ترافیک تبریز؛ راه ‌بندان بی‌پایان

به گزارش نصر، وقتی باران و برف نمی‌بارد، معمولا ترافیک در تبریز سنگین است، چون مدرسه‌ها باز هستند و در اغلب ساعات صبح، ظهر، عصر و شب خیابان‌های این شهر پذیرایی گرمی از وسایل نقلیه سواری شخصی دارد. گویا ترافیک، مهمان ویژه‌ای است که سال‌هاست برای خودش در تبریز جا خشک کرده و خیال رفتن ندارد.
اگر برف یا باران ببارد، باز هم ترافیک سنگین، میهمان این شهر می‌شود. ترافیک در روز بارانی یا برفی یک اصل برای این شهر است. شاید هم طبیعی باشد چون تردد در چنین شرایطی سخت است، اما بحث ترافیک فقط به این شرایط منتهی نمی‌شود.
در حالت کلی، نقطه اشتراک تمامی این حالت‌ها، (روزهای آفتابی، برفی و بارانی) وجود ترافیک است. یعنی هر روزی که در این شهر می‌گذرد، معضلی به نام ترافیک سنگین خودنمایی می‌کند و دیگر می‌توان آن را یک اصل همیشگی برای این شهر دانست.
ترافیک در تبریز دیگر پدیده‌ای مقطعی نیست؛ چه هوا آفتابی باشد و چه بارانی، خیابان‌ها در بیشتر ساعات روز، مملو از خودروهای شخصی است؛ به نظر می‌رسد استفاده گسترده از خودروی شخصی به یک رفتار روزمره تبدیل شده و نتیجه آن، کندی حرکت، افزایش آلودگی هوا و فرسودگی روانی شهروندان است.
برخلاف بسیاری از کلان‌شهرها که حمل‌ونقل عمومی نقش ستون فقرات تردد شهری را ایفا می‌کند، در تبریز هنوز بخش زیادی از سفرهای درون‌شهری با خودروی شخصی انجام می‌شود. اتوبوس و مترو اگرچه وجود دارند، اما یا پوشش کافی ندارند یا آن‌قدر مورد اعتماد شهروندان نیستند که بتوانند جایگزین خودرو شوند.
افزایش تعداد خودروها، نبود فرهنگ استفاده از حمل‌ونقل عمومی، ضعف برنامه‌ریزی شهری و نبود مشوق‌های مؤثر برای کاهش سفرهای غیرضروری، همگی دست به دست هم داده‌اند تا خیابان‌های تبریز هر روز شلوغ‌تر از دیروز باشند.
در این میان، شهروندان بیشترین هزینه را می‌پردازند؛ از اتلاف وقت و استهلاک خودرو گرفته تا آلودگی هوا و فشار روانی. ترافیک تنها یک مشکل در خارج از خانه و اجتماعی نیست، بلکه مستقیما بر کیفیت زندگی، سلامت روان و حتی بهره‌وری کاری فردی تأثیر می‌گذارد.
به نظر می‌رسد تا زمانی که استفاده از خودروی شخصی آسان‌تر از سوار شدن به اتوبوس و مترو باشد، نمی‌توان انتظار تغییر جدی داشت. حل این بحران نیازمند تصمیم‌های جدی، توسعه واقعی حمل‌ونقل عمومی و تغییر نگرش عمومی نسبت به نحوه تردد در شهر است در غیر این صورت، ترافیک همچنان مهمان همیشگی خیابان‌های تبریز خواهد ماند.

نبود نگاه کارشناسی، گره را کورتر کرده است
بابک رضی منش، مدیرکل دفتر فنی مهندسی استاندار آذربایجان شرقی در گفت‌وگو با ایرنا، گفت: دنیای مدرن امروز به علت افزایش جمعیت و پدیده کلانشهری، با چالش‌های مرتبط با آن مواجه بوده و به مروز زمان نیز فرازونشیب‌هایی در موضوع شهرنشینی در دنیا دیده شده است. بنابراین این بحث به عنوان یکی از چالش‌های مهم کلانشهری تنها مختص ایران نبوده و دنیا مبتلا به آن است.
وی افزود: موضوع ترافیک را نمی‌توان یک معضل شهری نامید، زیرا کشورهای موفقی هستند که با نگاه جدید به این موضوع و سایر موضوعات مثل پسماند، آن‌ها را نه به عنوان یک چالش بلکه به عنوان یک فرصت می‌دانند و از آن‌ها بهره می‌گیرند.
وی ادامه داد: چیزی به نام کشور توسعه یافته وجود ندارد، بلکه انسان‌های توسعه یافته هستند که به کشورشان هویت می‌دهند.
رضی منش با بیان این‌که ترافیک یک موضوع چند وجهی است و سه ضلع مثلث ترافیک یعنی انسان، خودر و جاده با پیچیدگی‌هایی همراه است، ادامه داد: بر همین اساس نیز طرح جامع «حمل و نقل تبریز و حومه» درحال تدوین است.
وی با اشاره به اهمیت اجرای این طرح مطالعاتی با کمک دانشگاه، خاطرنشان کرد: اگر فرایندهای تصمیم سازی در حوزه ترافیک به درستی طراحی شود، تصمیم گیری‌ها نیز پخته تر و مبتنی بر کار کارشناسی به ثمر می‌نشیند.
مدیرکل دفتر فنی مهندسی استاندار آذربایجان شرقی در خصوص دلیل عدم اجرای طرح پیاده راه میدان دانشسرا تا میدان نماز تبریز نیز اعلام کرد: عدم قبول جامعه ذی نفع، عدم وجود بسترهای فرهنگی لازم و نلتوانی مسئولان در اقناع جامعه هدف، دلیل اجرایی نشدن این طرح بسیار مهم است که می‌توانست یک طرح فاخر در محدوده بازار تبریز باشد و بر اساس تحقیقات و کارهای کارشناسی انجام گرفته، مشکلی برای اقتصاد اصناف این محدوده ایجاد نمی‌کرد، اما اصناف از این بابت نگرانی داشتند و ما نتوانستیم آن‌ها را قانع کنیم.

۸۸ درصد خودروها در تبریز یک یا دو سرنشین هستند
وی افزود: بر اساس خروجی مطالعات دانشگاه تربیت مدرس، ۸۸ درصد خودروهایی که در تبریز تردد می‌کنند، یک یا ۲ سرنشین دارند؛ دلیل ترافیک سنگین در منطقه بازار تبریز یعنی محدوده میدان دانشسرا تا میدان نماز نیز چیزی جز تلاقی بین انسان و خودرو نیست.
وی در خصوص نقش اعمال قانون در کنترل ترافیک و انتقادها نسبت به کاهش تعداد ماموران راهور در سطح شهر نیز تاکید کرد: ترافیکی که با مدیریت پلیسی مدیریت شود، بهتر است که نشود. دنیا به سمت شهرهای هوشمند و کنترل هوشمند مسیرها و ترافیک شهرها می‌رود و نقش انسان به خصوص در قالب ماموران راهور در این موضوع کاهش می‌یابد.
رضی منش افزود: تعداد کشته‌ها در حوادث رانندگی شهری و جاده‌ای در آذربایجان شرقی بالاست و جای تاسف دارد که سهم حوادث درون شهری تبریز بیشتر از برون شهری است.
وی ادامه داد: ارتباط تنگاتنگی میان طراحی شهری با ترافیک وجود دارد و دلیل آن نیز وجود کاربری‌های سفرزا است که به تشدید ترافیک منجر می‌شود. مثلا پروژه متوقف شده آیسان تبریز اگر امروز دوباره کار شود و به مرحله فعالیت برسد، قطعا شاهد تشدید ترافیک و مشکلات جدی در این منطقه که خود با وضعیت ترافیکی سنگین مواجه است، می‌شویم.
وی با اشاره به راهکاری برای عارضه سنجی ترافیکی پروژه‌های بزرگ، گفت: مبحث ۲۳ مقررات ملی ساختمان می‌گوید که هر ساختمانی با بیش از ۱۰۰ تردد در یک ساعت باید عارضه سنجی ترافیکی داشته باشد و این ظرفیت به عنوان یک اهرم فشار برای مدیریت پروژه‌های ترافیک زا کمک می‌کند.
مدیرکل دفتر فنی مهندسی استاندار آذربایجان شرقی افزود: امروز وظیفه اصلی ما جلوگیری از رویش‌های جدید کاربری‌های سفرزا و ترافیک زا بدون توجه به ترافیک ایجاد شده توسط آن‌ها است هرچند برخی قوانین مثل قانون مربوط به احداث مطب پزشکان حتی در کاربری مسکونی وجود دارند که اگر به صورت کلان حل و اصلاح نشود، نمی‌توان هیچ کاری انجام داد.
وی ادامه داد: پراکندگی نامتوازن مدارس غیرانتفاعی در تبریز یکی از معضلات است که متاسفانه یک خلا قانون مهمی دارد و بر اساس آن، این مدارس می‌توانند در هر نقطه‌ای احداث شوند و هیچ ارگانی اجازه جلوگیری از احداث آن در یک منطقه نامناسب از هر نظر را ندارد.
وی خاطرنشان کرد: تبریز به یک بازنگری جدید در طراحی شهری و تلفیق بین مهندسی ترافیک با شهرسازی دارد و کمیسیون‌های ماده پنج و ۱۰۰ باید آرای خود را منطبق با علم ترافیک صادر کنند تا بعدا مشکلی از این نظر پیش نیاید.

بهبود یک پله‌ای در رده بندی ترافیکی کشور/ تبریز، سومین شهر پرترافیک کشور شد
محمدرضا روشنی، معاون حمل و نقل و ترافیک شهردار تبریز نیز در گفت‌وگو با ایرنا، با بیان این‌که ترافیک، معضل شهرهای بزرگ در دنیا و ایران است، گفت: شهر تبریز در سال گذشته از نظر شدت ترافیک، رتبه دوم کشور را بعد از تهران داشت، اما امسال با توجه به اجرای برنامه‌های لازم، به رتبه نخست در اقدامات بهبود شرایط ترافیکی در کشور رسیدیم و رتبه شدت ترافیک شهر به رتبه سوم بهبود یافت.
وی افزود: بودجه شهرداری در سال ۱۴۰۴ مبلغ ۴۰ هزار میلیارد تومان است که ۷۰ درصد آن شامل ۲۸ هزار میلیارد تومان به بخش عمرانی مربوط می‌شود و ۶۰ درصد از بودجه بخش عمرانی نیز برای حمل و نقل و ترافیک هزینه خواهد شد.
وی افزود: شهرهایی در دنیا وجود دارند که به رغم بالا بودن تعداد خودروهای آن‌ها نسبت به تبریز،میزان استفاده از خودرو در آن‌ها کم است. تعداد خودروهای شهر تبریز در طول ۱۰ سال گذشته ۲.۵ برابر شده و از سال ۱۳۵۷ با ۶۰۰ هزار نفر جمعیت و ۳۰ هزار خودرو به یک میلیون و ۸۰۰ هزار نفر جمعیت و حدود یک میلیون خودرو رسیده است.
روشنی خاطرنشان کرد: آمارها نشان می‌دهد که خیابان‌ها و گذرگاه‌های شهر تبریز از سال ۱۳۵۷ تا امروز سه برابر، اما تعداد خودروها ۳۰ برابر شده است. سالانه ۲۰ هزار نفر از هموطنانمان در تصادف کشته می‌شوند که سهم تصادفات درون شهری تبریز از این رقم ۱۳۶ نفر کشته بوده و وضعیت بحرانی از این نظر دارد.
وی تاکید کرد: مردم ما بیشتر از این‌که نسبت به ایمنی ترافیک و تلفات تصادفات مطالبه گری کنند و خواستار کاهش این تلفات شوند، بر روی موضوع موجودیت ترافیک سنگین در خیابان‌ها تمرکز دارند، درحالی که این ۲ موضوع دقیقا ضد همدیگر هستند، زیرا اگر خیابان‌ها تعریض و تقاطع‌های غیرهمسطح بیشتری احداث شود، درواقع مسیر برای افزایش سرعت خودروها و در نتیجه افزایش تلفات باز می‌شود.
وی افزود: سیاست‌های ترافیکی بر روی ۲ عنصر خودرو محور و انسان محور تمرکز دارد. سیاست خودرومحور بر روی افزایش تقاطع‌ها و تعریض خیابان‌ها تمرکز دارد و نمونه آن را می‌توان کشور آمریکا برشمرد و چنین سیاستی نیز بسیار هزینه بر بوده و بر اساس اثبات‌ها، تعریض خیابان‌ها و افزایش گذرگاه‌ها و اتوبان‌ها صرفا به افزایش ترافیک و تشویق مردم به استفاده از خودروی شخصی در نتیجه خطرناک شدم استفاده از دوچرخه و پیاده روی منجر می‌شود.

افزایش ۱۰ برابری جمعیت و ۳۰ برابری خودروهای تبریز در ۴۷ سال گذشته
معاون حمل و نقل و ترافیک شهردار تبریز گفت: سیاست‌های انسان محور حوزه مدیریت ترافیک در تضاد با سیاست خودرو محور در کشورهای اروپایی اجرا شده و کم هزینه تر و به کاهش ترافیک کمک می‌کند که در این راستا نیز آمریکا از چند سال گذشته اقدام به تغییر سیاست خود با جنبش نوشهرسازی کرده، اما در عمل به خاطر زیرساخت‌های موجود، نمی‌تواند به سیاست انسان محوز بازگردد.
وی افزود: مردم شهر تبریز از ما سیاست خودرومحور را طلب می‌کنند و توسعه حمل و نقل عمومی و دوربین‌های ثبت تخلف و در نتیجه سیاست انسان محور را نمی‌خواهند؛ بنابراین درصد قابل توجهی از بودجه شهرداری در بحث حمل و نقل برای مسیرگشایی و احداث روگذر و زیرگذر صرف می‌شود اما برای توسعه ناوگان حمل و نقل عمومی نیز برنامه داریم.
وی به موضوع مهم مدیریت واحد شهری برای مدیریت ترافیک در تبریز نیز اشاره کرد و گفت: ۳۰ سال است که پیگیر اجرایی شدن مدیریت واحد شهری هستیم، اما تا امروز تحقق نیافته است؛ بنابراین هیچ مسئول واحدی برای بحث ترافیک وجود ندارد و اصلا مسئول ترافیک تبریز مشخص نیست.
معاون حمل و نقل و ترافیک شهردار تبریز افزود: شوراهای متنوع و بسیاری در بحث ترافیک وجود دارد، اما هیچ یک مسئولیتی را در بحث ترافیک قبول نمی‌کنند. هر ساله برای اجرایی شدن طرح مدیریت واحد شهری نامه می‌نویسیم تا مسئول واقعی این حوزه مشخص شود، اما قانون تغییر نمی‌کند.
وی به بحث قانون احداث مطب حتی در کاربری های مسکونی به عنوان یکی از دلایل اصلی گره های ترافیکی تبریز اشاره کرد و افزود: مطب و کلینیک‌های هیچکدام از پزشکان خیابان ۱۷ شهریور تبریز، کاربری درمانی نیستند، بلکه همگی کاربری مسکونی دارند.
وی به وضعیت تامین اتوبوس در دوره فعلی شورای شهر تبریز اشاره کرد و گفت: قرارداد خرید تعداد ۴۷۸ دستگاه اتوبوس بسته شده که هرکدام آن‌ها، مبلغ ۱۵ میلیارد تومان و در مجموع هفت هزار و ۵۰۰ میلیارد تومان هزینه دارند و تعداد ۲۵ اتوبوس برقی هستند.

افزایش دوربین های کنترل ترافیک تبریز به ۲ هزار عدد
معاون حمل و نقل و ترافیک شهردار تبریز ادامه داد: از این تعداد ۲۳۸ اتوبوس، تولید و تحویل داده شده و مقرر است ۱۰۰ دستگاه دیگر نیز قرار ۲۹ بهمن ماه از طریق واردات تامین شود.
وی افزود: تعداد ۲ هزار و ۲۰ تاکسی فرسوده و قدیمی از طریق کمک تسهیلاتی شهرداری تبریز، نوسازی شده و اکنون در سطح شهر تردد دارند و قرار است وام نوسازی برای جایگزینی ۵۰۰ دستگاه ون فرسوده نیز اعطا شود.
وی به وضعیت دوربین‌های ثبت تخلف تبریز اشاره کرد و گفت: سال گذشته ۱۷۶ دوربین ثبت تخلف داشتیم که بسیاری از آن‌ها خراب بودند و از این نظر رتبه بیستم کشور بودیم، اما امسال با رفع نواقص، تا امروز قرار تامین هزار و ۲۰۰ دوربیت ثبت تخلف با هزینه ۶۰۰ میلیارد تومان بسته شده و امروز ۷۵۰ دوربین در تبریز درحال رصد ترافیک هستند و باقی نیز تا پایان سال جاری به چرخه استفاده می‌آید و برای سال بعد نیز برنامه داریم تا ۸۰۰ دوربین دیگر را اضافه کنیم تا مجموع دوربین‌های ثبت تخلف سطح شهر تبریز به دو هزار عدد برسد.
روشنی با بیان این‌که تبریز از نظر دوربین‌های ثبت تخلف فعال رتبه نخست کشور را حتی قبل از تهران دارد، اظهار کرد: هدف ما از تامین این دوربین‌ها، ثبت تخلف و اعمال قانون صرف نیست، بلکه این ابزارها در مراحل بعدی با کمک هوش مصنوعی و نرم افزارهای مربوطه تکمیل شده و به هدایت ترافیک در سطح شهر به صورت هوشمند کمک می‌کند.
وی به موضوع افزایش استفاده از موتورسیکلت در تبریز طی سال های گذشته نیز اشاره کرد و گفت: امروز ۲۰۰ هزار تا ۳۰۰ هزار دستگاه موتورسیکلت در تبریز داریم. دلیل اصلی افزایش استفاده از این وسیله نقلیه، معیشت مردم و تشدید شلوغی شهرها است که برای جلوگیری از ورود آن‌ها به داخل پیاده روها، اقدام به جایگذاری میله‌ها و موانع کردیم؛ هرچند برخی از افراد دارای معلولیت از ایجاد این موانع راضی نیستند، اما در حقیقت این اقدام به جلوگیری از مصدومیت و حتی معلولیت همشهریان عزیز در اثر تردد موتورسیکلت‌ها در پیاده روها کمک می‌کند.

ضعف ناوگان حمل و نقل عمومی از دلایل اصلی گره ترافیکی تبریز است
سرهنگ جهانگیر جهانگیری، رئیس پلیس راهور شهرستان تبریز نیز در گفت‌وگویی، از وضع ناوگان حمل و نقل عمومی و تراکم بالای خودروهای شخصی به عنوان یکی از دلایل اصلی ترافیک بالا در این کلان شهر یاد کرد.
وی افزود:‌ معضل ترافیک را باید از ابعاد مختلف بررسی کرد که بعد نخست آن، آموزش و اجرای مقررات راهنمایی و رانندگی و مهندسی ترافیک است.
رئیس پلیس راهور تبریز اضافه کرد: تبریز، تراکم خودروی بالایی دارد و تعداد ۹۵۰ هزار دستگاه وسیله نقلیه در این شهر در حال تردد هستند، در حالی که هزینه نگهداری خودرو در دنیا بالا است و صرف نمی‌کند که یک شخص همیشه از خودروی شخصی استفاده کند.
وی خاطرنشان کرد: ما در تهیه زیرساخت ها و امکانات لازم برای تردد مردم با وسایل نقلیه عمومی کوتاهی داشتیم و برآیند برنامه‌های ما باعث شده تا مردم بیشتر به سمت استفاده از خودروی شخصی کشیده شوند.
جهانگیری با بیان این‌که یکی از معضلات اصلی پیدایش ترافیک سنگین در تبریز، وجود کاربری‌های مزاحم شهری است، گفت: در دهه های گذشته تصمیم‌هایی در صدور مجوزهای احداث کاربری توسط مسئولان شهری گرفته شده است که دغدغه‌ها و خواسته‌ها را پوشش نمی‌دهد؛ مثلا درحالی که برای احداث پارکینگ یک پروژه ایراد می‌گیریم، به رغم عدم اجرای آن، باز هم برای آن پروژه، مجوز صادر می‌کنیم.
وی افزود: پل پیشقدم در تبریز در یک نقطه پرترافیک احداث شد تا ترافیک روان شود، اما امروز شاهد احداث و فعالیت کاربری درمانی کلینیک بزرگ سلامت در کنار این پل هستیم که به تشدید وضعیت ترافیک منطقه دامن زده است.
وی ادامه داد: شهروندان ما بسیار انسان‌های محترمی هستند و وقتی برای مباحث درمانی به کلینیک‌های خیابان ۱۷ شهریور مراجعه می‌کنند، اعتراض به حقی دارند که کجا باید خودروی خود را نگه دارند و ما جوابی برای این موضوع نداریم؛ بنابراین سعی می‌کنیم تا با خودروهای پارک دوبل در این خیابان اعمال قانون نکنیم.

کاربری‌های مزاحم شهری عامل تشدید ترافیک در تبریز
رئیس پلیس راهور تبریز گفت: تبریز از نظر جغرافیایی امکان گسترش ندارد، بنابراین سیاست خودرو محور و تعریض خیابان، در این شهر پاسخگوی نیازها نخواهد بود و باید به سمت جابجایی انسان و سیاست انسان محور برویم.
وی خاطرنشان کرد: احداث پل، زیرگذر و روگذر، راه باز کردن برای خودروها جهت افزایش سرعت تردد در نتیجه افزایش تصادفات، تلفات و تشدید ترافیک است و مطمئن هستیم که اگر امکانات انتقال مردم در هر نقطه از شهر از طریق وسایط نقلیه عمومی میسر باشد، مردم قطعا از آن امکانات استفاده می‌کنند وگرنه تردد با خودروی شخصی را ترجیح می‌دهند.
وی افزود: میزان اعمال قانون در تبریز حتی از میانگین کشوری بالاتر است، اما تعداد تخلفات پارک دوبل در تبریز کاهش نمی‌یابد، زیرا مردم چاره‌ای جز آن برای رفع نیازها و مشکلات خود در تردد در سطح شهر ندارند.
جهانگیری اظهار کرد: همشهریان ما، مردمی با شعور اجتماعی بالا هستند و اگر امکانات تردد با وسیله نقلیه عمومی باشد، قطعا از آن استفاده می‌کنند. مثلا اگر ساختمان پزشکان بهاران، پارکینگ داشته باشد، مردم خودروهای خود را در این پارکینگ نگه می‌دارند.
وی افزود: راه حل مشکل ترافیک در تبریز، تقویت سیستم حمل و نقل عمومی کارآمد یعنی در دسترس، سریع، راحت و ایمن است. قرار نیست که هرکس در هر لحظه‌ای که بخواهد بتواند با وسیله شخصی به هرجایی برود. طرح کنترل ترافیک زوج و فرد داریم که درست در ساعت اوج ترافیک در تبریز اعمال نمی‌شود.
وی درباره مشکلات تعداد بالای موتورسیکلت در تبریز نیز گفت: موتورسیکلت یک وسیله ناایمن و شهری است که چند هزار دستگاه آن را تا امروز توقیف کردیم، اما چاره ساز نبوده است، زیرا موتورسیکلت اکنون وسیله مورد انتظار مردم است و برای مدیریت آن، لازم است تا مسیرهای مربوطه را پیش بینی کنیم و استفاده از آن را قانونمند سازیم. ایجاد موانع در پیاده روها برای جلوگیری از ورود موتورها به پیاده روها و جلوگیری از حوادث احتمالی بوده و کارساز شده است.
رئیس پلیس راهور تبریز با بیان این‌که موضوع شناورسازی ساعات فعالیت مدارس برای کاهش شدت ترافیک، امکان عملیاتی سازی ندارد، افزود: ماموران راهنمایی رانندگی در تمامی ایام سال پای کار بوده و در زمان بارندگی‌ها نیز تمامی نیروها در خیابان‌ها برای مسیرگشایی و تسهیل تردد شهروندان کمک می‌کنند.
براساس این گزارش، حل معضل ترافیک در تبریز نه با مسیرگشایی و تعریض خیابان‌ها بلکه با انسان محوری یعنی فرهنگسازی در استفاده از وسایل نقلیه عمومی و پیاه روی و دوچرخه سواری قابل حل است و این موضوع یک برنامه جامع و کلان نیاز دارد.
انتهای پیام/