حضور نمایشی و صرفاً ثبت نام یک مجموعه در فهرست مشارکت‌کنندگان، نه برای شرکت‌ها آورده‌ای ایجاد می‌کند و نه برای نمایشگاه ارزش افزوده‌ای دارد. این موضوع درباره پارک‌های علم و فناوری اهمیت بیشتری دارد. حضور پارک در یک رویداد ملی باید بازتابی از توان واقعی زیست‌بوم فناوری استان باشد و شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان در مرکز این حضور قرار گیرند؛ نه اینکه بخش عمده ظرفیت غرفه به ساختار اداری و نمایندگان پارک اختصاص پیدا کند. آنچه باید دیده شود، محصول، فناوری، توان تولید و ظرفیت بازار شرکت‌هاست. کیفیت حضور را نیز باید با دستاورد آن سنجید، نه صرفاً با تعداد شرکت‌ها و متراژ غرفه.
با این حال، اقتصاد حضور در نمایشگاه، به‌ویژه برای شرکت‌های کوچک و متوسط فناور، با واقعیت اقتصادی امروز فاصله گرفته است. شرکتی که همزمان با افزایش هزینه مواد اولیه، دشواری واردات، نوسانات ارزی، محدودیت‌های صادراتی، کاهش قدرت خرید و کمبود سرمایه در گردش مواجه است، برای حضور در نمایشگاه تنها هزینه اجاره فضا را نمی‌پردازد؛ غرفه‌سازی، تجهیزات، حمل‌ونقل، اقامت، رفت‌وآمد، نیروی انسانی و تبلیغات نیز به این هزینه اضافه می‌شود.
در چنین شرایطی، افزایش هزینه هر مترمربع و خدمات نمایشگاهی می‌تواند بخشی از شرکت‌های فناور را از حضور مؤثر حذف کند؛ نه به دلیل ضعف محصول یا فناوری، بلکه به دلیل محدودیت منابع مالی.
این فشار در دوره پس از جنگ، جدی‌تر است. بسیاری از واحدهای تولیدی و صنعتی با اختلال در زنجیره تأمین، افزایش هزینه‌های تولید، مشکلات صادرات و محدودیت‌های انرژی مواجه‌اند. قطعی برق نیز برای بخشی از صنایع به کاهش تولید و افزایش هزینه‌های عملیاتی منجر شده است. در چنین شرایطی، شرکت فناور همزمان باید تولید را حفظ کند، بازارهای از دست‌رفته را بازسازی کند، صادرات را توسعه دهد و منابع محدودی را برای حضور در نمایشگاه اختصاص دهد.
همزمانی رویدادهای مهم فناوری مانند الکامپ و اینوتکس نیز فشار بیشتری بر بودجه شرکت‌های کوچک و متوسط وارد می‌کند. حضور در دو رویداد ملی، به معنای تکرار هزینه‌های غرفه، سفر، اقامت، تبلیغات و نیروی انسانی است؛ هزینه‌ای که برای شرکت‌های بزرگ قابل مدیریت‌تر است، اما برای یک شرکت دانش‌بنیان کوچک می‌تواند به قیمت حذف یکی از این فرصت‌ها تمام شود.
با این حال، نمایشگاه در دوره پساجنگ بیش از گذشته اهمیت دارد. شرکت‌ها برای بازسازی بازار، یافتن مشتری، فعال‌کردن مسیرهای صادراتی، جذب سرمایه و احیای شبکه‌های تجاری به چنین رویدادهایی نیاز دارند. بنابراین سیاست نمایشگاهی نیز باید متناسب با این شرایط تغییر کند.
یکی از ضرورت‌ها، تعریف مشوق‌های مشخص برای شرکت‌های فناور و استان‌ها است. شرکت‌های مستقر در استان‌های صنعتی و غیرمرکزی، متناسب با شرایط اقتصادی و ظرفیت‌های حمایتی خود، نباید صرفاً با یک تعرفه ثابت با سایر شرکت‌ها مواجه شوند. حمایت متناسب، به‌ویژه برای شرکت‌های کوچک، نوپا و استان‌هایی که در دوره جنگ و پس از آن با آسیب و اختلال بیشتری مواجه بوده‌اند، می‌تواند به حفظ تنوع جغرافیایی و تقویت اقتصاد فناوری کشور کمک کند.
در این میان، حمایت دستگاه‌های بالادستی از پارک‌های علم و فناوری و زیست‌بوم‌های فناور استان‌هایی مانند آذربایجان شرقی اهمیت ویژه‌ای دارد؛ اما این حمایت زمانی اثرگذاری بیشتری خواهد داشت که برگزارکنندگان نمایشگاه نیز در مدل تعرفه‌گذاری، خدمات و بسته‌های مشارکت، سازوکارهای تشویقی واقعی و قابل دسترسی برای شرکت‌های فناور و استان‌ها تعریف کنند.
همزمان، لازم است نگاه به حضور نمایشگاهی از «فروش مترمربع» به سمت خلق فرصت بازار تغییر کند. غرفه‌های استاندارد و کم‌هزینه، بسته‌های خدماتی متناسب با اندازه شرکت، حمایت از پاویون‌های تخصصی و استانی و کاهش هزینه‌های غیرضروری می‌تواند امکان حضور مؤثر طیف وسیع‌تری از شرکت‌ها را فراهم کند.
نمایشگاه موفق، نمایشگاهی نیست که گران‌ترین غرفه‌ها را داشته باشد؛ نمایشگاهی است که بتواند بیشترین فرصت بازار، سرمایه‌گذاری، صادرات و همکاری فناورانه را با کمترین مانع در اختیار شرکت‌کنندگان قرار دهد.
در اقتصاد پساجنگ، تسهیل حضور شرکت‌های فناور دیگر صرفاً یک امتیاز نیست؛ بخشی از مسئولیت توسعه‌ای صنعت نمایشگاهی کشور است.
به قلم گلناز پورنامی 
انتهای پیام/