نیم‌ قرن با ترجمه؛ روایت پیشکسوت مترجمی از گذشته تا آینده

به گزارش نصر، همزمان با روز جهانی ترجمه و مترجم، دکتر حسن غفاری اسکویی تنها مترجم رسمی فعال زبان فرانسه در شمال غرب کشور و پیشکسوت حوزه ترجمه، میزبان صمیمی خبرنگار نصر بود تا با پاسخ به سوالات، از نحوه فعالیت ایشان و گذشته فعالین حوزه ترجمه آشنا شویم.
 

ـ لطفاً ابتدا خودتان را معرفی کنید، از چه سالی وارد حوزه ترجمه شده اید و چه مسیری را طی کرده اید تا به عنوان مترجم رسمی زبان فرانسه فعالیت کنید؟
ـ بنده متولد سال ۱۳۱۹ در شهرستان اسکو و دارای مدرک دکتری از دانشگاه سوربن فرانسه در رشته مدیریت اداری و حقوق دولتی هستم. همچنین بنده عضو فدراسیون بین المللی مترجمان رسمی نیز می باشم. از دوران کودکی علاقه زیادی به ترجمه داشتم. در دهه ۵۰ شمسی زمانی که هنوز چیزی به نام پروانه مترجمی رسمی توسط مراجع ذیربط در کشور صادر نمی شد بنده در مرکز فرهنگی فرانسه در تبریز به عنوان مترجم و مدیر دفتر مشغول به کار بودم. در آن زمان این مرکز نوعی کنسولگری فرانسه محسوب می شد زیرا تمامی امورات کنسولی اتباع فرانسه و همچنین سایر اتباع فرانسوی زبان مثل بلژیک و سوییس که در پتروشیمی، پالایشگاه و سایر مراکز در تبریز مشغول به کار بودند، در این مرکز انجام می شد.
همچنین علاوه بر آن به عنوان مترجم زبان فرانسه در برخی کارخانجات و مراکز به صورت شغل آزاد کار می کردم و نیز در حوزه تور لیدری نیز فعالیت داشتم و بعدها از اولین افراد در کشور بودم که توانستم پروانه مترجمی رسمی را اخذ نمایم.

ـ به عنوان پیشکسوت حوزه ترجمه بفرمایید تفاوت یک ترجمه رسمی با غیر رسمی چیست و در طول سال‌ های فعالیت حرفه‌ ای خود، چه تغییراتی در حوزه ترجمه رسمی مشاهده کرده‌ اید؟
ـ درباره فرق بین ترجمه رسمی و غیر رسمی با زبان ساده و به صورت مختصر می توانم عرض کنم که ترجمه رسمی فرایندی است که در آن اسناد و مدارک رسمی توسط مترجم رسمی قوه قضائیه عینا و بدون تغییر ترجمه شده و با مهر و امضای مترجم رسمی و بر روی سربرگ مخصوص، اعتبار قانونی پیدا می‌کند. در مقابل، ترجمه غیررسمی برای اسناد غیر رسمی مانند انگیزه‌ نامه، رزومه و… انجام می‌ شود که فاقد رسمیت می باشد.
بنده در نیم قرن فعالیت خود در حوزه مترجمی، تغییرات زیادی را در این حوزه مشاهده کرده ام. به عنوان مثال زمانی که در دهه ۵۰ در مرکز فرهنگی فرانسه در تبریز کار می کردم می توان گفت تنها ابزار پیشرفته ای که از آن در امور ترجمه استفاده می کردم ماشین تایپ دستی بود که حتی یک اشتباه در نوشتار منجر می شد تا تمامی کارهای انجام شده به اول باز گردد. اما امروزه همانطوری که پیشرفت تکنولوژی در تمامی حوزه ها باعث تسهیل انجام امورات شده است، در حوزه ترجمه نیز تاثیرات مثبت خود را گذاشته است و موجب بالا رفتن کیفیت ترجمه و تسهیل انجام آن شده است.
 

ـ با توجه به پیشرفت تکنولوژی و گسترش هوش مصنوعی، آینده حرفه ترجمه و به‌ ویژه ترجمه رسمی را چگونه می‌ بینید؟
ـ همانطوری که عرض کردم پیشرفت تکنولوژی باعث تسهیل امورات در ترجمه شده است اما هوش مصنوعی پدیده ای نوظهور به شمار می رود و ورود آن به حوزه ترجمه رسمی فعلاً بیشتر به‌ عنوان ابزار کمکی برای مترجم است. به عنوان مثال تعیین نهایی معادل یک لغت نه توسط هوش مصنوعی بلکه توسط مترجم رسمی انجام می شود تا معادل استفاده شده در ترجمه متناسب با نظام حقوقی و متن سند باشد. اما به نظر می رسد با گذشت زمان، هوش مصنوعی همانطوری که جای انسان را در سایر شغل ها خواهد گرفت، جای مترجم رسمی را هم خواهد گرفت که قطعا هیچ انسانی از این موضوع خرسند نخواهد بود.

ـ اگر بخواهید یک پیام به مترجمان جوان و علاقه‌ مندان ورود به حوزه ترجمه رسمی بدهید، چه خواهید گفت؟
ـ به جوانان و علاقه‌ مندان حوزه ترجمه که جدیداً وارد حرفه ترجمه رسمی شده‌اند، توصیه می‌ کنم هرگز یادگیری را متوقف نکنند. مترجم رسمی فقط کسی نیست که به یک یا چند زبان مسلط است؛ بلکه باید با حقوق، فرهنگ، اصطلاحات تخصصی و ظرافت‌های زبان مبدأ و مقصد نیز آشنایی عمیق داشته باشد. به نظرم در این حرفه، دقت و امانت‌ داری از سرعت و حتی درآمد هم مهم‌ تر است چون گاهی یک کلمه یا یک اشتباه کوچک می‌تواند پیامدهای حقوقی و مهمی داشته باشد. بنابراین توصیه بنده این است که با حوصله کار کنند، مسئولیت امضا و مهر خود را جدی بگیرند و برای اعتبار حرفه‌ ای که به‌ دست آورده‌ اند ارزش قائل شوند.

ـ مهم‌ترین چالش‌ها و مشکلاتی که مترجمان رسمی، امروزه با آن مواجه هستند چیست و برای ارتقای جایگاه این حرفه چه اقداماتی ضروری است؟
ـ به نظرم اصلی ترین چالش و مشکلی که امروزه مترجمان رسمی سراسر کشور با آن مواجه هستند عدم به روز رسانی تعرفه ترجمه رسمی است. طبق قانون، تعرفه انجام ترجمه رسمی هر دو سال یک بار باید به روز رسانی شود اما متاسفانه با گذشت حدوداً ۳ و نیم سال از آخرین به روزرسانی، هنوز به روزرسانی رسمی در این باره انجام نشده است. به نظرم این امر به دلیل وجود شرایط اقتصادی حاکم بر کشور موجب شده است تا مترجمی رسمی به شغل دوم یا سوم افراد تبدیل شود که این جای تاسف دارد.
یکی دیگر از مشکلات ترجمه رسمی، عدم کارکرد مناسب سامانه نرم افزاری امور مترجمان رسمی (سنام) که همه مترجمان رسمی باید برای صدور ترجمه رسمی از آن استفاده کنند، می باشد. قطعی مکرر قسمت های مختلف این سامانه و نبود پشتیبانی آنلاین، مترجمان رسمی سراسر کشور را مدت ها با مشکلات عدیده ای مواجه می کند که امیدوارم متولیان امر نسبت به رفع این مشکلات هم تدابیر لازم را اتخاذ فرمایند.

ـ در پایان به عنوان پیشکسوت حوزه ترجمه هر مطلبی که با مخاطبان «نصر» دارید، بفرمایید.
ـ در پایان باید عرض کنم که با مشاهده اخبار «نصر» به زبانی غیر از زبان فارسی، به‌ویژه ترکی استانبولی در اینستاگرام احساس خرسندی می‌کنم؛ چون به نظرم ترجمه اخبار شهر و کشورمان به زبانی دیگر می‌تواند زمینه‌ ای برای معرفی بهتر ظرفیت‌ ها، رویدادها، فرهنگ و دستاوردهای شهر و کشورمان به مخاطبان خارج از کشور باشد و نقش مهمی در برقراری ارتباط میان ملت‌ ها و شناساندن چهره واقعی و توانمندی‌ های شهر و کشورمان ایفا کند. امیدوارم این رویکرد بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد و شاهد افزایش تعداد زبان ها در «نصر» نیز باشیم.
انتهای پیام/