چهار فصل در یک قله

به گزارش نصر، سبلان به عنوان کوه آتشفشانی خاموش از ۱۵ مردادماه ۱۳۸۱ به عنوان «اثر طبیعی ملی» به تصویب شورای‌عالی حفاظت محیط‌زیست رسیده و با وسعتی بالغ بر ۶ هزار و ۶۶۴ هکتار جلوه‌ای بی‌نظیر از شکوه طبیعت را در غرب اردبیل، شمال نیر و جنوب شرقی مشگین‌شهر به نمایش گذاشته است.
منظره ای از شکوه و زیبایی از دریاچه قله تا دره جهنم چشم ها را خیره می کند، سبلان فقط یک کوه نیست بلکه مجموعه‌ای از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی است که برف‌های سهمگین و دامنه‌های ترانه‌خوانش را در بر می‌گیرد.
این روزها بخش زیادی از برف و یخ دریاچه قله سبلان آب شده و طبیعت سرسخت آن نرم‌خو گشته و پذیرای صخره نوردان و دوستداران هیجان در ارتفاع است، گویی همان قله ای نیست که شلاق بر دست در زمستان زوزه می کشید و فقط خدا می دانست چه درجه سرمایی بر آن کوهستان رفیع حاکم بود و جز خیال شاعرانه نمی تواند به آن وانسفای مرگ و نیستی راه یابد.
اما زیبایی های قله رویایی سبلان مجال صحبت از خوف و خطر نمی دهد، امروز باید مسیرهای عروج به آن قله ارتفاع و افتخار را جستجو کنیم و نگرانی به دل راه ندهیم و خوشبختانه تابستان ها سبلان چشم نواز با همه مهربان است و خبری از چین پیشانی و خشنونت زمستانی آن نیست.
برای صعود به سبلان و تماشای دریاچه آن مسیر رایجی وجود دارد که همان مسیر شمال‌شرقی کوه است که از آبگرم شابیل واقع در جنوب شهر لاهرود در جاده اردبیل به مشگین‌شهر آغاز می‌شود.
اکنون آغوش تابستانی قله سبلان همه را مجذوب خود می کند اما باید اهل کوهستان بود و بی دریغ، دل به سنگ و ارتفاع نزد؛ چون افرادی بوده اند که به قله سبلان رفته اند اما مشکلات تنفسی و سرانجام سکته را تجربه کرده و با برانکارد به دامنه کوه و متاسفانه به آرامستان رهسپار شده اند.
برای صعود به سبلان و تماشای دریاچه قله آن مسیر رایجی وجود دارد که همان مسیر شمال‌شرقی کوه است که از آبگرم شابیل واقع در جنوب شهر لاهرود در جاده اردبیل به مشگین‌شهر آغاز می‌شود و با عبور از پناهگاه به وسیله یال شرقی به قله می‌رسد و مسیر پناهگاه تا قله کاملاً پاکوب و مشخص است و در بیشتر قسمت‌های آن پرچم‌های راهنما وجود دارد.
بر اساس اطلاعات موجود، دریاچه قله سبلان تنها دریاچه دهانه‌ای ایران و با ارتفاع چهار هزار و ۷۸۴ متر مرتفع‌ترین دریاچه ایران و یکی از مرتفع‌ترین دریاچه‌های جهان به‌شمار می‌آید و این دریاچه دارای ۱٫۰ هکتار وسعت، حدود ۱۵ متر عمق و ۸۰ هزار متر مکعب حجم آب است و محیط این دریاچه بیضی‌شکل با قطرهای تقریبی ۱۴۰ و ۸۰ متر اعلام شده است.
کف دریاچه سبلان را سنگ‌های بازالت، آندزیت و تراکیت شکل‌داده‌ و تنها منبع تأمین آب آن، ریزش و ذوب برف است، در این دریاچه حیات جانوری و گیاهی وجود ندارد و علت رنگ سبز آن، اسیدی‌بودن آب دریاچه عنوان شده است.
شش یخچال دایمی اطراف دریاچه را احاطه کرده است و آب دریاچه حتی در بسیاری از شب های تابستان یخ می بندد و یخچال اصلی سبلان با یک هزار و ۵۰۰ متر ارتفاع و ۷۰۰ متر عرض از مهمترین یخچال های این کوه است که شکاف هایی به عمق ۶۰ متر در آن دیده می شود.
یخ و برف این یخچال ها هیچگاه ذوب نمی شود و قدمت آن ها به قدمت کوه سبلان پس از خاموش شدن آتشفشان است.
قله سبلان نمایشگاهی از چهار فصل است، بهار را می توان در رستنی های الوان آن مشاهده کرد، تابستان در ذوب شدن برف ها پیداست، پاییز هنوز از سوز و سرمای نسبی آن هویداست و زمستان را هم می توان در یخچال ها و برف های سرسخت آن به تماشا نشست.
معاون گردشگری اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اردبیل درباره سبلان گفت: این کوه با عنوان پرونده "منظر طبیعی- فرهنگی سبلان" در سال ۱۳۸۹ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.
یحیی نجارقابل افزود: سبلان پس از دماوند معروف ترین کوه آتشفشانی خاموش ایران است که قله آن معروف به "سلطان ساوالان" از سطح دریا چهار هزار و ۸۱۱ متر ارتفاع دارد و دهانه آتشفشانی قیفی شکل این کوه به صورت دریاچه‌ای بسیار زیبا و دل‌انگیز است.
وی ادامه داد: حواشی دریاچه سبلان در طول سال پوشیده از یخ و برف است و ساوالان به معنی آبگیر نیز قید شده اما وجه تسمیه آن به علت برف‌های دایمی و چشمه‌های جاری آن است.
او تصریح کرد: بلندترین قله سبلان عبارت از سلطان ساوالان است و دومین قله آن را هرم داغی یعنی کوه هرمی شکل می‌گویند که نوکی تیز و غیرقابل صعود دارد و قله دیگر آن که ارتفاع آن نسبت به سلطان ساوالان کمتر است کوه "جنوار داغی" یعنی کوه گرگ نام دارد.
به گفته وی ، به جز هرم داغی و سلطان ساوالان چند قله دیگر نیز در بلندی‌های سبلان وجود دارد که از آن جمله می‌توان به گوی داغی، کسری داغی، آغان داغی و قزل داغی نیز اشاره کرد و هر یک از جذابیت‌های خاصی برخوردار هستند.
لذتی که از صعود به قله سبلان حاصل می شود، به گفته کوهنوردان بی نظیر است و کسانی از آن متلذذ می شوند که ناز دامنه های دلنواز و غرور ارتفاعات و دهن کجی های مسیر را به جان می خرند.
شش یخچال دایمی اطراف دریاچه را احاطه کرده است و آب این دریاچه حتی در بسیاری از شب های تابستان یخ می بندد.
هر نعمتی بعد از مشقتی به دست می آید، عقل می گوید خود را به زحمت نیانداز و تماشاگر دوردست سبلان باش، اما عشق به راه می خواند و ندا می دهد که گنج سبلان به زنج آن می ارزد و از عافیت در گذر و به عاقبت بیاندیش.
"جناب عشق را درگه بسی بالاتر از عقل است / کسی آن آستان بوسد که جان در آستین دارد"
سبلان سرسخت و سرماپسند، دلی گرم و پرعطوفت دارد، به طوری که از گرمای تپش قلب سنگی آن، چشمه های آبگرم جاری است، گویی اشک دیدگانش را به شوق دیدار طبیعت گردان پیشکش می کند و با آب دیده، غبار از کفش میهمانانش می زداید.
کوه و قله سرفراز سبلان نزد مردم خطه اردبیل و آذربایجان از جایگاه و ارزش خاصی برخوردار است و از مولفه‌های طبیعی، تاریخی و هویتی مردم و منطقه محسوب می‌شود ، سبلان که در زبان ترکی "ساوالان" نامیده می‌شود در ترانه‌ها، شعرها، نغمه‌های عاشیق‌ها، لالایی مادران، افسانه‌ها و تحقیقات دانشگاهیان نمود دارد.
هر کوه را شکوهی است، به قول استاد شهریار" کوه در شب چه شکوهی دارد / خرم آن دشت که کوهی دارد" سبلان یا ساوالان نیز نماد ایستایی، وقار، عزت و عظمت و برکت خداوندی است و از دریاچه چشم نواز قله‌اش تا برف و بوران سهمگین و دامنه‌های ترانه‌خوان و آب‌های گرم و معدنی تا دره جهنم سرشار از زیب و زیبایی است.
در بهار و تابستان با ذوب شدن تدریجی برف‌ها، مراتع سبلان به فرشی از گل‌های رنگارنگ تبدیل می‌شود و رویشگاهی غنی با ۳۹ تیره و ۲۵۶ گونه گیاهی را در بر می گیرد و انواع لاله و زنبق در دامنه‌های آن جلوه‌گری می‌کند و این تنوع زیستی، سبلان را به مقصدی استثنایی برای گردشگری طبیعی، درمانی و کوهنوردی تبدیل کرده است.
مسئولان از سال ۹۸ از در حال تکمیل بودن پرونده سبلان برای طی مراحل ثبت جهانی خبر می‌دهند ، قائم مقام وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در مهرماه سال قبل در سفر به اردبیل از تلاش‌ و برنامه‌ریزی برای ثبت جهانی کوه سبلان خبر داد.
علی دارابی گفت: ثبت جهانی سبلان جزو مطالبه‌های رییس‌جمهور بوده و دکتر پزشکیان به جد پیگیر موضوع هستند و انتظار می‌رود با رفع مشکلات موجود ، فرایند اداری مربوطه تکمیل شود تا اقدامات آینده و مکاتبه لازم با یونسکو (سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد) درباره ثبت جهانی سبلان انجام شود.
اردبیل در شمال غرب ایران واقع شده است.
 
عیسی پاشاپور
انتهای پیام/