به گزارش نصر، ید یکی از عناصر بسیار مهم و اساسی بدن انسان محسوب می‌شود که تنها دریافت ۱۵۰ میکروگرم از آن نیاز روزانه انسان را تأمین می‌کند. این ماده با نقش مهمی که در تولید هورمون‌های تیروئید دارد، تأثیر بسزایی در رشد مغز انسان دارد. اهمیت این موضوع در دوران جنینی، نوزادی، کودکی و نوجوانی بیشتر است؛ چراکه کمبود ید در این دوره‌ها می‌تواند رشد جسمی و به‌ویژه رشد مغزی را تحت تأثیر قرار دهد.
گواتر، بی‌کفایتی تولیدمثل، عقب‌افتادگی ذهنی و جسمی، مرگ‌ومیر کودکان و در نهایت به مخاطره افتادن توسعه اجتماعی و اقتصادی فرد و کشور، از جمله آسیب‌هایی هستند که به‌عنوان اختلالات ناشی از فقر ید شناخته می‌شوند.
طبق توصیه سازمان بهداشت جهانی، اندازه‌گیری غلظت یُد ادرار دانش‌آموزان سنین مدرسه، شاخص معتبر و قابل‌اطمینانی برای تعیین وضعیت یُد در یک منطقه یا کشور است. مطالعه اخیر در سال ۱۴۰۲ نشان‌دهنده وضعیت در معرض خطر دریافت یُد در استان آذربایجان شرقی، بر اساس میزان یُد ادرار دانش‌آموزان، است. تحلیل و بررسی سایر داده‌های موجود نشان می‌دهد که دریافت یُد در استان آذربایجان شرقی وضعیت مطلوبی ندارد.
فتح‌الله پورعلی، رئیس گروه تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تبریز، در گفت‌وگو با خبرنگار نصر در تشریح اهمیت ید در دوران رشد، اظهار کرد: دوران جنینی، نوزادی، کودکی و نوجوانی از مراحل مهم زندگی هستند و کمبود ید در این دوره‌ها می‌تواند عوارض مختلف و مادام‌العمری ایجاد کند.
رئیس گروه تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تبریز با اشاره به مطالعات انجام‌شده درباره آثار کمبود ید گفت: مطالعات نشان می‌دهد کمبود ید می‌تواند ضریب هوشی را ۱۳.۵ امتیاز کاهش دهد که رقم بسیار قابل توجهی است. کاهش ضریب هوشی می‌تواند توانمندی فرد را در آینده تحت تأثیر قرار دهد و در نهایت آثار آن نه‌تنها در سطح فرد، بلکه در سطح جامعه و توسعه کشور نیز قابل مشاهده خواهد بود.
پورعلی با اشاره به سابقه اجرای برنامه کنترل کمبود ید در ایران گفت: به دنبال تشخیص شیوع شدید کمبود ید در سال ۱۳۶۸، برنامه‌های مختلفی از جمله آموزش و غنی‌سازی نمک آغاز شد. نتایج پایش‌های سال ۱۳۷۹ بیانگر کاهش شدید اختلالات ناشی از کمبود ید در جامعه و نتیجه‌بخش بودن این اقدامات بود.
پورعلی افزود: تخمین زده می‌شود از سال ۱۳۶۸ از طریق یُدرسانی با نمک، ۷۰ میلیون ضریب هوشی (IQ) به کودکان ایرانی اضافه شده و از بروز ۳۰ میلیون بیماری گواتر و ۱۵ میلیون جراحی تیروئید جلوگیری شده است.

نمک بهترین ماده برای غنی‌سازی ید
رئیس گروه تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تبریز درباره انتخاب نمک به‌عنوان حامل ید گفت: علاوه بر محدودیت منابع غذایی حاوی ید در طبیعت، باید دانست که حتی مقدار ید موجود در غذاهای دریایی، تخم‌مرغ، شیر و گوشت نیز نمی‌تواند به‌طور کامل نیاز بدن را تأمین کند.
پورعلی افزود: یکی از راه‌های تأمین ید استفاده از مکمل‌هاست و در سال‌های اخیر مکمل‌های حاوی ید نیز در قالب مولتی‌مینرال و یدوفولیک در مراکز بهداشت و خانه‌های بهداشت توزیع شده‌اند؛ با این حال، غنی‌سازی مواد غذایی راه آسان‌تر و کم‌هزینه‌تری برای تأمین ید عمومی جامعه است.
وی در خصوص انتخاب مواد غذایی حامل ید تصریح کرد: ماده غذایی حامل ید باید مورد استفاده همه اقشار جامعه باشد، مصرف روزانه آن نوسان زیادی نداشته باشد و همه افراد بتوانند به‌راحتی از آن استفاده کنند؛ به همین دلیل در ایران و اکثر کشورها، نمک به‌عنوان حامل ید انتخاب شده است.

خطر تبلیغ نمک‌های «طبیعی»
گزارش خبرنگار نصر می‌افزاید در سال‌های اخیر، به دنبال خشک شدن دریاچه ارومیه، برخی افراد سودجو با سوءاستفاده از ناآگاهی مردم و ایجاد شائبه‌هایی، اقدام به تغییر الگوی مصرف نمک مردم کرده‌اند. نمک دریا، نمک هیمالیا، نمک آبی، صورتی و بنفش از جمله گزینه‌های جایگزین نمک یددار تصفیه‌شده محسوب می‌شوند که تأکید بر طبیعی بودن و کم‌ضرر بودن آنها عاملی برای ایجاد رغبت عمومی شده است.
اما باید به این نکته توجه کرد که نمک، فارغ از شکل و اسم و محل استحصال، عملاً یک ترکیب واحد تحت عنوان کلرید سدیم است که با توجه به آمیخته بودن با مواد و ناخالصی‌های متعدد، در کارخانه‌ها فرآیند تصفیه و غنی‌سازی با ید روی آن انجام می‌شود.
رئیس گروه تغذیه معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تبریز در این باره گفت: تمامی نمک‌های غیرتصفیه‌شده که تحت عناوین مختلف تبلیغ شده و به فروش می‌رسند، حاوی ناخالصی‌های متعدد از جمله خاک، آهک، شن، فاضلاب هدایت‌شده به رودخانه‌ها و فلزات سنگین هستند که تهدید جدی برای سلامت انسان محسوب می‌شوند.
پورعلی با تأکید بر استفاده از نمک یددار تصفیه‌شده گفت: این نمک‌ها باید در کارخانه‌ها فرآیند تصفیه و غنی‌سازی با ید را سپری کنند تا مصرف‌کنندگان از مضرات آن در امان باشند. البته باید توجه داشت که کارخانه‌ها نیز ملزم به رعایت دقیق و کامل الزامات هستند.
وی تأکید کرد: با این حال، افرادی که نسبت به استفاده از نمک دریا اصرار دارند، در هنگام خرید حتماً باید توجه داشته باشند که از برندهای معتبر و نمونه‌های تصفیه‌شده و یددار انتخاب کنند.
پورعلی هشدار داد: نمک یددار بهترین راه برای کنترل کمبود ید است، اما این به معنی مصرف بیشتر نمک نیست؛ تأکید ما این است که نمک کم مصرف شود، اما همان مقدار کم نیز تصفیه‌شده و یددار باشد.
به گزارش نصر، دستاوردهای حوزه بهداشت و سلامت، مسائلی نیستند که بتوان با سهل‌انگاری از روی آنها گذشت و با ناآگاهی یا منفعت‌طلبی، سلامت و بهروزی یک نسل را به خطر انداخت. طبق تعاریف سازمان بهداشت جهانی، انسان سالم محور توسعه پایدار است. با توجه به تأثیر ید در رشد مغزی کودکان، این عنصر به‌عنوان شاخص توسعه شناخته می‌شود و تلاش‌های چندجانبه برای حفظ دستاوردهای چند دهه‌ای یک برنامه بهداشت عمومی آغاز شده است. معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تبریز با راه‌اندازی کمپین «ید کافی، هوش عالی» قدم مهمی در آگاه‌سازی عمومی مردم، پیشگیری از عوارض کمبود ید، به‌ویژه در کودکان و زنان باردار، و حفاظت از سلامت نسل آینده برداشته است و برای حصول نتیجه همکاری نهادهای مختلف را می‌طلبد.
انتهای پیام/