به گزارش نصر، کاهش وزن برای بسیاری از افراد تنها یک مرحله از مسیر است؛ چالش بزرگ‌تر، حفظ وزن جدید و جلوگیری از برگشت وزن است. ممکن است فرد پس از ماه‌ها تلاش به وزن دلخواه خود برسد، اما مدتی بعد متوجه شود اشتهایش بیشتر شده یا وزنش به‌آرامی در حال افزایش است.
 این اتفاق لزوماً به معنای بی‌ارادگی یا شکست در رژیم غذایی نیست. بدن پس از کاهش وزن دچار مجموعه‌ای از تغییرات می‌شود که می‌توانند اشتها، مصرف انرژی و رفتار غذایی را تحت تأثیر قرار دهند. به همین دلیل، برنامه‌ای که برای کاهش وزن مناسب بوده، الزاماً بدون تغییر برای مرحله تثبیت وزن مناسب نیست.
 
بدن بعد از کاهش وزن چه تغییری می‌کند؟
 وقتی وزن بدن کاهش پیدا می‌کند، بدن برای تأمین انرژی مورد نیاز خود به کالری کمتری احتیاج دارد. به بیان ساده، بدنی که سبک‌تر شده، برای انجام فعالیت‌های روزمره و حفظ عملکرد خود معمولاً انرژی کمتری نسبت به گذشته مصرف می‌کند.
 از طرف دیگر، پژوهش‌ها نشان می‌دهند کاهش وزن می‌تواند با تغییراتی در تنظیم اشتها و متابولیسم همراه باشد. به همین دلیل ممکن است فرد پس از رسیدن به وزن جدید، احساس گرسنگی بیشتری داشته باشد یا با مقدار غذای قبلی احساس سیری کمتری کند.
 
افزایش اشتها یکی از دلایل برگشت وزن است
 یکی از مهم‌ترین عوامل، تغییر در سیستم تنظیم گرسنگی و سیری است. پس از کاهش وزن، هورمون‌ها و پیام‌های عصبی مرتبط با اشتها می‌توانند تغییر کنند و بدن تمایل بیشتری برای دریافت انرژی نشان دهد.
 در برخی مطالعات، افزایش هورمون گرلین که با تحریک گرسنگی ارتباط دارد و کاهش برخی سیگنال‌های مرتبط با سیری پس از کاهش وزن مشاهده شده است. این تغییرات می‌توانند حفظ وزن پایین‌تر را دشوار کنند.
 بنابراین اگر فرد پس از کاهش وزن احساس کند بیشتر از قبل به غذا فکر می‌کند یا زودتر گرسنه می‌شود، این موضوع می‌تواند بخشی از پاسخ طبیعی بدن به کاهش وزن باشد.
 
متابولیسم هم با وزن جدید سازگار می‌شود
 یکی دیگر از دلایل مهم، کاهش نیاز انرژی بدن است. NIDDK نیز توضیح می‌دهد که متابولیسم در جریان کاهش وزن کندتر می‌شود و بدن در وزن جدید به کالری کمتری نیاز دارد.
 البته این به آن معنا نیست که متابولیسم بدن ناگهان «خراب» می‌شود. کاهش وزن، کاهش اندازه بدن و تغییر ترکیب بدن همگی می‌توانند میزان انرژی مورد نیاز بدن را تغییر دهند.
 در برخی افراد، سازگاری متابولیک نیز ممکن است باعث شود بدن انرژی کمتری از حد انتظار مصرف کند؛ شدت این پدیده در افراد مختلف یکسان نیست.
 
برگشت به عادت‌های قبلی می‌تواند وزن را برگرداند
 گاهی فرد برای کاهش وزن، برنامه‌ای بسیار محدودکننده را برای مدت کوتاه دنبال می‌کند. اما بعد از رسیدن به وزن هدف، تصور می‌کند دیگر نیازی به همان الگوی غذایی ندارد و به‌تدریج به عادت‌های قبلی بازمی‌گردد.
 اگر رژیم قبلی با پرخوری، حذف وعده‌های غذایی، انتخاب‌های غذایی نامتعادل یا محدودیت شدید همراه بوده باشد، ادامه دادن آن در بلندمدت دشوار است.
 به همین دلیل، برنامه‌ای که از ابتدا قابل ادامه دادن باشد، برای حفظ وزن اهمیت زیادی دارد. NIDDK نیز بر انتخاب الگوی غذایی سالمی تأکید می‌کند که فرد بتواند آن را در طولانی‌مدت ادامه دهد.
 
فعالیت بدنی بعد از کاهش وزن همچنان مهم است
 یکی از اشتباهات رایج این است که فرد پس از رسیدن به وزن دلخواه، فعالیت بدنی خود را به‌شدت کاهش دهد.
فعالیت بدنی علاوه بر فواید متعدد برای سلامت، می‌تواند به حفظ وزن کاهش‌یافته کمک کند. مقدار مناسب فعالیت به سن، شرایط جسمی و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد و بهتر است متناسب با توانایی هر شخص تنظیم شود.
بنابراین فعالیت بدنی نباید فقط ابزاری برای «لاغر شدن» باشد؛ بهتر است به بخشی پایدار از سبک زندگی تبدیل شود.
 
خواب، استرس و شرایط روحی را نادیده نگیرید
حفظ وزن تنها به غذا و فعالیت بدنی مربوط نمی‌شود. استرس، خواب نامناسب و خوردن هیجانی نیز می‌توانند بر رفتار غذایی اثر بگذارند.
 در یک مطالعه درباره حفظ کاهش وزن، عوامل روان‌شناختی و به‌ویژه خوردن مرتبط با استرس از عواملی بودند که با افزایش دوباره وزن ارتباط داشتند.
 به همین دلیل، اگر فرد در زمان اضطراب، خستگی یا ناراحتی بیشتر سراغ غذا می‌رود، توجه به این الگو می‌تواند بخشی از فرایند حفظ وزن باشد.
 
چرا رژیم‌های خیلی سخت معمولاً انتخاب مناسبی نیستند؟
 رژیم‌های بسیار محدودکننده ممکن است در کوتاه‌مدت کاهش وزن ایجاد کنند، اما ادامه دادن آن‌ها برای بسیاری از افراد دشوار است. وقتی فرد احساس محرومیت دائمی داشته باشد، احتمال کنار گذاشتن برنامه و بازگشت به عادت‌های قبلی بیشتر می‌شود.
 
هدف مرحله بعد از کاهش وزن نباید «کمتر و کمتر غذا خوردن» باشد؛ بلکه باید ایجاد یک الگوی غذایی متعادل و قابل ادامه باشد.
 
برای حفظ وزن جدید چه رویکردی بهتر است؟
 بعد از کاهش وزن، بهتر است به جای بازگشت ناگهانی به عادت‌های گذشته، یک سبک زندگی پایدار ایجاد شود. انتخاب غذاهای متنوع و مغذی، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی و توجه به نشانه‌های گرسنگی و سیری می‌توانند در این مسیر کمک‌کننده باشند.
 همچنین وزن را می‌توان به‌صورت منظم و بدون وسواس بررسی کرد تا تغییرات تدریجی زودتر شناسایی شوند. NIDDK برای افرادی که قصد حفظ کاهش وزن دارند، پایش منظم وزن و دریافت حمایت مستمر را از راهکارهای قابل استفاده می‌داند.
 
برگشت مقداری از وزن به معنای شکست نیست
 وزن بدن در طول زمان به دلایل مختلفی تغییر می‌کند و افزایش جزئی وزن لزوماً به معنای شکست نیست. مهم این است که فرد تغییرات را زود تشخیص دهد و به جای واکنش‌های شدید، به عادت‌های سالم و قابل ادامه برگردد.
 از طرف دیگر، اگر افزایش وزن قابل توجه، سریع یا غیرمنتظره باشد، بهتر است با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت شود تا عوامل احتمالی بررسی شوند.
 حفظ وزن جدید گاهی از کاهش وزن دشوارتر است، زیرا بدن پس از کاهش وزن تنها از نظر ظاهری تغییر نمی‌کند؛ اشتها، میزان مصرف انرژی و برخی سازوکارهای تنظیم وزن نیز می‌توانند تغییر کنند.
 بنابراین بهترین راهکار، دنبال کردن یک رژیم کوتاه‌مدت و سخت نیست. حفظ وزن بیشتر از آنکه یک پروژه موقت باشد، به ساختن عادت‌هایی نیاز دارد که بتوان آن‌ها را در زندگی روزمره ادامه داد. انتخاب غذای متعادل، فعالیت بدنی منظم، خواب کافی، مدیریت استرس و دریافت حمایت در صورت نیاز، همگی می‌توانند به ماندگارتر شدن نتیجه کاهش وزن کمک کنند.
انتهای پیام/