انقلاب در بازار تبریز / پیوند گردشگری، سنت و تجارت دیجیتال

به گزارش نصر، این شاهکار معماری و تجاری که نامش به عنوان بزرگ‌ترین بازار سرپوشیده جهان در فهرست میراث یونسکو می‌درخشد، قرن‌هاست که  دادوستد منطقه را تنظیم می‌کند. از جاده ابریشم که کاروان‌ها غبار راه‌ها را در کاروانسراهای آن می‌تکاندند تا امروز، بازار تبریز همواره پناهگاه امن اصالت، سنت و اعتماد متقابل بوده است. با این حال، جهان امروز در آستانه تحولی گریزناپذیر قرار دارد؛ تحولی که مرزهای فیزیکی را درمی‌نوردد و قواعد دیروز تجارت را به چالش می‌کشد.
قرار است، تلفن‌های همراه به حجره‌های بی‌مرز تبدیل شوند و الگوهای رفتار مصرف‌کننده، از جست‌وجوهای فیزیکی در میان راسته‌ها، به سمت کلیک‌های سریع در بسترهای آنلاین کوچ کنند. در این میان، بازار تاریخی تبریز با چالشی دوجانبه روبه‌روست و آن از یک‌سو، رکود حاکم بر بازار، بحران نقدینگی و کاهش قدرت خرید شهروندان، بقای اصناف سنتی را تهدید می‌کند و از سوی دیگر، مقاومت فرهنگی در برابر تغییر، خلأهای زیرساختی اینترنت پایدار و چالش‌های نظارتی در فضای مجازی، مانع از شتاب‌گیری مطلوب در این مسیر تحول‌آفرین می‌شود.

فروش آنلاین، بازار تاریخی تبریز را از مرزهای جغرافیایی فراتر می‌برد
علیرضا غضنفری، مدیرعامل شرکت فناوری اطلاعات و ارتباطات تسهیل گستر، دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد فناوری اطلاعات با گرایش تجارت الکترونیکی و دارای مدرک دکترای حرفه‌ای کسب‌وکار، با اشاره به ۲۸ سال فعالیت خود در حوزه سیستم‌سازی، الکترونیکی‌سازی و ارائه خدمات نرم‌افزاری به کسب‌وکارهای سنتی، اظهار کرد: فعالیت ما کمک به کسب‌وکارهای سنتی برای ورود به فضای الکترونیکی است.
مدیرعامل شرکت فناوری اطلاعات و ارتباطات تسهیل گستر با تأکید بر ضرورت همراهی بازار سنتی تبریز با تحولات دیجیتال، در گفتگو با خبرنگار نصر؛ می‌گوید:  فروش آنلاین می‌تواند محدودیت‌های جغرافیایی را از میان بردارد، بازار تاریخی تبریز را به مشتریان سراسر کشور و جهان متصل کند و زمینه‌ساز رونق اقتصادی، اشتغال‌زایی و توسعه شهری شود.
وی، با تأکید بر ضرورت همراهی بازار سنتی تبریز با تحولات دیجیتال گفت: فروش آنلاین می‌تواند محدودیت‌های جغرافیایی را از میان بردارد، بازار تاریخی تبریز را به مشتریان سراسر کشور و جهان متصل کند و زمینه‌ساز رونق اقتصادی، اشتغال‌زایی و توسعه شهری شود.
وی افزود: مجموعه ما خدمات و نرم‌افزارهایی را در حوزه‌های خرده‌فروشی، حسابداری، انبار، خریدوفروش، تولید، منابع انسانی، ابزارهای بازاریابی، ویدئوکنفرانس، ویپ و هوش مصنوعی ارائه می‌دهد تا کسب‌وکارها بتوانند فرایندهای خود را به‌صورت یکپارچه مدیریت کنند.

مسیر خرید مردم از جست‌وجوی آنلاین به خرید آنلاین رسیده است
غضنفری درباره تأثیر فروش آنلاین بر الگوی خرید مردم تبریز گفت: در سال‌های ابتدایی، مردم بیشتر از فضای آنلاین برای کسب اطلاعات استفاده می‌کردند؛ یعنی از طریق موتورهای جست‌وجو، فروشگاه‌های اینترنتی و سامانه‌هایی مانند ترب و ایمالز، اطلاعات و قیمت کالا را به دست می‌آوردند، اما خرید نهایی را به‌صورت حضوری انجام می‌دادند.
وی ادامه داد: امروز به‌تدریج از مرحله اطلاع‌رسانی آنلاین عبور کرده‌ایم و خرید نهایی نیز بیشتر در فضای آنلاین اتفاق می‌افتد. ممکن است مشتری همچنان بررسی‌های حضوری هم داشته باشد، اما در نهایت مسیر بازار به سمت افزایش سهم فروش اینترنتی حرکت می‌کند.
این فعال حوزه تجارت الکترونیک افزود: هزینه‌های عملیاتی فروشگاه اینترنتی در بسیاری از موارد کمتر از فروشگاه فیزیکی است و دایره جغرافیایی خدمات آن نیز وسعت بیشتری دارد. یک کسب‌وکار تبریزی می‌تواند از طریق فضای آنلاین به مشتریان شهرهای دیگر خدمات بدهد و حتی به‌صورت فرامرزی فعالیت کند.

قواعد دیروز دیگر پاسخ‌گوی بازار امروز نیست
غضنفری با اشاره به مقاومت برخی کسب‌وکارهای سنتی در برابر تغییر اظهار کرد: هنوز افرادی هستند که با نگاه سنتی فعالیت می‌کنند و بر همان روش‌های قدیمی اصرار دارند. این افراد معمولاً از خراب شدن بازار، کاهش تعداد مشتریان و کسادی کسب‌وکار سخن می‌گویند، بدون آنکه متوجه باشند در اطراف آن‌ها چه تغییر بزرگی در حال وقوع است.
وی تأکید کرد: واقعیت این است که قواعد دیروز دیگر پاسخ‌گوی دنیای امروز نیست. کسب‌وکارهایی باقی خواهند ماند که بتوانند همراه با تغییرات بازار، فناوری و رفتار مشتریان تغییر کنند.
مدیرعامل شرکت تصویرگستر درباره وضعیت تبریز در مقایسه با سایر شهرها نیز گفت: به نظر می‌رسد به‌دلیل برخی ویژگی‌های فرهنگی و مقاومت در برابر تغییر، پذیرش تجارت الکترونیک در تبریز نسبت به بعضی شهرها با تأخیر صورت گرفته است؛ بااین‌حال، این مسیر آغاز شده و سرعت آن نیز در حال افزایش است.

جوانان پیشگام ورود کسب‌وکارها به فضای دیجیتال هستند
وی درباره گروه‌های سنی علاقه‌مند به الکترونیکی‌سازی کسب‌وکارها گفت: مراجعه‌کنندگان ما برای ورود عملیاتی به فروش آنلاین عموماً از قشر جوان‌تر هستند. جوانان بهتر متوجه شده‌اند که قدرت گوگل، شبکه‌های اجتماعی و ابزارهای فناوری چه تأثیری بر بازار دارد و چگونه می‌توان از این ظرفیت‌ها در کنار تجارت سنتی استفاده کرد.
غضنفری افزود: صاحبان قدیمی‌تر کسب‌وکارها نیز به‌تدریج متوجه شده‌اند که از کجا آسیب می‌بینند. آن‌ها کاهش فروش و کسادی بازار را لمس می‌کنند و برای حل مشکل به سراغ فرزندان یا نیروهای جوان‌تر خود می‌روند و از آنان می‌خواهند در استفاده از ابزارهای جدید کمکشان کنند.
وی خاطرنشان کرد: هرچه سن افراد کمتر باشد، تمایل آن‌ها برای استفاده از فناوری‌های نو، شبکه‌های اجتماعی و هوش مصنوعی بیشتر است. در مقابل، برخی فعالان سنتی هنوز در برابر این ابزارها مقاومت می‌کنند و نتیجه این مقاومت را به شکل کاهش مشتری و از دست رفتن بازار می‌بینند.

محصولات بومی تبریز ظرفیت بالایی برای فروش اینترنتی دارند
این فعال حوزه فناوری درباره صنوف دارای ظرفیت بیشتر برای حضور در فضای آنلاین گفت: برخی کالاها کاملاً تعریف‌شده و استاندارد هستند؛ برای مثال، مشخصات یک مدل تلفن همراه در تمام نقاط یکسان است و به همین دلیل چنین محصولاتی قابلیت فروش آنلاین بیشتری دارند.
وی در عین حال تأکید کرد: اگر بخواهیم برای تبریز یک مزیت رقابتی ایجاد کنیم، ابتدا باید ظرفیت‌های بومی و منطقه‌ای خود را بشناسیم. باید ببینیم چه کالاهایی متعلق به این منطقه هستند و در سایر نقاط کمتر پیدا می‌شوند.
غضنفری افزود: مواد غذایی، خشکبار، گردو، محصولات بومی و منطقه‌ای، کالاهای ترک، پوشاک و محصولات حوزه مد و همچنین کالاهایی که بانوان بازار هدف آن‌ها هستند، از ظرفیت مناسبی برای فروش اینترنتی برخوردارند.
وی تصریح کرد: ورود به فضای آنلاین باید بر اساس شناخت بازار انجام شود. در برخی حوزه‌های بومی هنوز رقابت شدیدی وجود ندارد و می‌توان از این اقیانوس آبی استفاده کرد. کافی است محصولات به‌شکل مناسبی در اینترنت معرفی و عرضه شوند تا مشتریان جدیدی در سایر شهرها به دست آورند.

اطلاع‌رسانی آنلاین هم می‌تواند به فروش حضوری منجر شود
غضنفری گفت: نباید الزاماً اصرار داشته باشیم که تمام مراحل خرید در فضای آنلاین انجام شود. ممکن است اطلاع‌رسانی در فضای آنلاین صورت گیرد، اما معامله نهایی به‌صورت حضوری یا سنتی انجام شود. در هر صورت، هدف نهایی فروش و پاسخ‌گویی به نیاز مشتری است.
وی ادامه داد: هرچه مبلغ خرید بیشتر باشد، مشتری تحقیقات بیشتری انجام می‌دهد. مشتری تلاش می‌کند تأمین‌کننده اصلی را پیدا کند، قیمت مناسب‌تری به دست آورد و با اطمینان بیشتری خرید کند. فضای آنلاین در این زمینه نقش بسیار مؤثری دارد.
این فعال اقتصادی تأکید کرد: تبریز از دیرباز یکی از مراکز مهم تجارت و صنعت ایران بوده و تأمین‌کننده بخش بزرگی از بازار کشور است. اگر بتوانیم کالاهای تولیدشده در تبریز را در برابر دیدگان مشتریان ایرانی و جهانی قرار دهیم، پول و سرمایه بیشتری به سمت شهر هدایت خواهد شد.
وی افزود: ورود سرمایه به تبریز می‌تواند به رونق اقتصادی، اشتغال‌زایی، توسعه تولید، افزایش ساخت‌وساز و بهبود درآمدهای شهری منجر شود. در مقابل، اگر فعالان بازار تبریز وارد این فضا نشوند، فروشندگان شهرهای دیگر از طریق سایت‌ها، شبکه‌های اجتماعی و سامانه‌های مقایسه قیمت وارد بازار ما خواهند شد.

همان‌طور که دیگران وارد بازار تبریز شده‌اند، ما هم می‌توانیم وارد بازار آن‌ها شویم
غضنفری اظهار کرد: امروز مشتریانی که تا دیروز از فروشندگان تبریزی خرید می‌کردند، ممکن است کالای مورد نیاز خود را از فروشگاهی در تهران یا سایر شهرها سفارش دهند. این وضعیت در ظاهر بازار کسبه تبریز را کوچک‌تر می‌کند، اما روی دیگر ماجرا این است که فروشنده تبریزی نیز می‌تواند به اهواز، شیراز، تهران و سایر نقاط کشور کالا بفروشد.
وی اضافه کرد: فناوری مرزهای جغرافیایی را از میان برداشته است. همان‌گونه که فروشندگان شهرهای دیگر به بازار ما وارد شده‌اند، ما نیز می‌توانیم به بازار آن‌ها وارد شویم. کسانی در این رقابت موفق خواهند شد که تغییرات را بپذیرند و خود را با آن تطبیق دهند.
مدیرعامل شرکت تصویرگستر تأکید کرد: در تغییرات بزرگ، الزاماً باهوش‌ترین یا بزرگ‌ترین کسب‌وکار باقی نمی‌ماند؛ بلکه کسب‌وکاری ماندگار می‌شود که قدرت تطبیق بیشتری داشته باشد. بسیاری از موجودات بزرگ در طول تاریخ، به‌دلیل ناتوانی در سازگاری با تغییرات از بین رفته‌اند و این قاعده درباره کسب‌وکارها نیز صدق می‌کند.

امنیت و اینترنت پایدار، نخستین نیاز تجارت الکترونیک است
غضنفری درباره مهم‌ترین زیرساخت‌های لازم برای ورود بازار سنتی به تجارت الکترونیک گفت: مهم‌ترین موضوع، ایجاد احساس امنیت و جلوگیری از شکل‌گیری ناامنی در میان صاحبان کسب‌وکار است. وقتی فردی کسب‌وکاری اینترنتی ایجاد می‌کند، سرمایه‌گذاری انجام می‌دهد و مشتری به دست می‌آورد، نباید تصمیم‌ها و اختلالات ناگهانی تمام فعالیت او را متوقف کند.
وی افزود: اگر یک فعال اقتصادی احساس کند بستری که در آن سرمایه‌گذاری کرده ناپایدار است، طبیعتاً برای توسعه فعالیت خود تردید خواهد داشت. اینترنت پرسرعت، پایدار و ارزان، توسعه فیبر نوری و پرهیز از تصمیم‌های ناگهانی، از مهم‌ترین پیش‌نیازهای توسعه اقتصاد دیجیتال است.
این کارشناس حوزه تجارت الکترونیک ادامه داد: توسعه فرهنگ و آگاهی عمومی، آموزش کسب‌وکارها، ایجاد سیستم‌های حمل‌ونقل سریع، ارائه روش‌های مختلف پرداخت، اعطای تسهیلات و دسترسی به نرم‌افزارهای ساده و یکپارچه نیز از دیگر الزامات این حوزه است.

فروشگاه اینترنتی باید با حسابداری و انبار یکپارچه باشد
غضنفری با تأکید بر اهمیت سیستم‌های یکپارچه گفت: تجارت الکترونیک نباید از سایر اجزای کسب‌وکار جدا باشد. فروش اینترنتی باید به سیستم حسابداری، انبار، خرید، منابع انسانی، تولید و ابزارهای بازاریابی متصل شود.
وی افزود: یکی از مشکلات فعلی این است که فروشگاه فیزیکی و فروشگاه اینترنتی بسیاری از کسب‌وکارها یکپارچه نیستند. صاحبان مشاغل مجبور می‌شوند اطلاعات یک کالا را یک‌بار در نرم‌افزار حسابداری، بار دیگر در انبار و یک‌بار هم در فروشگاه اینترنتی ثبت کنند.
او ادامه داد: وقتی کالایی در فروشگاه فیزیکی فروخته می‌شود، موجودی آن باید به‌صورت خودکار در سایت کاهش یابد و برعکس. همچنین اطلاعات فروش باید بدون ورود دستی مجدد، در حسابداری، انبار و سایر بخش‌ها ثبت شود. نبود این یکپارچگی باعث می‌شود برخی کسب‌وکارها نتوانند فروش فیزیکی و آنلاین خود را به‌صورت هم‌زمان مدیریت کنند.
غضنفری خاطرنشان کرد: نرم‌افزارهای یکپارچه و سامانه‌های برنامه‌ریزی منابع سازمانی یا همان ERP، راه‌حل این مشکل هستند. این سامانه‌ها می‌توانند پایانه‌های فروش، انبار، خرید، حسابداری، سایت، خرده‌فروشی، چند شرکت و چند صندوق فروشگاهی را به یکدیگر متصل کنند.

بازار تبریز را باید به تلفن همراه مردم برد
مدیرعامل شرکت تصویرگستر در پاسخ به این پرسش که آیا فروش آنلاین می‌تواند به احیای بازار تاریخی تبریز کمک کند، گفت: تبریز بیش از بسیاری از شهرهای دیگر ظرفیت دارد که با استفاده از تجارت الکترونیک، رفاه و رونق اقتصادی ایجاد کند. این شهر حتی می‌تواند نقشی مشابه استانبول در اقتصاد و تجارت منطقه‌ای ایفا کند.
وی افزود: بازار تاریخی تبریز با آن عظمت، تنوع کالا و سابقه تجاری، نباید فقط زمانی فروش داشته باشد که مسافر یا گردشگر وارد شهر می‌شود. چرا بازار تبریز را به تلفن همراه مردم تهران، شیراز، اهواز و دیگر شهرها نبریم؟ چرا نباید هر فردی در هر نقطه ایران و حتی جهان بتواند با چند کلیک از بازار تبریز خرید کند؟
غضنفری تصریح کرد: بازار تاریخی تبریز هم در بخش خرده‌فروشی و هم در بخش عمده‌فروشی ظرفیت بسیار بالایی دارد و ابزارهای مورد نیاز آن نیز فراهم است. مشکل اصلی، کمبود آگاهی، فقدان دانش کافی، غلبه نگاه‌های سنتی و مطالعه نکردن درباره امکانات موجود است.
وی گفت: اگر بازار تبریز در برابر دیدگان مردم ایران و جهان قرار گیرد، کالا فروخته می‌شود و پول به داخل شهر می‌آید. این سرمایه به رونق بازار، افزایش تولید، توسعه شهری، ساخت‌وساز، اشتغال و رفاه عمومی کمک خواهد کرد.

دیجیتالی‌شدن یکی از مسیرهای اصلی نجات بازار است
این فعال حوزه فناوری اطلاعات اظهار کرد: فروش آنلاین صددرصد می‌تواند به احیای بازار تاریخی تبریز کمک کند و اساساً چاره‌ای جز حرکت در این مسیر نداریم. بسیاری از کارشناسان معتقدند یکی از راه‌های اصلی نجات و توسعه اقتصاد ایران، حرکت به سمت دیجیتالی‌شدن است.
وی افزود: این ضرورت با گسترش ابزارهای هوش مصنوعی چند برابر شده است. هوش مصنوعی یکی از بزرگ‌ترین تحولات تاریخ بشر محسوب می‌شود و آثار آن بر اقتصاد، تجارت و شیوه اداره کسب‌وکارها بسیار گسترده خواهد بود.

ذهنیت سنتی، عامل شکست در فضای دیجیتال است
غضنفری درباره مهم‌ترین اشتباهات کسب‌وکارهای سنتی در فضای دیجیتال گفت: اصلی‌ترین مشکل، مطالعه نکردن و ادامه فعالیت با ذهنیت سنتی است. بسیاری از صاحبان کسب‌وکار دانش لازم را ندارند، با فناوری آشنا نیستند، آن را باور نکرده‌اند و برای شناخت تغییرات زمان نمی‌گذارند.
وی افزود: دانش، نگرش فرد را تغییر می‌دهد؛ نگرش نیز رفتار فردی و در ادامه رفتار جمعی را دگرگون می‌کند. وقتی صاحبان کسب‌وکار برای افزایش دانش خود اقدامی نمی‌کنند، طبیعی است که نتوانند با سرعت تحولات بازار همراه شوند.
او ادامه داد: فناوری و رفتار مشتری با شتاب در حال تغییر است و نمی‌توان دنیای امروز را با قواعد دیروز اداره کرد. اگر شرایط بازار عوض شده، کسب‌وکار نیز باید مسیر جدیدی برای رسیدن به مشتری پیدا کند.

یادگیری باید به یک تصمیم شخصی در میان کسبه تبدیل شود
غضنفری درباره برنامه‌های لازم برای آموزش کسبه سنتی گفت: دو مفهوم «یاد دادن» و «یاد گرفتن» باید از یکدیگر تفکیک شوند. زمانی لازم بود کلاس‌ها، نمایشگاه‌ها و دوره‌های حضوری برگزار شود تا افراد به دانش جدید دسترسی پیدا کنند، اما امروز منابع آموزشی فراوانی در دسترس است.
وی افزود: فیلم‌های آموزشی، مقالات، کتاب‌های الکترونیکی، آپارات، یوتیوب و ابزارهای هوش مصنوعی می‌توانند به پرسش‌های صاحبان کسب‌وکار پاسخ دهند. امروز یک فروشنده می‌تواند از هوش مصنوعی بخواهد مسیر ایجاد یک فروشگاه اینترنتی موفق در صنف خودش را مرحله‌به‌مرحله به او آموزش دهد.
این فعال حوزه فناوری تأکید کرد: رسانه‌ها باید فرهنگ‌سازی و آگاهی‌بخشی کنند و جرقه اولیه را در ذهن کسبه به وجود آورند، اما در نهایت خود فرد باید تصمیم بگیرد که یاد بگیرد. نباید منتظر ماند تا شخص دیگری همه‌چیز را آموزش دهد.
وی با اشاره به تجربه مجموعه خود گفت: بیش از ۲۵۰ ساعت فیلم آموزشی و هزاران صفحه کتاب و راهنما در اختیار کاربران قرار داده‌ایم. همچنین امکان راه‌اندازی سریع فروشگاه اینترنتی یکپارچه با حسابداری، انبار، خریدوفروش و منابع انسانی فراهم شده است؛ اما موفقیت نهایی زمانی اتفاق می‌افتد که صاحب کسب‌وکار نیز برای یادگیری وقت بگذارد.

همزیستی بازار سنتی و فروش آنلاین یک الگوی جهانی است
غضنفری درباره الگوی مناسب همزیستی بازار تاریخی و فروش آنلاین گفت: در جهان، بخش بزرگی از ابزارهای دیجیتال برای کسب‌وکارهایی ساخته شده‌اند که در کنار حضور فیزیکی، قصد فعالیت آنلاین دارند. بنابراین فروش اینترنتی در تضاد با فروشگاه و بازار سنتی نیست.
وی ادامه داد: پایانه فروش، حسابداری، انبارداری، مدیریت منابع انسانی، تولید، خرید، فروش و بازاریابی دیجیتال، همگی ابزارهایی برای پیوند دادن فضای فیزیکی و فضای الکترونیکی هستند. در حقیقت، بسیاری از فناوری‌های موجود برای آشتی دادن این دو دنیا طراحی شده‌اند.
مدیرعامل شرکت فناوری اطلاعات و ارتباطات تصویرگستر در پایان گفت: بازار تاریخی تبریز برای حضور در فضای آنلاین به تغییر ماهیت نیاز ندارد؛ بلکه باید ابزارهای نوین را در کنار اصالت و ساختار سنتی خود قرار دهد. صاحبان کسب‌وکار فقط باید مطالعه کنند، آگاه شوند و از امکانات موجود بهره ببرند تا بازار تبریز بدون محدودیت زمانی و جغرافیایی در دسترس مشتریان ایران و جهان قرار گیرد.


روایت یک تحول؛ از بازار سنتی تا ویترین‌های دیجیتال
در شرایطی که صنعت کفش و چرم تبریز به‌عنوان میراثی ماندگار و برندی شناخته‌شده در کشور مطرح است، فعالان جوان این حوزه تلاش دارند با ورود به تجارت الکترونیک، مسیر تازه‌ای برای توسعه فروش، کاهش هزینه‌ها و گسترش بازارهای هدف ترسیم کنند.
فاطمه محمدی، از فعالان جوان حوزه فروش آنلاین چرم، در گفت‌وگو با خبرنگار نصر از تجربیات، موانع و فرصت‌های این مسیر تحول‌آفرین می‌گوید.
 فاطمه محمدی در ابتدای این گفت‌وگو با اشاره به ضرورت انعطاف‌پذیری کسب‌وکارهای سنتی در برابر تحولات مدرن اظهار داشت: شروع کار ما نه با اجاره مغازه در بازار، بلکه با یک ریسک‌سنجی هوشمندانه در فضای آنلاین کلید خورد. از آنجایی که صنعت کفش و چرم میراث خانوادگی همسرم است، با شناخت کافی وارد این حوزه شدیم؛ اما دغدغه اصلی ما، حذف هزینه‌های سربار اجاره‌بها و سنجش واقعی کشش بازار بود.

حذف فواصل جغرافیایی؛ قدرت فروش آنلاین
این فعال حوزه فروش آنلاین با تأکید بر اینکه فضای مجازی جغرافیای بازار را تغییر داده است، تصریح کرد: امروز افتخار ما این است که محصولات تبریز را نه فقط در شهر خودمان، بلکه در دورافتاده‌ترین نقاط کشور عرضه می‌کنیم. ما مشتریانی از سیستان‌وبلوچستان تا خراسان رضوی داریم؛ دستاوردی که در مدل سنتی بازار، نیازمند دهه‌ها فعالیت و شبکه‌سازی گسترده بود.
به گفته وی، مشتری در خرید آنلاین نه تنها در زمان صرفه‌جویی می‌کند، بلکه به دامنه وسیع‌تری از انتخاب‌ها دسترسی دارد. محمدی در این باره افزود: ما با ارائه خدماتی نظیر تعویض و مرجوعی کالا، دغدغه‌های خرید بدون پرو را برطرف کرده‌ایم. علاوه بر این، معتقدیم فضای آنلاین فرصتی برای هم‌افزایی است؛ به همین دلیل در صفحه خود علاوه بر محصولات خودمان، به معرفی و فروش تولیدات همکارانمان نیز می‌پردازیم تا زنجیره تأمین محلی تقویت شود.

اعتمادسازی؛ هسته مرکزی کسب‌وکار
محمدی در خصوص چالش‌های اعتمادسازی برای مخاطبان فضای مجازی گفت: مشتری زمانی به خرید آنلاین اعتماد می‌کند که هویت فروشنده را باور داشته باشد. ما این اعتماد را از طریق نماد اعتماد الکترونیکی (اینماد)، شفافیت در آدرس و تماس و مهم‌تر از همه، حضور مستقیم جلوی دوربین و ارائه توضیحات محصول کسب کردیم. حتی انتشار ویدئوهایی از پیشکسوتان خانواده که به نوعی نماد اصالت برند ما هستند، به این فرآیند کمک شایانی کرده است.

چالش‌های پیش رو؛ از خلأ تبلیغاتی تا محدودیت‌های زیرساختی
این فعال اقتصادی در ادامه به موانع موجود بر سر راه کسب‌وکارهای اخلاق‌مدار اشاره کرد و گفت: بزرگترین مانع ما، کمبود فضای تبلیغاتی همسو با ارزش‌هاست. برای مجموعه‌ای که خود را ملزم به رعایت قوانین و احکام شرعی می‌داند، پیدا کردن بلاگر یا رسانه‌ای که محتوای آن با این معیارها سازگار باشد، بسیار دشوار است. از سوی دیگر، هزینه‌های تبلیغات در رسانه‌های رسمی نیز برای کسب‌وکارهای نوپا سنگین است.
وی در پایان با اشاره به چالش‌های فیلترینگ و ناپایداری بسترها تأکید کرد: فیلترینگ، مانعی جدی برای دیده شدن کسب‌وکارهای آنلاین است. اگر پلتفرمی محدود می‌شود، بستری که جایگزین می‌شود باید هم‌تراز قابلیت‌های پلتفرم قبلی باشد؛ نه پلتفرمی که فاقد ابزارهای جست‌وجو و اکتشاف است. آینده بازار تبریز در گرو هم‌افزایی اصالت سنتی و کارآمدی فضای دیجیتال است و هر کسب‌وکاری که در برابر این گذار مقاومت کند، محکوم به عقب‌ماندگی خواهد بود.

 

چالش‌های سنت و مدرنیته در پایتخت کفش ایران 
بازار تاریخی و صنعت کفش تبریز به عنوان یکی از شناسنامه‌های اقتصادی آذربایجان و ایران، این روزها با چالش‌های متعددی در حوزه فروش، نقدینگی و گذار از شیوه سنتی به مدرن روبه‌رو است. در همین راستا، حسین منافی، رئیس اتحادیه کفاشان تبریز، در گفتگو با خبرنگار نصر به کالبدشکافی وضعیت فعلی بازار، اقدامات آموزشی اتحادیه و فرصت‌ها و تهدیدهای پیش روی تجارت آنلاین پرداخت.
رئیس اتحادیه کفاشان تبریز در ابتدای این گفتگو با اشاره به چالش‌های بنیادی که کسبه و تولیدکنندگان با آن دست‌به‌گریبان هستند، اظهار داشت: در حال حاضر، رکود شدید حاکم بر بازار، کاهش محسوس قدرت خرید شهروندان و در نهایت کمبود شدید نقدینگی، سه ضلع مثلث مشکلات اصناف ما را تشکیل می‌دهند.
وی افزود: این بحران نقدینگی، هم در اسناد و معاملات روزمره بازار و هم در چرخه تولید خود را نشان داده و متأسفانه لطمه‌های سنگینی به فعالیت‌های صنفی و زنجیره تأمین کفش تبریز وارد کرده است.

گام عملی اتحادیه برای توانمندسازی اصناف در فضای مجازی
منافی در پاسخ به نقشی که اتحادیه‌ها می‌توانند در حمایت از کسبه در شرایط کنونی ایفا کنند، به ضرورت آموزش اشاره کرد و گفت: ما در اتحادیه کفاشان تبریز، آموزش را یک ضرورت حیاتی می‌دانیم. در این راستا تلاش کرده‌ایم با بهره‌گیری از ظرفیت‌های آموزشی دولتی و برگزاری دوره‌های تخصصی، سطح دانش اعضا را ارتقا دهیم.
وی تصریح کرد: برگزاری دوره‌های تخصصی کسب‌وکار، بازاریابی در اینستاگرام و آشنایی با مفاهیم تجارت الکترونیک از اقدامات کلیدی اتحادیه بوده تا اعضای صنف بتوانند فعالیت‌های خود را در بستر آنلاین و دیجیتال توسعه دهند.
رئیس اتحادیه کفاشان تبریز با ارزیابی مثبت از خروجی این دوره‌ها افزود: تأثیر این آموزش‌ها کاملاً ملموس است؛ بسیاری از همکاران ما که پیش از این فعالیتی در فضای مجازی نداشتند، امروز حضوری فعال و موفق در شبکه‌های اجتماعی دارند. واقعیت این است که ورود علمی به این حوزه، تضمین‌کننده پیشرفت و بقای کسب‌وکارها در دنیای امروز است.

مزایا و معایب تجارت آنلاین؛ از بازار ملی تا رقابت نابرابر
این فعال صنفی با اشاره به اثرات تجارت الکترونیک بر بازار سنتی، فروش آنلاین را فرصتی مهم برای توسعه کسب‌وکارها دانست و گفت: این شیوه در صورت نبود نظارت کافی، می‌تواند آسیب‌هایی نیز به همراه داشته باشد.
منافی در تشریح مزایای فروش آنلاین اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین مزیت‌های این شیوه، توسعه جغرافیایی بازار است؛ به‌طوری که یک فروشنده می‌تواند بدون محدودیت فیزیکی، محصولات خود را از حجره یا مغازه‌اش در تبریز به مشتریان سراسر کشور معرفی و عرضه کند.
وی کاهش هزینه‌های جاری را از دیگر مزایای تجارت آنلاین برشمرد و افزود: در این شیوه، بخشی از هزینه‌های مربوط به اجاره‌بها، نیروی انسانی و سایر هزینه‌های جانبی فروشگاه‌های فیزیکی کاهش می‌یابد.
رئیس اتحادیه کفاشان تبریز، شفافیت و امکان مقایسه را نیز از امتیازات مهم فروش آنلاین دانست و تصریح کرد: در این فضا، مشتریان می‌توانند کیفیت، مشخصات و قیمت کالاها را با یکدیگر مقایسه کنند و انتخاب آگاهانه‌تری داشته باشند.
وی همچنین برندسازی محلی را از دیگر ظرفیت‌های تجارت الکترونیک عنوان کرد و گفت: فروش آنلاین نقش مؤثری در معرفی ظرفیت‌های بومی و تولیدکنندگان محلی دارد و می‌تواند جایگاه کفش تبریز را در سطح ملی بیش از پیش تقویت کند.
با این حال، منافی نسبت به جنبه‌های تاریک و بدون نظارت این فضا نیز هشدار داد و گفت: بزرگ‌ترین مشکل ما در این بخش، شکل‌گیری یک رقابت نابرابر است. برخی افراد بدون داشتن مجوزهای قانونی و پرونده صنفی در فضای مجازی فعالیت می‌کنند؛ این افراد مالیات و هزینه‌های قانونی صنف را پرداخت نمی‌کنند و به همین دلیل کالای خود را با قیمتی ارزان‌تر ارائه می‌دهند که این امر به کسبه قانون‌مدار آسیب می‌زند.
وی همچنین ورود کالای قاچاق و عرضه محصولات تقلبی و بی‌کیفیت به دلیل ضعف نظارت را از دیگر چالش‌های این حوزه خواند و خواستار نظارت جدی‌تر دستگاه‌های متولی شد.

پذیرش واقعیت بازار مدرن به جای تقابل
رئیس اتحادیه کفاشان تبریز با پذیرش تغییر رفتار مصرف‌کننده و کاهش حضور فیزیکی مردم در بازارهای سنتی تاکید کرد: مراجعه مردم به بازارهای سنتی به دلیل جذابیت‌های خرید آنلاین کاهش یافته و برخی کسبه سنتی از این وضعیت گلایه‌مندند. اما واقعیت این است که ما نمی‌توانیم و نباید با تکنولوژی و فروش آنلاین تقابل کنیم؛ وظیفه ما در اتحادیه این است که زیرساخت و مقدمات لازم را فراهم کنیم تا کسبه سنتی نیز با قطار تجارت الکترونیک همراه شوند.

بازار جهانی تبریز؛ پیوند گردشگری، سنت و تجارت دیجیتال
منافی در ادامه به ظرفیت‌های بی‌بدیل بازار تاریخی تبریز به عنوان تنها بازار ثبت شده ایران در فهرست میراث جهانی یونسکو اشاره کرد و گفت: بازار تبریز باید از دو زاویه گردشگری و تجارت مورد توجه قرار گیرد. ما باید بسترهای لازم را برای پذیرایی شایسته از گردشگران داخلی و خارجی فراهم کنیم تا هر مسافری که وارد تبریز می‌شود، بازدید از این شاهکار معماری را در اولویت خود قرار دهد.
وی ایده پیوند بازار سنتی با ابزارهای نوین را مطرح کرد و افزود: می‌توان با ارائه اطلاعات فروشگاه‌ها و کارت‌های ویزیت دیجیتال به مسافران، این فرصت را ایجاد کرد که گردشگران پس از بازگشت به شهرهای خود، خریدهای بعدی خود را به صورت آنلاین از بازاریان تبریز انجام دهند.
رئیس اتحادیه کفاشان تبریز در پایان با ابراز امیدواری نسبت به آینده روشن بازار تبریز، به یکی از اقدامات تحولی سال‌های اخیر اشاره کرد و گفت: در گذشته، تعطیلی بازار تبریز در ایام نوروز و تعطیلات رسمی یکی از چالش‌های بزرگ گردشگران بود. اما با برنامه‌ریزی و اقدامی که از چند سال پیش آغاز کرده‌ایم، بازار تاریخی تبریز بدون استثنا از روز دوم فروردین باز است. این تصمیم رونق بسیار خوبی به بازار بخشیده و بازخوردهای مثبتی از سوی مسافران داشته است که امیدواریم با تقویت فرهنگ میهمان‌نوازی و بهبود زیرساخت‌ها، شاهد رونق روزافزون این میراث جهانی باشیم.

سخن پایانی
آنچه از مجموع این سه گفت‌وگو برمی‌آید، یک پیام روشن دارد و آن بازار تاریخی تبریز دیگر نمی‌تواند فقط بر خاطره شکوه گذشته تکیه کند و برای بقا، ناگزیر است خود را با منطق اقتصاد دیجیتال بازتعریف کند. روایت نخست، بر ضرورت عبور از مرزهای جغرافیایی و پیوند بازار با ابزارهای نوین تأکید دارد؛ روایت دوم، تجربه نسل جوانی را نشان می‌دهد که با تکیه بر فروش آنلاین، اعتمادسازی و کاهش هزینه‌ها، توانسته‌اند بازار سنتی را به ویترین‌های دیجیتال متصل کنند و روایت سوم، از زبان یک متولی صنفی، همزمان از فرصت‌های تجارت الکترونیک و تهدیدهای آن مثل رقابت نابرابر، نبود نظارت و کمبود زیرساخت سخن می‌گوید.  
این سه نگاه نشان می‌دهد مسئله اصلی، نه مخالفت با سنت، بلکه ناتوانی در به‌روزرسانی ابزارهای عرضه و فروش است. بازار تبریز اگر بخواهد جایگاه تاریخی و اقتصادی خود را حفظ کند، باید از حالت صرفاً مکانی خارج شود و به یک برند زنده، هوشمند و همیشه‌در‌دسترس تبدیل شود؛ برندی که هم اصالت دارد و هم توان رقابت در فضای آنلاین. به بیان دیگر، آینده بازار تبریز در گرو آن است که حجره‌های قدیمی، پشتوانه‌ای برای ویترین‌های دیجیتال شوند؛ نه اینکه در برابر آن‌ها بایستند.
گزارش از زهرا ژرفی مهر
انتهای پیام/