ناباروری؛ مسئله‌ای که هنوز زنانه دیده می‌شود

به گزارش نصر، دکتر سوسن کیانی در گفت و گویی با بیان اینکه از نظر علمی، حدود ۴۰ درصد موارد ناباروری ناشی از عوامل زنانه است، اظهار کرد: حدود ۴۰ درصد از علل ناباروری هم به عوامل مردانه مربوط می‌شود و در ۲۰ درصد باقی‌مانده، علت یا مشخص نیست یا ترکیبی از هر دو طرف است. یعنی در نیمی از موارد، مرد می‌تواند به تنهایی عامل ناباروری باشد.
وی افزود: متأسفانه این واقعیت در جامعه ما بسیار کمرنگ است و اغلب نادیده گرفته می‌شود. در افکار عمومی، ناباروری همیشه به عنوان یک مسئله زنانه تلقی می‌شود.
کیانی درباره ریشه این نگرش توضیح داد: علت اینکه ناباروری به زنان نسبت داده می‌شود، تا حدی به فرهنگ مردسالارانه جامعه بازمی‌گردد. بسیاری از افراد فکر می‌کنند ناباروری زن، نقص یا ناسازگاری است و قدرت جنسی مرد مساوی با قدرت باروری او تلقی می‌شود. این تصور کاملاً اشتباه است، اما باعث می‌شود صحبت درباره اسپرم، اختلالات هورمونی و مشکلات جنسی مردانه یک تابو باقی بماند.
کیانی بیان کرد: از طرفی چون باروری در بدن زن اتفاق می‌افتد یک نگاه سنتی وجود دارد که این نگاه سنتی به زن و باروری، فشارهای اجتماعی و روانی زیادی بر زنان وارد می‌کند، وقتی زن برچسب نابارور می‌خورد، ممکن است از طرف خانواده، همسر و اطرافیان تحت فشار قرار بگیرد.
این پزشک مطرح کرد: این فشارها می‌تواند شامل درمان‌های تهاجمی و گاهی غیرضروری باشد، در حالی که ممکن است مشکل از مرد باشد. سرزنش‌های مستقیم یا غیرمستقیم باعث احساس گناه، اضطراب، افسردگی و کاهش اعتماد به نفس زنان می‌شود. گاهی خانواده‌ها حتی فشار برای ازدواج مجدد هم وارد می‌کنند، در حالی که سلامت مرد هنوز بررسی نشده است.
کیانی درباره همکاری مردان در روند درمان ناباروری، توضیح داد: اغلب مردان همکاری چندانی ندارند. آنها معمولاً انکار می‌کنند و فکر می‌کنند چون قدرت جنسی دارند، پس سالم هستند. آزمایش اسپرم را قبول نمی‌کنند، از انگ ناتوانی جنسی می‌ترسند و گاهی این مسئله را فقط وظیفه زنان می‌دانند.
وی ادامه داد: تابوهای فرهنگی درباره ناباروری مردان در فرهنگ سنتی باعث شده یکی از نشانه‌های سالم بودن مرد را قدرت باروری مرد بدانند و در زمان ناباروری انکار و مقاومت، باعث تأخیر در تشخیص و درمان می‌شود و گاهی زمانی که مرد حاضر به انجام آزمایش می‌شود، دیگر ذخیره تخمدان زن کافی نیست و درمان پیچیده و پرهزینه‌ای مانند IVF  لازم می‌شود.
جراح و متخصص بیماری‌های زنان و زایمان، افزود: سن زن عامل بسیار تعیین‌کننده‌ای است. هر چه زمان سپری شود، شانس بارداری کاهش پیدا می‌کند و نیاز به روش‌های پرهزینه و پیچیده افزایش می‌یابد. این تأخیر علاوه بر هزینه مالی، فشار روانی و اجتماعی مضاعفی هم بر زن وارد می‌کند.
کیانی تأکید کرد: فشار اجتماعی می‌تواند روابط زناشویی را نیز تحت تأثیر قرار دهد، اضطراب و افسردگی ناشی از این فشارها ممکن است روابط زوجین را سرد کند، پیگیری درمان را مختل کند و افراد را به سمت روش‌های خودسرانه سوق دهد که چندان موفقیت آمیز نیست. از سوی دیگر سلامت روان زن و موفقیت درمان ناباروری ارتباط مستقیم با یکدیگر دارند.
کیانی در مورد نقش خانواده‌ها، گفت: خانواده‌ها می‌توانند نقش حمایتی یا مخرب داشته باشند. حمایت عاطفی و پذیرفتن اینکه ناباروری مسئله‌ای مشترک است، فشار روانی را کاهش می‌دهد. اما مداخلات نادرست، سرزنش، مقایسه با دیگران و فشار برای ازدواج مجدد می‌تواند اثرات منفی شدید داشته باشد.

رسانه‌ها تابوی ناباروری مردانه جامعه را بشکنند
وی همچنین به مسئولیت پزشکان، رسانه‌ها و نظام آموزشی اشاره کرد: پزشکان باید همیشه زن و مرد را به صورت همزمان بررسی و با رویکرد زوج‌محور، از سرزنش یکی از طرفین پرهیز کنند. رسانه‌ها باید تابوی ناباروری مردانه جامعه را بشکنند و نشان دهند که این مسئله ارتباطی با ضعف مردانگی ندارد.
این جراح و متخصص بیماری‌های زنان و زایمان اظهار کرد: نظام آموزشی هم باید از نوجوانی باورهای غلط را اصلاح کند و آموزش باروری ارائه دهد تا در بزرگسالی، انکار و پنهان‌کاری باعث تأخیر در درمان نشود.
کیانی به زوجین توصیه کرد: زوج‌ها باید مسئولیت پیگیری درمان را به صورت مشترک بر عهده بگیرند، از برچسب‌زدن به یکدیگر پرهیز و با همدلی و همکاری، به محض مطرح شدن مسئله، اقدام کنند. بسیاری از موارد ناباروری قابل درمان هستند، اما موفقیت آن به زمان، همکاری زوجین و حمایت اطرافیان وابسته است.
وی تاکید کرد: درمان ناباروری یک مسیر مشترک است و زوجین باید کارهای درمانی را بین خود تقسیم کنند و بدون اتلاف وقت مسئله را حل کرده و فرآیند درمان را طی کنند.

ریشه فرهنگی است تا علمی
نگار جمالی ۴۵ ساله مادر دو فرزند و ساکن کرج در گفت و گو با ایسنا درباره ناباروری و تابوهای فرهنگی آن گفت: به نظرم ریشه اینکه در ناباروری همیشه انگشت تقصیر به سمت زن است، بیشتر فرهنگی است تا علمی، چون هنوز بسیاری از افراد جامعه فکر می‌کنند بچه‌دار شدن وظیفه زن است تا مرد.
وی ادامه داد: در حالی که علت بسیاری از ناباروری‌ها مربوط به مردان است و یا اینکه یا حداقل مرد هم در بخشی از علت آن سهم دارد. نتیجه اینکه زنان زیر فشار روحی، نگاه‌های سنگین خانواده و اطرافیان و حتی احساس گناه خرد شده و فرسوده می‌شوند.
جمالی ادامه داد: در این شرایط بدون اینکه مشخص شود مشکل از طرف کدامیک از زوجین است، در ابتدا زن قضاوت شده و بسیار آسیب زیادی می‌بیند. در حالی که مردها کمتر مسئولیت قبول می‌کنند و برای آزمایش و درمان دیرتر اقدام می‌کنند.
همچنین فاطمه محوی ۲۸ ساله که از ازواج اول صاحب یک دختر و در ازدواج دوم در فرایند درمان باروری قرار دارد، در این زمینه گفت: من احساس می‌کنم وقتی تصمیم به بارداری گرفته می‌شود و چنانچه این اتفاق رخ ندهد، بیشترین فشار روانی را خانم متحمل می‌شود اما برای یه خانم اصلا مهم نیست که ایراد از طرف مرد یا زن باشد.
وی ادامه داد: وقتی موضوع بچه‌دار شدن مطرح است، تمام ذهن خانم روی این موضوع متمرکز است، انگار اصلا زندگی نمی‌کند و تمام فکر و تلاشش شبانه‌روزی او به این موضوع گره می‌خورد.
محوی گفت: ولی خواه و ناخواه اطرافیان بدون اینکه دلیل اصلی ناباروری را بدانند، افکار خود را به این سمت هدایت و متمرکز می‌کنند که بدون شک خانم مشکل دارد و نمی‌تواند باردار شود.
وی بیان کرد: معتقدم همانقدر که خانم در این موضوع دخیل است یک طرف مقابل او یعنی مرد هم نقش دارد، پس فرقی نمی‌کند که ایراد از سمت کیست و مهم این است که هر دو به درمان کمک کنند.

لزوم غربالگری و آزمایش‌های اولیه قبل از ازدواج
آزاده شریفی ۳۰ ساله و پرستار در این زمینه اظهار کرد: در راستای ناباروری مردان همیشه از قدیم تا به حال مهم‌ترین نقش باروری را به زن داده و داده‌اند و اگر بارداری اتفاق نمی‌افتاد در نگاه اول زن را عامل اول می‌دانستند و می‌دانند.
وی ادامه داد: از طرفی جامعه‌ سنتی هیچ وقت قادر به پذیرفتن انتقاد و مشکل برای ناسالم بودن قدرت ناباروری مرد نبوده است.
وی بیان کرد: زن و شوهری را می‌شناسم که ۳۰ سال از این مشکل رنج می‌برند. مرد قدرت باروری ندارد و زن کاملا سالم است، حتی مرد با وجود همسر اول، ازدواج دوم کرد و بچه‌دار نشد و همسر دوم طلاق گرفت. متاسفانه مشخص شد این آقا و سه برادرش از لحاظ ژنتیکی مشکل ناباروری دارند و هر سه به دلیل عدم پذیرش و درمان ازدواج مجدد کرده بودند.
این پرستار ادامه داد: پیشنهاد می‌کنم حداقل اگر امکان‌پذیر بود زوج‌های جوان نسبت به غربالگری و آزمایش‌های اولیه قبل از ازدواج برای سالم بودن از نظر باروری اقدام کنند، آموزش در مورد درمان و استفاده از روش‌های نوین درمان ناباروری هم برای زوجین نابارور کمک کننده است.

نیاز به نگاه اصلاحی
نجمه مرادی ۴۴ ساله و مجرد نیز در این زمینه گفت: در مورد ناباروری اولین مراجعه پزشکی اغلب با زن شروع می‌شود و آزمایش مردان با تأخیر یا مقاومت روانی همراه است چون مردانگی به‌ اشتباه با باروری گره خورده و همین باعث انکار می‌شود.
وی ادامه داد: در ناباروری سرزنش مستقیم یا غیرمستقیم در وهله اول متوجه زن است و در نگاه سنتی برچسب‌هایی مثل نابارور و ناقص به او زده می‌شود. این باعث تهدید به ازدواج مجدد و فرسودگی روانی ناشی از درمان‌های پی‌درپی زن می‌شود. در حالی که در بسیاری از موارد، زن حتی منشأ مشکل نیست.
مرادی بیان کرد: یک نگاه اصلاحی لازم است یعنی لزوم آموزش زوج‌محور در درمان ناباروری را داشته باشیم و مردان را به پذیرش مسئولیت برابر تشویق کنیم.
نازنین محمدی نیز در این باره گفت: چون زنان بستر لقاح و پرورش جنین هستند و از طرفی در عرف جامعه به لحاظ قدرت بدنی و ذهنیت مردان را عاری از ضعف نسبت به بانوان تصور می‌کنند؛ بنابراین در نگاه اول بانوان مستعد ناباروری شمرده می‌شوند.
وی ادامه داد: هر چند مردان به لحاظ تاثیرپذیری بیشتر در آسیب‌های شغلی موثر در ناباروری از جمله اشعه، امواج مضر و... که در زمینه‌های کاری برخی مشاغل مستتر است، مستعد نابارور شدن هستند. همچنین مصرف بیشتر سیگار در بین مردان نسبت به زنان و زمینه ساز ناباروری مردان است، از این رو تاثیر عرف جامعه آماری، تعصبات قومیتی، فرافکنی های خانوادگی، عدم پذیرش ناباروری به عنوان یک اختلال قابل درمان، امکان تعدد زوجات برای مردان می‌تواند از عوامل مصون بودن مردان در قیاس با بانوان باشد.
انتهای پیام/