نقاب سکوت بر چهره سلامت روان

به گزارش نصر، اسماعیل جراحی؛ در گفت‌وگو با خبرنگار نصر با اشاره به یافته‌های مطالعه ملی سلامت روان در سال 1400 اظهار کرد: بر اساس نتایج این مطالعه در سطح کشور و در گروه سنی ۱۵ تا ۶۴ سال، ۲۵.۱ درصد افراد به یک یا چند اختلال روان‌پزشکی مبتلا هستند؛ به این معنا که تقریباً از هر چهار نفر، یک نفر با این اختلالات مواجه است.
 
وی گفت: میزان شیوع اختلالات روان‌پزشکی در میان زنان ۲۵.۷ درصد و در میان مردان ۲۴.۵ درصد گزارش شده است. همچنین شواهد نشان می‌دهد اختلالات افسردگی و اضطرابی، شایع‌ترین اختلالات روان‌پزشکی در میان افراد جامعه به شمار می‌روند.
 
مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی تبریز افزود: این آمار نشان می‌دهد اختلالات روان‌پزشکی پدیده‌ای فراگیر است و پرداختن به آن نه یک موضوع حاشیه‌ای، بلکه یکی از ضرورت‌های اصلی نظام سلامت است.
 
جراحی با ابراز نگرانی از عدم مراجعه بخش بزرگی از مبتلایان به مراکز بهداشتی و درمانی تصریح کرد: یکی از چالش‌های بزرگ ما این است که حدود دو سوم افراد مبتلا به اختلالات روان‌پزشکی، علیرغم اینکه خودشان نیاز به دریافت خدمات سلامت روان را احساس می‌کنند، به مراکز سلامت و افراد متخصص از جمله روان‌شناس، روان‌پزشک و مشاور مراجعه نمی‌کنند.
 
وی افزود: پناه بردن به سکوت و خودداری از دریافت کمک تخصصی، ریشه در موانع فرهنگی و اجتماعی دارد که مانع از رسیدن صدای این بیماران به متخصصان می‌شود. 
 
انگ اجتماعی؛ دیواری که مانع بهبودی می‌شود
مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی تبریز، انگ ناشی از اختلالات روان‌پزشکی را یکی از مهم‌ترین موانع در برابر بهبودی بیماران دانست و گفت: افراد دچار اختلال روان‌پزشکی نه‌تنها از خود بیماری بلکه از انگ و تبعیض همراه آن نیز رنج می‌برند. انگ بیماری روانی به معنی برچسب و لقب اجتماعی است که مردم ناآگاه بر فرد مبتلا می‌گذارند.
 
وی گفت: متأسفانه عموم جامعه فرد بیمار را با لقب‌های آزاردهنده‌ای مانند بیمار روانی، دیوانه یا روانی مورد خطاب قرار می‌دهند و او را به‌صورت یک فرد خطرناک می‌بینند. این برچسب‌ها برای بیماران بسیار ناراحت‌کننده و رنج‌آور است و موجب کناره‌گیری آنان از اجتماع، سرخوردگی و پایین آمدن اعتمادبه‌نفس در آنان می‌شود.
 
جراحی اضافه کرد: انگ اجتماعی باعث تجربه‌های منفی در فرد انگ‌خورده می‌شود که اولین تجربه منفی همراه با آن، احساس شرم است. پاسخ طبیعی و انطباقی فرد به این احساس شرم، پنهان‌داری است؛ یعنی فرد بیمار سعی می‌کند بیماری خود را از دیگران مخفی کند تا قضاوت نشود.
 
وی با تشریح باورهای قالبی نادرست در جامعه اظهار کرد: شواهد نشان می‌دهد که برخی از مردم اعتقاد دارند اختلالات روان‌پزشکی اصولاً درمان‌ناپذیرند یا بیماران روانپزشکی افرادی خطرناک هستند. همچنین برخی، درمان این بیماران را مسئله‌ای تجملی می‌دانند که اولویت بالایی ندارد یا تصور می‌کنند بیماران روان‌پزشکی توانایی بر عهده گرفتن هیچ‌گونه نقش اجتماعی را ندارند. حتی گاهی این اختلالات به اشتباه ناشی از ضعف اراده، تنبلی و یا ضعیف بودن ایمان فرد قلمداد می‌شود.
 
مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی تبریز تاکید کرد: این نگرش‌های منفی کاملاً بی‌پایه و اساس هستند. اختلالات روان‌پزشکی مانند هر بیماری جسمی دیگری منشأ علمی داشته و با درمان‌های روان‌شناختی و دارویی کاملاً قابل مدیریت و بهبود هستند.
 
وی افزود: بسیاری از افراد دچار اختلال بر این باورند که مشکلاتشان با گذشت زمان بهتر می‌شود و یا خودشان می‌توانند آن را حل کنند؛ در حالی که با گذشت زمان و مراجعه نکردن به مراکز بهداشتی و درمانی، اختلالات روان‌پزشکی بدتر و پیچیده‌تر می‌شوند.
 
جراحی با انتقاد از درمان‌های خودسرانه و غیرعلمی گفت: متأسفانه هنوز برخی از افراد دچار اختلال روان‌پزشکی برای دریافت درمان به افراد غیرمتخصص مراجعه می‌کنند. استفاده از خدمات عطاری‌ها، مراجعه به دعانویسان، انجام حجامت، بادکش یا طب سوزنی به عنوان جایگزین درمان‌های روان‌شناختی و روان‌پزشکی، نه تنها کمکی به حل ریشه‌ای اختلال نمی‌کند، بلکه روند بهبودی علمی را به تأخیر انداخته و بیماری را مزمن می‌کند.
 
مدیر گروه سلامت روان، اجتماعی و اعتیاد دانشگاه علوم پزشکی تبریز در خصوص راه‌های برون‌رفت از این وضعیت گفت: مهم‌ترین گام، افزایش «سواد سلامت روان» برای کاهش انگ ناشی از اختلالات روان‌پزشکی و استفاده از خدمات سلامت روان در میان مردم است. سواد سلامت روان یعنی دانش، نگرش‌ها و باورهایی درباره اختلال‌های روا‌ن‌پزشکی که تشخیص نشانه‌ها، مدیریت و پیشگیری از آن‌ها را تسهیل می‌کند.
 
وی افزود: پژوهش‌ها نشان می‌دهد که جمعیت عمومی و به‌ویژه جوانان سطح سواد سلامت روان پایینی دارند. رسانه‌ها، نهادهای آموزشی و خانواده‌ها باید دست به دست هم دهند تا این آگاهی را بالا ببرند. گام دوم، تسهیل دسترسی به خدمات سلامت روان و مراجعه آسان به مراکز سلامت و خانه‌های بهداشت جهت ارزیابی اولیه سلامت روان است.
 
جراحی با اشاره به اقدامات و زیرساخت‌های ایجاد شده در آذربایجان شرقی گفت: مروری بر سیاست‌ها و راهبردهای دانشگاه علوم پزشکی تبریز در طی یک دهه گذشته، حاکی از افزایش تمرکز بر روی بهبود زیرساخت‌های حوزه سلامت روان است.
 
وی در پایان اعلام کرد: در راستای پاسخگویی به نیازهای جامعه، در سطح استان و در تمامی مراکز سلامت، نزدیک به ۱۴۵ نفر روان‌شناس جذب و به‌کارگیری شده‌اند. خدمات و مداخلات تخصصی این روان‌شناسان مستقر در مراکز سلامت، برای تمامی شهروندان کاملاً رایگان است و مردم عزیز استان می‌توانند بدون هیچ‌گونه دغدغه مالی و نگرانی از قضاوت‌ها، برای ارزیابی و بهبود سلامت روان خود و خانواده‌شان به این مراکز مراجعه کنند.

انتهای پیام/