نصر: قلعه باستانی ضحاک در شهرستان هشترود با سه هزار سال قدمت، جزو آثار تاریخی جهان و ایران به شمار می رود که بنا به گفته باستان شناسان، می تواند کلید محوری برای رمزگشایی از ابهامات دوران اشکانیان باشد و بسیاری از نقاط تاریک و پنهان را آشکار سازد.

به گزارش نصر، این قلعه تاریخی در سال ۱۳۴۵ با شماره ۴۲۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. این اثر در محلی با عنوان «نارین‌قلعه» بر فراز کوهی منفرد قرار دارد که در گذشته از مراکز مهم اقوام مانایی، مادها، اشکانیان و ساسانیان بوده است.
بر اساس اسناد، تحقیقات و کاوش‌های باستان‌شناسی، قلعه ضحاک در واقع یک «شهرقلعه» محسوب می‌شود که در فاصله ۱۲۰ کیلومتری جنوب‌شرقی تبریز و حدود ۲۰ کیلومتری شمال‌شرقی هشترود قرار دارد. در پایین‌دست این محوطه نیز هشت رودخانه مهم شامل «قرانقو»، «آی‌دوغموش»، «آجی‌چای»، «قلعه‌چای»، «قوری‌چای»، «اجیرلوچای»، «قره‌قیه» و «لیلان‌چای» جریان دارند.
قلعه ضحاک یا «آژی‌دهاک» را برخی محلی برای تداعی داستان‌های شاهنامه و در نتیجه «تخت جمشید» می‌دانند و گروهی دیگر آن را بهشت طبیعت‌گردان و دوستداران میراث فرهنگی می‌شمارند.
کارشناسان معتقدند با انجام کاوش‌های باستان‌شناسی در محوطه تپه و اطراف قلعه ضحاک و دستیابی به یافته‌های جدید درباره دوران تاریخی اشکانیان می‌توان به برخی از ابهامات این دوره پاسخ داد.
نخستین بررسی‌های تاریخ‌نگاری و باستان‌شناسی در مجموعه قلعه ضحاک بین سال‌های ۱۲۱۰ تا ۱۳۵۰ شمسی توسط چند تن از محققان خارجی و ایرانی انجام شد. بر اساس این بررسی‌ها مشخص شد که این مجموعه از هزاره دوم پیش از میلاد تا دوران تیموریان، یعنی بیش از سه هزار سال، محل سکونت بوده و اوج شکوفایی آن به دوره اشکانی بازمی‌گردد.
بر همین اساس، باستان‌شناسان معتقدند سفال‌های کشف‌شده در حاشیه شرقی رودخانه «قرانقو» مربوط به هزاره دوم پیش از میلاد است و دیواره‌های سنگی و تأسیسات آن نیز به دوره «اورارتو» تعلق دارد.
این محوطه با طول ۱۰ و عرض ۲ کیلومتر، فضایی گسترده و مناسب برای انجام کاوش‌های باستان‌شناسی و بررسی‌های عمیق تاریخی فراهم کرده است و امکان انجام تحقیقات در وسعتی حدود ۳۰۰ هکتار در آن وجود دارد.