چشم انداز سینمای آذربایجان شرقی در سایه زیرساخت های راکد و کاهش مخاطب

به گزارش نصر، سینما از نخستین سال‌های ورودش به ایران، درکنار محلی برای نمایش فیلم، به عنوان رسانه‌ای تاثیرگذار، نقشی مهم در انتقال فرهنگ، بازتاب تحولات اجتماعی، حفظ هویت تاریخی و ایجاد پیوند میان نسل‌ها ایفا کرده است.
سالن‌های سینما در دوره‌های مختلف، محلی برای گردهمایی مردم، آشنایی با آثار هنری و تجربه مشترک رویدادهای فرهنگی بوده‌اند و در شکل‌گیری حافظه جمعی جامعه نقش ماندگاری داشته‌اند.
آذربایجان شرقی و به‌ویژه تبریز نیز در شکل‌گیری این جریان فرهنگی در جامعه ایرانی نقشی پیشرو داشته است تا آنجا که نخستین سالن سینمای ایران با نام «سولی» در این شهر راه‌اندازی شد و تبریز را به یکی از خاستگاه‌های هنر هفتم در کشور تبدیل کرد.
پیشینه فرهنگی این شهر، همراه با استقبال مردم از هنر و فعالیت هنرمندان، موجب شد تبریز از همان سال‌های آغازین ورود سینما به ایران، جایگاهی ویژه در عرصه نمایش فیلم و فعالیت‌های سینمایی پیدا کند.
در دهه‌های بعد، سینماهای متعدد در نقاط مختلف تبریز احداث شد و بسیاری از شهروندان، خاطرات خود از اوقات فراغت، تماشای فیلم‌های ماندگار و حتی نخستین تجربه‌های فرهنگی‌شان را با سالن‌های قدیمی این شهر گره زده‌اند. روزگاری نه‌چندان دور، صف‌های طولانی مقابل گیشه سینماها، استقبال گسترده از فیلم‌های روی پرده و رونق اکران‌ها، بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی فرهنگی تبریز بود و سینما یکی از مهم‌ترین تفریحات خانواده‌ها به شمار می‌رفت.
با این حال، صنعت سینمای تبریز نیز همانند بسیاری از نقاط کشور، در سال‌های اخیر فراز و فرودهای متعددی را پشت سر گذاشته است. تعطیلی شماری از سینماهای قدیمی، فرسودگی برخی سالن‌ها، افزایش هزینه‌های نگهداری، تغییر الگوی مصرف محصولات فرهنگی، گسترش پلتفرم‌های نمایش خانگی و تغییر سبک زندگی شهروندان، بخشی از رونق گذشته سینما را تحت تاثیر قرار داده است. در نتیجه، تعدادی از سالن‌هایی که روزگاری میزبان هزاران علاقه‌مند بودند، از چرخه فعالیت خارج شدند و برخی دیگر نیز با کاهش استقبال مخاطبان روبه‌رو شدند.
با وجود این چالش‌ها، سینمای آذربایجان شرقی همچنان از ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردار است. بهره‌برداری از پردیس‌های سینمایی جدید، نوسازی بخشی از زیرساخت‌ها، افزایش کیفیت خدمات، اکران همزمان فیلم‌های روز کشور و استقبال دوباره بخشی از مخاطبان، نشانه‌هایی از بازگشت تدریجی رونق به هنر هفتم در استان است. این روند نشان می‌دهد که در صورت استمرار سرمایه‌گذاری و توسعه زیرساخت‌ها، سینما می‌تواند بار دیگر جایگاه پررنگ خود را در سبد فرهنگی خانواده‌های آذربایجان شرقی به دست آورد.
بررسی آخرین آمارهای معاونت هنری و سینمایی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی نیز تصویری روشن از وضعیت کنونی این حوزه ارائه می‌دهد؛ استانی که با وجود برخورداری از ۱۵ سینمای فعال، ۳۲ سالن و نزدیک به پنج هزار صندلی فعال، همچنان با چالش‌هایی همچون وجود سینماهای راکد، شهرهای فاقد سالن سینما، ضرورت توسعه زیرساخت‌های فرهنگی در شهرستان‌ها و احیای ظرفیت‌های از دست‌رفته روبه‌رو است؛ موضوعاتی که برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری در این حوزه را بیش از گذشته ضروری می‌سازد.
از ۱۵ سینماهای فعال تا صدور مجوز ۳۶۶ فیلم کوتاه
عباس زارع، معاون هنری سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی در گفت‌وگو با ایرنا، به وضعیت سینماهای استان اشاره کرد و گفت: اکنون ۲۴ سینما در استان وجود دارد که ۱۵ سینما با ۳۲ سالن و چهار هزار و ۹۶۹ صندلی فعال است ولی وجود ۹ سینمای غیرفعال، شهرهای فاقد سینما و نیاز به تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، همچنان از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه است.
وی افزود: تبریز همچنان قطب اصلی سینمای آذربایجان شرقی محسوب می‌شود. در این شهر ۱۱ مجموعه سینمایی با ۲۷ سالن و پنج هزار و ۹۷ صندلی وجود دارد. پردیس سینمایی ۲۹ بهمن با ۹ سالن و ۸۱۱ صندلی، بزرگ‌ترین مجموعه سینمایی استان بوده و پس از آن پردیس سینمایی قدس با ۴۷۷ صندلی، پردیس ستاره‌باران با ۴۲۰ صندلی، پردیس لاله پارک با ۲۱۴ صندلی، سینماهای فلسطین، ناجی و آزادی از مهم‌ترین مراکز فعال نمایش فیلم در تبریز به شمار می‌روند. در مقابل نیز سینماهای صیامی، فرهنگیان، اقبال آذر و انقلاب در حال حاضر غیرفعال هستند.
وی ادامه داد: در شهرستان‌های استان نیز هشت سینمای فعال در شهرهای اسکو، آذرشهر، شبستر، مرند، میانه، مراغه، سراب و بستان‌آباد فعالیت می‌کنند. سینمای فرهنگ میانه با ۳۶۱ صندلی، فرهنگ مراغه با ۳۰۰ صندلی، فرهنگ مرند با ۲۹۰ صندلی، فرهنگ شبستر با ۲۰۰ صندلی، فرهنگ بستان‌آباد با ۲۰۰ صندلی، آزادی سراب با ۱۵۰ صندلی، فرهنگ آذرشهر با ۱۴۲ صندلی و سینمای باراما اسکو با ۲ سالن از جمله مراکز فعال شهرستانی هستند. در مقابل نیز سینماهای بناب، اهر، چاراویماق، عجب‌شیر و ملکان غیرفعال هستند.
زارع گفت: تعداد تماشاگران سینماهای استان از ۳۳۱ هزار و ۹۳۴ نفر در سال ۱۴۰۱ به ۶۶۰ هزار و ۱۳۱ نفر در سال ۱۴۰۲ افزایش یافت و در سال ۱۴۰۳ با ثبت ۸۳۳ هزار و ۴۰۴ نفر به بالاترین میزان در سال‌های اخیر رسید. این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۵۴۸ هزار و ۵۵۹ نفر رسید و از ابتدای سال ۱۴۰۵ تا چهارم مردادماه نیز نزدیک به ۳۷ هزار نفر از سینماهای استان استقبال کرده‌اند.
وی خاطرنشان کرد: همزمان با افزایش تعداد مخاطبان، میزان اکران فیلم نیز روند رو به رشدی در سال‌های اخیر داشته است؛ به‌گونه‌ای که تعداد سانس‌های نمایش از ۲۵ هزار و ۴۱۸ سانس در سال ۱۴۰۱ به ۲۹ هزار و ۵۹۵ سانس در سال ۱۴۰۲ رسید. این رقم در سال ۱۴۰۳ نیز ۲۹ هزار و ۳۶۶ سانس ثبت شد و در سال ۱۴۰۴ به بیش از ۳۱ هزار و ۸۹۶ سانس افزایش یافت که نشان‌دهنده توسعه فعالیت سالن‌های سینمایی و استمرار اکران آثار سینمایی است.
وی افزود: تعداد چهار سینمای سیار نیز در شهرستان‌های جلفا، هریس، صوفیان و آذرشهر فعالیت دارند و بخشی از نیاز فرهنگی مناطق فاقد سالن سینما را پوشش می‌دهند؛ هم‌چنین پردیس سینمای امید شهرستان مرند تنها پروژه سینمایی در دست ساخت یا بازسازی استان است و تجهیز سینماهای فرهنگ هریس با ظرفیت ۱۷۰ صندلی و فرهنگ ورزقان با ظرفیت ۱۲۰ صندلی نیز در دست پیگیری قرار دارد.
معاون هنری سینمایی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی با بیان این‌که در حوزه آموزش و تولید آثار سینمایی نیز آذربایجان شرقی از ظرفیت مناسبی برخوردار است، گفت: اکنون تعداد پنج آموزشگاه آزاد سینمایی در استان وجود دارد که سه مورد از آن‌ها فعال هستند؛ هم‌چنین ۱۸ شرکت و موسسه فیلمسازی در استان ثبت شده که ۱۰ مجموعه فعالیت دارند. یک دفتر پشتیبانی، انجمن سینمای جوان در تبریز و مراغه و خانه سینمای مستند و تجربی نیز از دیگر ظرفیت‌های فعال این حوزه به شمار می‌روند.
وی با بیان این‌که فعالیت فیلمسازان استان طی سال‌های گذشته استمرار داشته است، ادامه داد: از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۴ در مجموع ۳۶۶ مجوز برای تولید فیلم کوتاه صادر شده و بیشترین تعداد مجوزها مربوط به سال‌های ۱۳۹۹ و ۱۴۰۱ بوده است.
وی تاکید کرد: با وجود این ظرفیت‌ها، هنوز شهرهای پرجمعیتی مانند سهند، سردرود، بستان‌آباد، خسروشاه، هادی‌شهر، هریس، هشترود، ورزقان، هوراند، خداآفرین، کلیبر، ممقان، گوگان، ایلخچی، یامچی و باسمنج از سینمای فعال برخوردار نیستند؛ موضوعی که ضرورت توسعه زیرساخت‌های فرهنگی و افزایش دسترسی شهروندان به سالن‌های نمایش فیلم را بیش از پیش آشکار می‌کند.
زارع اظهار کرد: تعدادی از سالن‌های قدیمی از جمله سینماهای ارشاد، قدس، شهر تماشا و آزادی مراغه، ۲۲ بهمن و ایران تبریز، انقلاب و شهر قصه مرند، فرهنگیان و عصر جدید میانه، ایثار بناب، آزادی ملکان و آزادی سراب به دلایل مختلف از چرخه فعالیت خارج شده‌اند و احیای این ظرفیت‌ها می‌تواند نقش مهمی در توسعه فرهنگی و رونق دوباره سینما در آذربایجان شرقی داشته باشد.
انتهای پیام/