خداآفرین مقصدی بر مدار ارس

رود ارس از آن موهبت‌هایی است که چون مادری کهن، در طول سال‌ها، قرن‌ها و هزاره‌ها، انبوهی از جلوه‌های طبیعی و تاریخی را، گاه به دست طبیعت و گاه به مدد انسان، در دامان خود پرورانده است. جنگل‌ها و چشم‌اندازهای بکر، پل‌ها، قلعه‌ها، زیارتگاه‌های ادیان مختلف، سکونتگاه‌های کهن و ... حکایت از پیوند دیرینه آب و آبادانی دارند و توانسته‌اند من و شما را، اینجا و اکنون متنعم از زیبایی و هویت بکنند. 
در همین راستا و در واپسین روزهای هفته میراث فرهنگی، تور رسانه‌ای معرفی ظرفیت‌های گردشگری منطقه خداآفرین با میزبانی منطقه آزاد ارس مرکز خودآفرین و مشارکت اداره کل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی استان برگزار شد تا بخشی از داشته‌های طبیعی، تاریخی و فرهنگی این منطقه از نزدیک روایت شود.
سفر در جاده‌هایی جریان داشت که دو چشم برای تماشا پاکی، طراوت و سرسبزی سیراب از بارندگی‌های پربار امسال کافی نبود. 
سد خداآفرین، به عنوان بزرگ‌ترین سد در میان سدهای حوضه ارس و در کنار سدهای ارس و میل‌مغان، سازه‌ای است که افزون بر نقش اقتصادی، کشاورزی و زیست‌محیطی، امروز به یکی از ظرفیت‌های مهم گردشگری منطقه نیز تبدیل شده است.
مجموعه‌های تفریحی، رفاهی و گردشگری که تحت عنوان پارک بزرگ شهید نصرت زاده با همت سازمان منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی ارس در مجاورت این سد طراحی و احداث شده یا در حال تکمیل هستند، می‌توانند خداآفرین را به یکی از مقاصد مهم گردشگری در شمال‌غرب ایران تبدیل کنند. 
آمفی‌تئاتر روباز با ظرفیت بیش از ۸۹۰ نفر، از جمله پروژه‌های در حال تکمیل این مجموعه است که به گفته مسئولان، تا عید غدیر خم به بهره‌برداری خواهد رسید. این پروژه در زمینی به مساحت ۳۵۰۰ مترمربع و با هزینه‌ای بالغ بر ۴ میلیارد تومان، با هدف برگزاری برنامه‌های هنری و تفریحی در داخل مجموعه احداث شده و در اختیار مسافران و گردشگران قرار خواهد گرفت.
مهدی قربانی، مدیر سازمان منطقه آزاد تجاری صنعتی ارس در منطقه خداآفرین همچنین از اخذ مجوزهای لازم برای احداث اسکله‌های قایقرانی و ماهیگیری خبر داد و گفت: در آبان ماه سال گذشته جشنواره ملی ماهیگیری با حضور قهرمانان کشوری در این نقطه برگزار شد. به دنبال این رویداد طرح ایجاد اسکله‌‌های ماهیگیری و قایقرانی مطرح و اجرایی شد.
وی با اشاره به مرزی بودن منطقه افزود: با توجه به محدودیت‌هایی که به واسطه مرزی بودن منطقه وجود دارد با احداث این اسکله و مجوزهایی که از کمیته آب‌های مرزی اخذ شده، علاقمندان می‌توانند با رعایت پروتکل‌های هنگ مرزی در یک فضای استاندارد به صورت لنسر و قلاب ماهیگیری کنند. 
حسرت کورپوسی، یکی پل‌های تاریخی‌ نقطه صفر مرزی ارس است و چنان که که از نامش پیداست، در عین زیبایی و شکوه معماری‌اش، روایتگر جدایی‌ها و حسرت‌هایی تاریخی نیز هست.
قدمت یکی از این پل‌ها به هزاره نخست پیش از میلاد نسبت داده می‌شود و پل دیگر نیز با توجه به نوع معماری و شیوه ساخت، متعلق به دوران صفویه دانسته می‌شود؛ هرچند برخی کارشناسان معتقدند پایه‌های آن به دوره‌هایی پیش از صفویه بازمی‌گردد.
وجه تسمیه «حسرت کورپوسی» به دوران قاجار و پیامدهای عهدنامه ترکمنچای مربوط می‌شود.  پس از انعقاد این عهدنامه در دوره فتحعلی‌شاه، این منطقه به نقطه مرزی تبدیل و رود ارس به دو نیم تقسیم شد. با تخریب پل و بسته شدن راه رفت‌وآمد میان دو سوی رود، چه خانواده‌ها، دوستی‌ها و پیوندهایی که از هم گسیخته نشد و حسرت دیدار دوباره را بر دل مردمان بر جای گذاشت. حسرتی که در نهایت نام خود را نیز بر این پل تاریخی ثبت کرد.
پروژه پارک‌های ساحلی مشرف به این پل‌های تاریخی از دیگر اقدامات ارزشمند سازمان منطقه آزاد ارس است که در این منطقه صورت گرفته است. به گفته قربانی، 16 هکتار پارک طراحی شده که یک هکتار آن با پیشرفتی 30 درصدی در حال احداث است و پیش‌بینی می‌شود فازهای بعدی نیز در 3 سال آینده به بهره‌برداری برسد. 
گفتنی است به دلیل مرزی بودن منطقه، امکان تردد بر روی پل‌ها وجود ندارد؛ با این حال، محدودیت‌های مرزبانی سابق در این محدوده اعمال نمی‌شود و مسافران می‌توانند به‌راحتی در حاشیه رودخانه به گشت‌وگذار و تفرج بپردازند.

موزه باستان‌شناسی خداآفرین نیز از دیگر جاذبه‌های این منطقه است که قدمت و پیشینه ۵ هزار ساله آن را به نمایش می‌گذارد. اشیای به نمایش گذاشته‌شده در این موزه، حاصل اکتشافاتی است که هم‌زمان با ساخت سد خداآفرین انجام شده است.
بر اساس پیش‌بینی باستان‌شناسان، محل احداث این سد دارای آثار باستانی قابل توجهی بوده است، از این‌رو، در سال‌ 1384 پیش از آغاز مراحل ساخت، عملیات کاوش و استخراج این آثار انجام شد. ظروف سفالی، زیورآلات، سلاح‌ها و ابزارهای مفرغی و سنگی، از جمله اشیای به نمایش گذاشته‌شده در این موزه هستند.
به گفته مدیر سازمان منطقه آزاد، بخش خداآفرین، به دلیل محدودیت فضا تنها بخش کوچکی از یافته‌های باستان‌شناسی در این موزه به نمایش گذاشته شده و بخش عمده آن‌ها در فضایی مناسب در مرکز استان قرار دارد. ظرافت، دقت و توازن در ساخت این اشیای چندهزارساله، هر بیننده‌ای را به حیرت وامی‌دارد.
برج هشت‌ضلعی قارلوجه، واقع در روستایی به همین نام، که در واقع مقبره‌ای متعلق به سده هفتم هجری قمری و دوره ایلخانی است، از جمله آثار تاریخی کمترشناخته‌شده‌ای به شمار می‌رود که با وجود ثبت ملی در سال ۱۳۴۷، کمتر کسی از وجود آن باخبر بوده است. بر اساس نوع معماری این سازه، به نظر می‌رسد این مقبره متعلق به یکی از صاحب‌منصبان دوره ایلخانی بوده باشد؛ با این حال، تاکنون جزئیات دقیق‌تری درباره هویت یا جایگاه شغلی فرد مدفون در آن به دست نیامده است.
پروژه مرمت و محوطه‌سازی این برج با اختصاص ۴ میلیارد تومان اعتبار از سوی سازمان منطقه آزاد و بر اساس نقشه‌هایی که اداره میراث فرهنگی در اختیار پیمانکار قرار داده است، در حال اجراست.
بضاعت هر سفر، گزارش و دفتری، گرچه محدود، اما حکایت‌ها همچنان باقی و جاری‌اند. جاذبه‌های گردشگری منطقه آزاد ارس به‌قدری متنوع و پرشمار است که بازدید کامل از آن‌ها در یک نوبت عملاً امکان‌پذیر نیست و نیاز به اقامتی چندروزه دارد تا بتوان فرصت دیدن همه این نقاط و بهره‌مندی از آن را به‌دست آورد. با این حال، همین گستردگی موجب می‌شود هیچ مسافری که به حاشیه رود ارس سفر می‌کند، دست خالی بازنگردد و هر بازدیدکننده سهمی از این تنوع طبیعی و تاریخی داشته باشد.
در این میان، شهرستان خدا‌آفرین نیز با فاصله حدود ۲۷۴ کیلومتری از تبریز، مرکز استان آذربایجان شرقی قرار دارد و در طور نوار مرزی، ۱۰۵ کیلومتر از رود ارس در محدوده این شهرستان واقع شده و به‌عنوان یکی از بخش‌های مهم این پهنه جغرافیایی، ظرفیت‌های قابل توجهی در حوزه گردشگری و طبیعت‌گردی در خود جای داده است.
انتهای پیام/