بازی، نیاز فراموش شده آدم بزرگ‌ها

به گزارش نصر، نیاز فراموش شده انسان به بازی امروز در قالب‌های تازه‌ای مانند باشگاه‌های بازی‌های فکری، کافه‌های بردگیم و فضاهای تجربه‌محور شهری خود را نشان می‌دهد.

بازی اگرچه اغلب به عنوان فعالیتی کودکانه شناخته می‌شود، اما روان‌شناسان معتقدند این تجربه بخشی از نیازهای اساسی انسان در تمام دوره‌های زندگی است و می‌تواند در تنظیم هیجان، کاهش استرس و افزایش انعطاف‌پذیری فرد در مواجهه با چالش‌های زندگی نقش داشته باشد.

بازی؛ نیازی فراتر از کودکی
سهیلا کریم‌زاد شریفی، روانشناس در گفت‌وگو با نصر با اشاره به اینکه بازی یکی از نیازهای اساسی روان‌شناختی انسان است، می‌گوید: به اشتباه تصور می‌شود بازی فقط مختص دوران کودکی است، در حالی که انسان در هر سنی نیاز دارد هیجان و لذت ناشی از بازی را تجربه کند.

او با بیان اینکه بازی می‌تواند به کنترل هیجانات و کاهش استرس‌های روزمره کمک کند، ادامه می‌دهد: افرادی که زندگی خود را صرفاً به کار، مسئولیت‌ها و دغدغه‌های روزمره محدود می‌کنند، ممکن است در مواجهه با مشکلات انعطاف‌پذیری کمتری داشته باشند و نتوانند راهکارهای مناسبی برای مقابله با تعارض‌ها پیدا کنند.

کریم‌زاد شریفی با اشاره به مفهوم «کودک شاد» در طرحواره‌درمانی می‌گوید: فعال بودن این بخش از شخصیت باعث می‌شود فرد بتواند هیجان‌های مثبت را تجربه کند، اما نبود آن می‌تواند زمینه فرسودگی، اضطراب و کاهش توانایی مواجهه با مسائل زندگی را فراهم کند.

به گفته او، بازی در هر سنی بخشی از ملزومات سلامت روان است و انسان علاوه بر اشتغال به فعالیت‌های جدی کاری، به تجربه شادی، تعامل و هیجان مثبت نیز نیاز دارد.

نگاه تخصصی به بازی
اگرچه گذشتگان ما با مفهوم بازی و سرگرمی غریبه نبودند اما بدیهی است این پدیده در اثر گذر زمان دستخوش تغییرانی شده است. با توسعه تکنولوژی و ظهور بازی‌های کامپیوتری و گوشی‌های هوشمند صنعت بازی و سرگرمی وارد مرحله‌ای شد که نیاز انسان به هم‌بازی را به حداقل رساند و همه در انزوای خویش و خیره به صفحه گوشی یا کامپیوتر رکوردهای جهانی زدند.
اما بروز پدیده‌ای متأخرتر که این روزها در حال گسترش است می‌تواند تحول آفرین باشد. نمود این تغییر را می‌توان در افزایش تعداد باشگاه‌های بازی‌های فکری در سطح شهر دید. این باشگاه‌ها که با اخذ مجوز از کمیته بازی‌های فکری، فعالیت می‌کنند نشان‌دهنده شکل‌گیری نگاهی تخصصی و سازمان‌یافته‌تر به مقوله بازی هستند.

علیرضا محمدیان، رئیس کمیته بازی‌های فکری، با اشاره به فعالیت این کمیته از سال ۱۳۹۴ زیر نظر هیئت ورزش‌های همگانی می‌گوید: در حال حاضر ۲۳ باشگاه بازی‌های فکری در تبریز فعالیت می‌کنند. پیش از این بسیاری از بازی‌های فکری مانند مافیا، پانتومیم و گل یا پوچ در کافه‌ها برگزار می‌شد، اما اکنون این فعالیت‌ها در قالب باشگاه و با ساختار مشخص‌تری دنبال می‌شود.

به گفته محمدیان، رسمی شدن این باشگاه‌ها علاوه بر آموزش اصولی‌تر بازی‌ها، می‌تواند اعتماد خانواده‌ها را نیز افزایش دهد.

به گفته‌ وی این فعالیت‌ها از کافه‌محوری به سمت باشگاه‌داری در حال حرکت است و روزبه‌روز مخاطبان بیشتری پیدا می‌کند. فعالیت‌ در قالب باشگاه و نظارت‌های چندجانبه از طرف اداره ورزش، اماکن و بهداشت باعث می‌شود، خانواده‌ها با اطمینان بیشتری بتوانند در چنین رویدادهایی شرکت کنند و حتی اجازه حضور فرزندان خود را بدهند.

رئیس کمیته بازی‌های فکری معتقد است این باشگاه‌ها می‌توانند بستری برای حضور خانوادگی و کاهش آسیب‌های اجتماعی باشند: هرقدر بتوانیم اوقات فراغت جوانان را با فعالیت‌های سالم و جمعی پر کنیم، به همان میزان می‌توانیم از برخی آسیب‌های اجتماعی پیشگیری کنیم.

بازی؛ تمرین تعامل و زندگی جمعی
به باور فعالان این حوزه، ماحصل توسعه بازی‌های فکری تنها به سرگرمی محدود نشده و حتی می‌تواند با کارکردهای آموزشی و مهارتی خود، در ارتقای مهارت‌های فردی و اجتماعی افراد نقش ایفا کند.

محمدیان با اشاره به استقبال بیشتر نوجوانان و جوانان از این بازی‌ها می‌گوید: امروز تمایل به سمت ورزش‌های ذهنی افزایش پیدا کرده است. این بازی‌ها علاوه بر تقویت هوش و قدرت استدلال، مهارت تعامل، قدرت بیان و مهارت‌های فردی و اجتماعی را نیز تقویت می‌کنند.
او با اشاره به برگزاری مسابقات مختلف در این حوزه می‌افزاید: در سطح استان ۳۵ داور رسمی بازی‌های فکری داریم و در مسابقات کشوری اخیر که در بهمن ماه برگزار شد، تبریز توانست مقام اول مسابقات مافیا را از آن خود کند. با توجه به تعداد کم نظیر باشگاه و داور تبریز در سطح کشور، درخواست میزبانی دور جدید مسابقات را ارائه داده‌ایم.

تلاش برای ساختن زمین بازی برای همه سنین
مسعودی، رئیس هیئت مدیره شرکت آرسکو و مدیرعامل کافه بردگیم جوی‌بار، که احداث 7 پروژه قلعه شادی در پنج استان کشور و شهر مشاغل باکارزی مشهد را در کارنامه خود دارد، معتقد است بازی را نباید فعالیتی فرعی یا صرفاً مخصوص کودکان دانست.

او با اشاره به مسیر شکل‌گیری مجموعه‌های خود می‌گوید: «وقتی روند کاری خود را بازنگری کردیم، متوجه شدیم نقطه مشترک همه فعالیت‌های ما بازی است. بنابراین هدف اصلی‌مان این شد که بازی را برای کودکان، بزرگسالان و حتی همکارانمان به جریان بیندازیم.

او اهمیت بازی را در تأثیری که روی یادگیری انسان دارد می‌داند: در فرآیند رشد انسان، آموزش مهارت‌ها و حتی مفاهیم اولیه زندگی، با بازی گره خورده است. سیستم یادگیری مغز انسان بر اساس پاداش کار می‌کند و بازی یکی از طبیعی‌ترین محرک‌های این فرآیند است.

مسعودی معتقد است یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های بازی، ایجاد تعامل میان افراد است: بازی یک بده‌بستان است؛ یعنی یاد می‌گیریم نوبت را رعایت کنیم، دیگری را ببینیم و در یک فضای مشترک حضور داشته باشیم.

او با اشاره به هدف مجموعه جوی‌بار می‌گوید: یکی از شعارهای مجموعه ما عبارت انگلیسی Keep Play هست و بر همین اساس مأموریت خود می‌دانیم کاری کنیم که بازی ادامه پیدا کند. شعار دیگرمان Your Turn است. با این شعار علاوه بر تأکید به یکی از اساسی‌ترین ارکان بازی، می‌خواهیم به نسل جوان بگوییم حالا نوبت شماست، دیگر زمان سکوت و انتظار سررسیده، وارد زمین و میدان بازی شو و سرنوشت بازی را خودت رقم بزن. به طور کلی مهم این است که افراد در هر سنی فضایی برای تجربه، تعامل و شادی داشته باشند.

شاید آنچه امروز در قالب باشگاه‌های بازی، کافه‌های بردگیم و فضاهای تجربه‌محور شکل گرفته، نه ظهور یک پدیده کاملاً جدید، بلکه بازتعریف یک نیاز قدیمی باشد. انسان همیشه بازی کرده است. زمانی در حیاط خانه و جمع‌های خانوادگی و امروز در فضاهای اختصاصی اما آنچه ثابت است این است که بازی در هر نوعی که باشد، نسخه فشرده یا کوچک مقیاس زندگی است. پیروزی، ناکامی، انتظار، آزمون و خطا، تعامل و بی‌شمار مفهوم دیگر که می‌توان آنها را در قالب بازی و با کمترین هزینه تجربه کرد و برای عرصه‌های واقعی آمادگی حاصل کرد کرد.

اما پرسش اینجاست که با وجود پیشینه غنی فرهنگ آذربایجان در زمینه بازی‌های بومی و تاریخی، آیا در این عرصه نیز باید صرفاً مصرف‌کننده بازی‌های تولیدشده در دیگر کشورها باشیم؟ یا می‌توان با نگاهی تخصصی و حرفه‌ای، بهره‌گیری از دانش و خلاقیت، برخی بازی‌های بومی را برای مخاطب امروز بازطراحی و متناسب‌سازی کرد و سهمی در صنعت رو به رشد بازی‌های فکری و دسته‌جمعی داشت؟
انتهای پیام/