در این میان، حدود نیمی از خریدهای ثبت‌شده در طرح توسط زنان انجام شده و مراجعه‌کنندگان نیز محدود به دانش‌آموزان و دانشجویان نبوده‌اند؛ زنان و مردان کتابدوست در گروه‌های سنی مختلف، در این روزها راهی کتابفروشی‌ها شده‌اند.
این آمار در روزهای آغاز مدارس و دانشگاه‌ها به دست آمده است؛ روزهایی که هزینه‌های خانواده‌ها افزایش یافته و کتاب‌های درسی و دانشگاهی طبیعتاً بخشی از تقاضای بازار را تشکیل می‌دهند. مشاهدات کتابفروشی‌های مشارکت‌کننده نشان می‌دهد دامنه خریدها از این نیازها فراتر رفته و کتاب‌های ادبی، تاریخی، فرهنگی، علمی و پژوهشی نیز سهم قابل توجهی از انتخاب شهروندان داشته‌اند.

منتظر بودم، منتظر کتاب!
یکی از شهروندان مراجعه‌کننده برای خرید کتاب‌های دانشگاهی، از ماه‌ها انتظار برای فراهم شدن چنین فرصتی گفت. به گفته او، سقف پنج میلیون تومان اعتبار، با وجود محدود بودن در برابر قیمت و تعداد کتاب‌های مورد نیاز، امکان خرید چند عنوان از کتاب‌هایی را فراهم کرده که تهیه آنها تا پیش از اجرای طرح به تعویق افتاده بود.
روایت او، یکی از وجوه واقعی کتابیار را نشان می‌دهد؛ گاهی فاصله میان علاقه‌مندی به مطالعه و خرید کتاب، نه بی‌میلی به خواندن، که توان اقتصادی است. کاهش بخشی از این فاصله می‌تواند چند عنوان کتاب را از فهرست «بعداً می‌خرم» به قفسه خانه منتقل کند.
در میان مراجعه‌کنندگان، خانواده‌هایی نیز دیده می‌شوند که کتابیار را فرصتی برای تقویت عادت مطالعه فرزندانشان دانسته‌اند. یکی از مادران که چند عنوان کتاب برای فرزندش خریداری کرده بود، از تغییر رفتار او در خانه می‌گفت؛ کودکی که مطالعه حالا بخشی از برنامه روزانه‌اش شده و در کنار درس و بازی با تلفن همراه، زمانی را نیز به خواندن کتاب اختصاص می‌دهد.
برای این خانواده، خرید چند جلد کتاب تنها یک خرید فرهنگی نیست؛ بخشی از تلاش برای ساختن عادتی است که قرار است در زندگی کودک بماند.

کتابیار فقط برای دانش‌آموز و دانشجو نیست
همزمانی اجرای کتابیار با آغاز سال تحصیلی، حضور دانش‌آموزان و دانشجویان را در میان خریداران پررنگ کرده است. دامنه مراجعه‌ها به همین گروه‌ها محدود نمانده و زنان و مردان جوان، والدین، افراد میانسال و شهروندان سالمند نیز در میان خریداران دیده می‌شوند.
تنوع موضوعی کتاب‌های خریداری‌شده نیز همین گستردگی مخاطبان را تأیید می‌کند. از منابع دانشگاهی و کتاب‌های علمی تا ادبیات، تاریخ، فرهنگ، علوم انسانی و آثار پژوهشی، قفسه‌های مختلف کتابفروشی‌ها در این روزها مخاطب داشته‌اند.
این بخش از تجربه کتابیار اهمیت ویژه‌ای دارد؛ شهروندان فقط برای پاسخ به یک نیاز آموزشی به کتابفروشی نرفته‌اند. بخشی از خریدها انتخاب‌هایی شخصی بوده است؛ کتابی برای دانستن، خواندن، لذت بردن یا بازگشت به موضوعی که مدت‌ها در ذهن مخاطب مانده است.

رونق در کتابفروشی‌های تخصصی
در سه تا چهار کتابفروشی مشارکت‌کننده که بخش قابل توجهی از موجودی آنها به کتاب‌های علمی، پژوهشی، فرهنگی و تاریخی اختصاص دارد، فروش قابل توجهی ثبت شده است. کتابفروشان این مراکز از افزایش مراجعه و استقبال مخاطبان در روزهای اجرای طرح سخن گفته‌اند؛ استقبالی که به گفته آنان در شرایط اقتصادی کنونی، برای بازار کتاب اتفاقی قابل توجه است.
در این کتابفروشی‌ها نیز الگوی خرید تنها به کتاب‌های دانشگاهی محدود نمانده است. مخاطبان میان قفسه‌های تخصصی جست‌وجو کرده‌اند، درباره عناوین مختلف پرسیده‌اند و در مواردی چند عنوان را همزمان به سبد خرید خود افزوده‌اند.
کتابفروشان مشارکت‌کننده پیش از این نیز در گفت‌وگوهای خود بر استقبال از اجرای کتابیار و ضرورت تداوم حمایت از خرید کتاب تأکید کرده بودند. بازخورد کتابفروشی‌ها و شهروندان از اجرای طرح، در تمدید مهلت ثبت‌نام نیز مورد توجه قرار گرفت.
رئیس سازمان فرهنگی اجتماعی ورزشی شهرداری تبریز نیز در جریان بازدید از کتابفروشی‌های مشارکت‌کننده، اجرای کتابیار را اقدامی برای تسهیل دسترسی شهروندان به کتاب و حمایت از جریان مطالعه در شهر عنوان کرده است. در این طرح، ۱۷ کتابفروشی مشارکت دارند و شهروندان ثبت‌نام‌شده از ۴۰ درصد تخفیف خرید کتاب تا سقف پنج میلیون تومان بهره‌مند می‌شوند.
به قلم پری اشتری
انتهای پیام/