دیپلماسی پیش‌دستانه ایران و فروپاشی سناریوی مشروعیت‌زدایی

ایران با هوشمندی، ابتدا به پیشنهاد ترکیه پاسخ مثبت داد تا اصل تعامل را رد نکرده باشد، اما بلافاصله با انتقال محل مذاکرات به عمان و حذف بازیگران ثالث، ابتکار عمل را در دست گرفت. 
این جابه‌جایی صرفا یک تغییر جغرافیایی نبود، بلکه به‌معنای خروج مذاکره از فضای نمایشی، رسانه‌ای و چندجانبه‌ای بود که می‌توانست علیه منافع ایران عمل کند. در این چارچوب ایران نشان داد که اهل مذاکره است، اما نه مذاکره‌ای که دستورکار، زمان و روایت آن را دیگران تعیین کنند.
از ابتدا نیز روشن بود که مذاکرات به نتیجه‌ ملموس منتهی نخواهد شد، چرا که خواست‌های آمریکا به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که خطوط قرمز جمهوری اسلامی ایران را نادیده می‌گیرند و عملا امکان توافق را از بین می‌برند. اما تمرکز ایران اساسا بر «نتیجه‌ توافق» نبود. نتیجه‌ مطلوب، شکست پروژه‌ انزوا و بی‌اثر کردن سناریوی مشروعیت‌زدایی بود، هدفی که تا حد زیادی محقق شد.
ادامه‌ تعامل بدون توافق این پیام را به جهان و منطقه مخابره کرد که جمهوری اسلامی ایران همچنان بازیگر اصلی، تثبیت ‌شده و قابل تعامل در معادلات بین‌المللی است و تحولات داخلی، جایگاه راهبردی آن را مخدوش نکرده است. در چنین شرایطی، روایت فروپاشی و بی‌ثباتی که مخالفان دنبال می‌کردند، از اساس بی‌اعتبار شد.
در کنار این پیام خارجی، یک پیام جانبی اما مهم نیز به اپوزیسیونِ دچار توهم ارسال شد، هر چند بعید است آن را دریافت کنند. اینکه قدرت‌های خارجی نه به‌دنبال حمایت از آنها هستند و نه دل‌سوزشان، بلکه صرفا در پی استفاده‌ ابزاری از آنها در مقاطع خاص‌ اند. همان لحظه‌ای که معادلات تغییر می‌کند، این ابزارها نیز کنار گذاشته می‌شوند.
در مجموع، آنچه رخ داد نه عقب‌نشینی بود و نه امتیازدهی، بلکه یک کنش پیش‌دستانه‌ دیپلماتیک برای تثبیت جایگاه جمهوری اسلامی و خنثی‌سازی یک پروژه‌ هدفمند علیه آن بود، حرکتی که نشان داد ایران همچنان قواعد بازی را می‌شناسد و می‌تواند صحنه را به نفع خود بازتعریف کند.

هادی دادگر
انتهای پیام/