارم.
طرح امنیت غذایی و بهبود معیشت مردم یا به عبارتی انتقال یارانه از ابتدای زنجیره به انتهای زنجیره در کشور در حال اجراست. بسیاری خواهان چنین تغییری بودند. تولیدکنندگان همواره انتقاد داشتند که ارز ترجیحی در اختیار تعداد محدودی واردکننده قرار میگیرد؛ موضوعی که هم انحصار ایجاد میکرد و هم باعث ورود کالاهای اساسی و نهادههای دامی با کیفیت پایین میشد. در نتیجه تولیدکنندگان ناچار به خرید نهادههای بیکیفیت بودند. علاوه بر این، ارز ترجیحی در طول مسیر دچار ریزش میشد؛ بهطوریکه ارز ۲۸ هزار و پانصد تومانی در تالار دوم به حدود ۱۲۰ هزار تومان میرسید و این فاصله قیمتی زمینه رانت، فساد و دشواری نظارت را فراهم میکرد.
در حوزه جوجهریزی نیز با مشکل مواجه بودیم و کمتر از ظرفیت پروانهها تولید انجام میشد. وجود دلالان و واسطهها نیز باعث افزایش قیمت تمامشده نسبت به قیمت واقعی میشد. به نظر کارشناسی بنده دولت تصمیم درستی گرفت و اجرای این طرح ضروری بود، هرچند طبیعتاً تبعاتی از جمله افزایش قیمت کالاهای اساسی در کف بازار به همراه دارد. نهادههای دامی که پیشتر با ارز ۲۸ هزار و پانصد تومانی تهیه و با قیمت حدود ۱۱ هزار و ۳۰۰ تومان عرضه میشد، امروز همان ذرت با قیمت حدود ۴۳ هزار تومان به فروش میرسد.
برنج وارداتی و بسیاری از کالاهای اساسی با منشأ وارداتی افزایش قیمت داشتهاند؛ بهویژه روغن که تقریباً صددرصد وارداتی است و بیشترین تأثیر را از آزادسازی ارز ترجیحی گرفته و حدود سه برابر گران شده است.
چرا قیمت کالاهای داخلی مانند برنج ایرانی نیز افزایش یافته است؟
یکی از نتایج اجرای طرح، واقعیتر شدن قیمت محصولات کشاورزی است. کیفیت برنج داخلی با نمونههای وارداتی قابل مقایسه نیست. برنج مرغوب پاکستانی که قبلاً حدود ۶۶ هزار و پانصد تومان عرضه میشد، امروز به بیش از ۲۵۰ هزار تومان رسیده است. با توجه به تفاوت کیفیت و قیمتهای جهانی میتوان گفت برنج ایرانی تا حدی به قیمت واقعی خود نزدیک شده است.
اما قدرت خرید مردم در حدی نیست که با قیمتهای واقعی و جهانی اقلام مورد نیاز خود را تهیه کنند. مبلغی که دولت بابت یارانه مستقیم به مردم پرداخت میکند با هزینهها قابل مقایسه نیست. به نظر شما این طرح واقعاً به نفع مردم است؟
دیدگاه من این است که این طرح مبتنی بر کار کارشناسی بوده است. بخشی از بررسیها در وزارت جهاد کشاورزی و بخش عمده در وزارت کار و رفاه اجتماعی انجام شده است. میزان نیاز هر فرد ایرانی در ۱۱ قلم کالای اساسی محاسبه و مابهالتفاوت آن حدود یک میلیون تومان برای هر نفر برآورد شده است. با این وجود افزایش قیمت سایر کالاها نیز بر معیشت مردم اثر گذاشته و هنوز در برخی کالاها به قیمت واقعی نرسیدهایم. از این پس بازار بیشتر بر اساس عرضه و تقاضا تنظیم خواهد شد.
آیا دولت ممکن است دوباره با سیاستهای حمایتی وارد شود؟
اگر ارز تالار دوم ثابت بماند، احتمال بروز آسیب در آینده وجود دارد؛ اما در صورت شناور بودن میتوان از بسیاری مشکلات پیشگیری کرد.
چرا ارز تکنرخی نمیشود؟
گفته میشود شرایط فعلی موقتی است و به مرور امکان حرکت به سمت تکنرخی شدن ارز وجود دارد؛ در آن صورت قیمت کالاهای وارداتی صرفاً تابع نوسانات ارز خواهد بود.
در چنین شرایطی درآمد مردم باید متناسب با هزینهها باشد. چگونه امکان دارد که درآمد ریالی باشد و هزینهها دلاری؟
این موضوع خارج از وظایف مستقیم جهاد کشاورزی است. وظیفه اصلی ما تولید است. تنظیم بازار طبق قانون انتزاع بخشی به وزارت جهاد کشاورزی واگذار شد که گاهی تمرکز بر تولید را دشوار میکند. در عین حال باید میان درآمد مردم، هزینهها و تورم همخوانی وجود داشته باشد و افزایش دستمزدها نیز متناسب با تورم مورد توجه دولت و مجلس قرار گیرد. افزایش قیمت کالاهای اساسی بر سایر کالاها نیز اثرگذار است. ورود به اقتصاد جهانی مثبت است، اما با ساختار درآمدی فعلی مردم، چالش ایجاد میکند. هیچ کشوری کاملاً خودکفا نیست و کشورها به یکدیگر وابستهاند. کشور ما نیز ظرفیت تولید کامل غذای ۹۰ میلیون نفر را ندارد و حدود ۹۰ درصد نهادهها وارداتی است. محدودیت زمین و منابع آب باعث شده اولویت با محصولاتی مانند گندم باشد. تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی نیز اهمیت تعاملات بینالمللی را افزایش داده است.
زمزمه تعطیلی برخی از مرغداریها به علت عدم وجود توجیه اقتصادی به گوش میرسد. این موضوع تا چه حد جدی است؟
این مسئله در شرایط کنونی موضوعیت ندارد. حدود 990 واحد مرغداری در آذربایجان شرقی وجود دارد که شامل مرغ مادر، مرغ تخمگذار و مرغ گوشتی است. الان در بازار کمبود مرغ، تخممرغ و جوجه یکروزه وجود ندارد. قیمت واقعی جوجه یکروزه حدود 50 هزار تومان است در حالی که جوجهکشیها قیمت را حتی تا 15 هزار تومان کاهش دادهاند. این نشان میدهد واحدهای تولیدی مرغ مادر تعطیل نیست و روند تولید به صورت عادی ادامه دارد. اما یک شوک به صنعت وارد شده و آن افزایش سه برابری قیمت نهاده است. این یعنی سرمایه در گردش هر واحد باید سه برابر شود. دولت دو امکان فراهم کرده است. با همکاری بانک کشاورزی یک خط اعتباری در سامانه پاریز ایجاد شده و در حال حاضر نزدیک 850 نفر برای استفاده از این امکان معرفی شدهاند. با استفاده از ضمانتنامه بانکی یا وثیقه، اعتبار خرید از سامانه بازارگاه را فراهم کرده و تولیدکننده میتواند 75 الی 90 روز و پس از فروش تولیدات، اقدام به بازپرداخت وجه کند. علاوه بر این شرکت پشتیبانی امور دام که جزو شرکتهای اقماری و دولتی وزارت جهاد کشاورزی است تمهیداتی برای حمایت از تولیدکننده و تأمین نهادهها داشته که مورد استقبال مرغداران قرار گرفته است.
در حال حاضر در استان باید 5 میلیون و چهارصد هزار قطعه جوجهریزی داشته باشیم که 3 میلیون و پانصد قطعه انجام شده و در 11 روز آینده نیز قطعاً به آمار بالای 5 میلیون خواهیم رسید و مشکلی در تأمین وجود نخواهد داشت. صنایع تبدیلی و خوراک دام پیشتر زیر ظرفیت فعالیت میکردند اما اکنون امکان واردات مستقیم نهاده را دارند و حتی در برخی موارد صادرات انجام میشود. ایجاد رقابت میان تولیدکنندگان نیز به افزایش بهرهوری و کیفیت منجر شده است. بر اساس بازخوردهای سامد رضایت نسبی تولیدکنندگان و مصرفکنندگان مشاهده میشود و کالابرگ نیز به بهبود دسترسی برخی اقشار کمک کرده است.
نظارت بر قیمتها چگونه انجام میشود؟
نظارت درب واحدهای تولیدی بر عهده جهاد کشاورزی و نظارت کف بازار بر عهده اتاق اصناف و زیر نظر صمت است.
در آستانه ماه رمضان و عید نوروز قرار داریم آیا تصور میکنید با روند فعلی، افزایش تقاضا شاهد نوسانات شدیدی در بازار رقم خواهد زد؟
بر اساس تجربیات سالهای گذشته میزان نیاز ماه رمضان و تعطیلات عید و افزایش تولید قابل پیشبینی است. تمهیدات لازم فراهم شده است. انبارهای ذخیره استراتژیک ظرفیت خود را تکمیل کردهاند. نقش عمده شرکت پشتیبانی امور دام مدیریت تولیدات بر اساس نیاز و تقاضای جامعه است. در ستاد تنظیم بازار برنامهریزی لازم انجام شده. واردات و عرضه گوشت گرم نیز در حال انجام است. با توجه به ذائقه مردم در استان ما، کشش بازار برای گوشت پاکستانی وجود ندارد اما واردات گوشت گرم دام سبک (گوشت گوسفندی) نهایی شده و امروز یک کانتینر وارد شد. تمهیدات لازم صورت گرفته تا در اختیار فروشگاههای زنجیرهای و مراکز فعال در بستهبندی گوشت قرار گرفته و با سود معقول برای مصرفکنندهها عرضه شود.
آقای شفیعی؛ قیمت میوه به صورت نجومی بالا رفته و از سبد خانوارهای متوسط به پایین حذف شده در حالی که ارزش غذایی و نقش میوه در حفظ سلامتی افراد بر کسی پوشیده نیست. این در حالی است که کشاورزان بهرهای از آن قیمتهای بالا ندارند. نظر شما در این خصوص چیست؟
میوه مایحتاج عمومی است اما جزو کالاهای اساسی محسوب نمیشود که تحت نظارت تعزیراتی قرار بگیرد. قیمت میوه تحت تأثیر عرضه و تقاضاست. به علاوه افزایش هزینههای جاری، قیمت تمامشده محصولات را دچار تغییر کرده است. اما مسئلهای که در مورد میوه به شدت جدی است، دلال و واسطه است. فاصله حلقه بین باغدار تولیدکننده تا مصرفکننده بسیار طولانی است. سردخانهها پر از میوههایی است که در فصل برداشت به قیمت مناسب خریداری شده و شب عید به قیمت روز به فروش خواهد رسید.
پیشبینیهایی انجام شده تا از طرف ستاد تنظیم بازار اقداماتی انجام شود. قرار بر این است شهرداری 10 نقطه در شهر برای عرضه مستقیم میوه مشخص کند تا در طول سال کل محصولات کشاورزی به صورت مستقیم عرضه شود. علیرغم مصوبه ستاد تنظیم بازار فعلاً شهرداری این 10 منطقه را معرفی نکرده است. علاوه بر این سازمان تعاون روستایی جهاد کشاورزی طرح روستابازار را معرفی کرده که در شهرهای کوچک در حال اجراست و در حال حاضر 104 روستابازار در شهرهای کوچک احداث شده است. در شهرهای بزرگ سازمان میادین شهرداری متولی انجام آن است که عملی نشده است.
البته ذکر این نکته هم ضروری است که بخشی از تفاوت قیمت بین بازار و خردهفروشان به علت خاصیت فسادپذیری محصولات کشاورزی و پیشگیری از متضرر شدن فروشنده است. اما سوءاستفاده دلالان و واسطهگران قابل چشمپوشی نیست.
در خصوص میوه شب عید و خرمای ماه مبارک رمضان که جزو وظایف سازمان جهاد کشاورزی است لازم به ذکر است سالانه به اندازه خرید انجام میشود. الان نیز برای شب عید حدود 500 تن پرتقال و سیب خریداری شده و در سردخانههای تبریز قرار گرفته است. عرضه میوه ایستگاههای سازمان میادین که در نقاط مختلف شهر اقدام به فروش میوه شب عید میکنند بر عهده ماست. سازمان تعاون روستایی این محصولات را بدون سود و جهت تنظیم بازار در اختیار مصرفکننده قرار میدهد.
در مورد کاهش سرانه مصرف شیر، نقش جهاد کشاورزی چیست؟
این موضوع بیشتر مربوط به وزارت بهداشت است. ما هم قبول داریم که با افزایش قیمت مصرف سرانه کاهش پیدا میکند و این روند به ضرر سازمان ماست. طبیعی است که کاهش مصرف تولیدکننده را متضرر خواهد کرد. سازمان تعاون روستایی متولی خرید شیر است. در صورتی که بازار کشش خرید شیر دامدار را نداشته باشد مکلف است شیر را با قیمت مصوب از دامدار خریداری کند و به سایر محصولات تبدیل کند که عمدتاً شیر خشک و صادرات است.
سهم مصرف آب در کشاورزی 90 درصد اعلام میشد ولی اخیراً وزیر جهاد کشاورزی اعلام کرد که این سهم در واقع بسیار کمتر است. چقدر با نظر ایشان موافقید؟
این موضوع کاملاً صحت دارد. سازمان آب مکلف است بر اساس برنامه هفتم توسعه آب را به صورت حجمی تحویل بدهد و ادعا میشود 2 میلیارد و 600 میلیون مترمکعب آب در اختیار بخش کشاورزی قرار میگیرد در حالی که عملاً این اتفاق نمیافتد. با محاسبات عددی به راحتی میتوان صحت این موضوع را سنجید. به طور مثال از سد شهید کاظمی بوکان که آب شرب تبریز را هم تأمین میکند، 50 میلیون مترمکعب حقابه کشاورزی داریم که در سال زراعی گذشته حتی یک لیتر هم از این حقابه استحصال نشد. بر اساس مطالعات کارشناسی وزارت نیرو کمتر از 50 درصد به جهاد کشاورزی آب تحویل داده میشود.
نکتهی دیگری هست که مایل باشید به آن اشاره کنید؟
یکی از چالشهای اساسی بخش کشاورزی تنش آبی است. در برنامه هفتم توسعه، آب کشاورزی از 80 میلیارد مترمکعب به 65 میلیارد مترمکعب و در افق 1411 این عدد به 52 میلیارد مترمکعب رسیده است. در استان ما دو مورد اساسی وجود دارد که یکی از آنها آب است. تصمیم بر آن است آب استان سالانه 170 میلیون مترمکعب کاهش پیدا کند. این کاهش تأثیرات زیادی در تولید خواهد داشت. الگوی کشت تغییر میکند. محدودیتهای منابع در آینده چالش جدی برای بخش کشاورزی است. علاوه بر آب، مشکل خاک هم داریم. مواد مغذی خاک از بین رفته و کاهش بارندگی و خشکسالیهای مداوم منجر به شور شدن خاک شده و در تولید تأثیر مستقیم گذاشته است. فرونشست زمین در دشت مرند و شبستر، حتی خود تبریز، دوزدوزان به عینه قابل مشاهده است و نشاندهنده برداشت بیش از حد از سفرههای آب زیرزمینی است و به هم خوردن تعادل زیستی است. تمامی اینها در بخش کشاورزی، تولید و تداوم تولید تأثیرگذار هستند. در واقع چالش اصلی بخش کشاورزی آب است.
گفتگو از سئویل محدث
انتهای پیام/