به گزارش نصر، اسماعیل جراحی امروز شنبه با اشاره به نام‌گذاری ۱۰ اکتبر، مصادف با ۱۸ مهرماه، به‌عنوان روز جهانی سلامت روان، گفت: هفته سلامت روان در کشور از ۱۸ تا ۲۴ مهرماه و با شعار «شنیدن روایت جامعه؛ گامی برای عبور از بحران» برگزار می‌شود.
به گزارش ایرنا، مدیر گروه سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت آذربایجان شرقی، روز شنبه با بیان این مطلب اظهار کرد: بازگشت به آرامش پس از بحران، خانواده به‌عنوان نخستین شبکه حمایتی، رسانه‌ها به‌عنوان راویان رنج‌های نامرئی و شنیدن روایت کودکان، از جمله محورهای مورد توجه در هفته سلامت روان امسال است.
وی با اشاره به مؤلفه‌های بازگشت به آرامش پس از بحران، گفت: یکی از تصورات نادرست درباره عبور از بحران این است که فرد باید هرچه سریع‌تر اتفاقات رخ‌داده را فراموش کند و به زندگی عادی بازگردد؛ درحالی‌که بازسازی روانی به معنای حذف خاطرات یا انکار تجربه‌ها نیست. بنابراین، بازگشت به آرامش نباید به معنای بازگشت سریع فرد به وضعیت روانی پیش از بحران یا از بین رفتن تمام نشانه‌های ناراحتی تلقی شود.
جراحی تأکید کرد: پس از تجربه بحران، نباید از خود انتظار داشته باشیم که یک‌شبه به آرامش برسیم. باید به خود فرصت دهیم تا احساساتمان را بشناسیم، از بدنمان مراقبت کنیم، به زندگی روزمره بازگردیم و با دیگران ارتباط برقرار کنیم. همچنین، هر زمان که آمادگی داشتیم، می‌توانیم تجربه‌های خود را در فضایی امن بیان کنیم، با احترام و بدون قضاوت به روایت دیگران گوش دهیم و در صورت نیاز، از متخصصان کمک بگیریم.
وی ادامه داد: بحران‌های اجتماعی و تلاطم‌های محیطی، پیش از آنکه در ابعاد کلان جامعه نمایان شوند، در فضای روانی خانواده بازتاب می‌یابند. بازگویی تجربه‌ها در محیط خانواده، راهی برای بازیابی معنای زندگی است. برای آنکه خانواده فراتر از یک سرپناه فیزیکی عمل کند و به شبکه‌ای حمایتی و فعال تبدیل شود، باید سازوکارهای عملی برای تبادل تجربه‌ها و شنیدن روایت اعضای خانواده فراهم شود.

تعیین زمان‌های امن خانوادگی برای گفت‌وگو
مدیر گروه سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت آذربایجان شرقی خاطرنشان کرد: خانواده‌ها به‌جای قطع کامل ارتباط با اخبار یا مواجهه بی‌وقفه با اخبار ناگوار، باید ساعت‌های مشخصی را به‌عنوان زمان امن خانوادگی در نظر بگیرند. در این زمان‌ها، جریان اطلاعات بیرونی متوقف می‌شود و اعضای خانواده فرصت می‌یابند درباره تجربه‌ها و احساسات درونی خود صحبت کنند. در چنین فضایی، افراد به‌جای تحلیل اخبار، از دغدغه‌ها و احساسات خود می‌گویند؛ اقدامی که می‌تواند بار شناختی را کاهش دهد و به خروج سیستم عصبی از وضعیت هشدار کمک کند.
وی با اشاره به ضرورت برگزاری نشست‌های ساختاریافته خانوادگی برای تسهیل روایتگری و تقویت تنظیم هیجانی بین‌فردی، اظهار کرد: برای جلوگیری از فرسایشی شدن این نشست‌ها، بهتر است به هر عضو خانواده سه تا پنج دقیقه فرصت داده شود تا تجربه شخصی خود را از چالش‌های هفته بیان کند.
جراحی ادامه داد: به‌جای نصیحت کردن یا ارائه راه‌حل، باید تجربه و احساسات فرد را به رسمیت شناخت. برای مثال، می‌توان گفت: «می‌شنوم که این روزها بار نگرانی چقدر روی دوشت سنگین بوده است.» تماس چشمی، لحن آرام و گوش دادن همدلانه والدین، پیام ایمنی و امنیت را به فرزندان منتقل می‌کند و به تعدیل برانگیختگی هیجانی آن‌ها کمک می‌کند.
وی افزود: کودکان اغلب واژگان کافی برای بیان مستقیم اضطراب‌های پیچیده ناشی از بحران‌ها را ندارند. والدین می‌توانند از طریق نقاشی، بازی‌های نمادین و قصه‌گویی، فضایی برای بیان ترس‌های کودکان فراهم کنند و در جریان این تعاملات، پایان‌بندی‌هایی همراه با امنیت، حمایت و امید را در روایت‌های آن‌ها شکل دهند.

بی‌اعتنایی به احساسات، مانعی برای حمایت روانی از خانواده
جراحی با اشاره به موانعی که فرایند حمایت روانی در خانواده را مختل می‌کنند، گفت: استفاده از جملاتی مانند «چیزی نشده است»، «بزرگش نکن» یا «بی‌دلیل نگران هستی»، فرایند تنظیم هیجان را مختل می‌کند و اعضای خانواده، به‌ویژه فرزندان، را به سمت سکوت و انزوای روانی سوق می‌دهد.
وی بیان کرد: قضاوت عجولانه، نصیحت کردن یا تلاش برای حل مسئله پیش از شنیدن احساسات و تکمیل روایت فرد، مانع تخلیه تنش‌های عاطفی انباشته می‌شود. بنابراین، باید به کودکان اجازه داد تجربه‌های خود را به‌طور کامل بیان کنند.
وی افزود: والدینی که توانایی کافی برای تنظیم هیجانات خود ندارند و اضطراب کنترل‌نشده‌شان را به شکل پرخاشگری یا بزرگ‌نمایی خطرها وارد گفت‌وگوهای خانوادگی می‌کنند، ممکن است خانه را از محیطی امن و آرامش‌بخش به فضایی برای بازتولید آسیب و ناامیدی تبدیل کنند.
مدیر گروه سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت آذربایجان شرقی، سلامت روان را یکی از حوزه‌های مهم رنج‌های نامرئی دانست و گفت: بسیاری از اختلالات و مشکلات روان‌شناختی در ظاهر قابل تشخیص نیستند و ممکن است فرد با وجود برخورداری از سلامت جسمی ظاهری، با مشکلات روانی قابل توجهی مواجه باشد. رسانه‌ها می‌توانند ضمن تقویت امید، سه نقش عمده در این زمینه ایفا کنند: افزایش آگاهی، کاهش انگ اجتماعی و تشویق افراد به کمک‌خواهی.
جراحی توضیح داد: رسانه‌ها می‌توانند اطلاعات صحیحی درباره نشانه‌های مشکلات روانی، روش‌های دریافت کمک و مسیرهای درمان ارائه دهند و با بازنمایی انسانی و دقیق تجربه افراد، کلیشه‌هایی مانند ضعیف بودن، خطرناک بودن یا درمان‌ناپذیر بودن بیماری‌های روان‌پزشکی را به چالش بکشند.
وی افزود: روایت تجربه افرادی که با اختلالات روان‌پزشکی مشابه مواجه بوده‌اند، کمک دریافت کرده‌اند و بهبود یافته‌اند، می‌تواند این پیام را به دیگران منتقل کند که در مواجهه با مشکلات روانی تنها نیستند.

بازی، نقاشی و قصه‌گویی؛ راهی برای شنیدن رنج کودکان
جراحی با اشاره به آسیب‌پذیری کودکان در شرایط بحرانی تأکید کرد: کودکان تجربه‌های هیجانی و اجتماعی خود را اغلب نه با زبان بزرگسالان، بلکه از طریق روایت، بازی و قصه بیان می‌کنند؛ به‌ویژه هنگام وقوع بحران‌ها و حوادث. بزرگسالانی که فقط به رفتارهای آشکار کودکان توجه می‌کنند، ممکن است لایه‌های پنهان اضطراب، ترس یا غم آن‌ها را نادیده بگیرند. بنابراین، برای شنیدن رنج کودکان باید از زبان و ابزارهای متناسب با دنیای آن‌ها، مانند بازی، نقاشی، هنر و قصه‌گویی، استفاده کرد.
وی افزود: این روش‌ها به کودکان کمک می‌کنند اضطراب و ترس خود را آسان‌تر بیان کنند. هنگامی که به روایت کودکان گوش می‌دهیم، علاوه بر شنیدن حرف‌های آن‌ها، فرصتی فراهم می‌کنیم تا احساس کنند در شرایط مختلف زندگی تنها نیستند. همین احساس، نقطه آغاز بازگشت به امنیت و آرامش و زمینه‌ساز رشد آن‌هاست.
مدیر گروه سلامت روانی، اجتماعی و اعتیاد مرکز بهداشت آذربایجان شرقی درباره زمان مراجعه برای دریافت کمک تخصصی روان‌شناختی پس از بحران‌ها گفت: بسیاری از واکنش‌های روانی پس از بحران با گذشت زمان کاهش می‌یابند، اما روند بهبود در همه افراد یکسان نیست.
وی ادامه داد: اگر نشانه‌هایی مانند ترس شدید و وحشت‌زدگی، بی‌خوابی یا اختلال در خواب، عصبانیت، اختلال در تمرکز و از جا پریدن برای مدت طولانی ادامه پیدا کنند یا عملکرد فرد را در زمینه‌های شغلی، تحصیلی، خانوادگی و اجتماعی به‌طور قابل توجهی مختل کنند، لازم است برای دریافت کمک به مراکز خدمات سلامت، پزشک، روان‌شناس یا روان‌پزشک مراجعه شود.
انتهای پیام/