نصر: خبرنگاری را نمی‌توان در تعریف یک شغل خلاصه کرد؛ خبرنگاری، پیش از آنکه حرفه باشد، هویت است. هویتی که با پرسیدن آغاز می‌شود، با جست‌وجوی حقیقت ادامه می‌یابد و در لحظه‌ای که خبرنگار باید میان سکوت و بیان حقیقت یکی را انتخاب کند، خود را نشان می‌دهد.

خبرنگار، حافظ حافظه جمعی یک جامعه است. بسیاری از آنچه امروز می‌دانیم و فردا به یاد خواهیم آورد، از دریچه نگاه مردان و زنانی گذشته است که در میان هیاهوی روزگار، قلم به دست گرفته‌اند تا روایت کنند؛ روایت آنچه رخ داده، آنچه دیده‌اند و گاه آنچه دیگران نمی‌خواستند دیده شود.

از همین رو، آزادی بیان برای خبرنگار یک شعار نیست؛ اکسیژن حیات رسانه است. رسانه‌ای که نتواند سؤال کند، نمی‌تواند آگاهی ببخشد و جامعه‌ای که پرسش در آن ضعیف شود، دیر یا زود از اندیشیدن فاصله خواهد گرفت.

اما آزادی بیان، بدون اخلاق حرفه‌ای نیز می‌تواند از مسیر حقیقت دور شود. خبرنگار آزاد، خبرنگار مسئول است؛ کسی که می‌داند هر کلمه‌ای که منتشر می‌کند می‌تواند بر سرنوشت یک انسان، یک خانواده، یک مدیر، یک جامعه و حتی یک نسل اثر بگذارد. آزادی قلم، اگر با مسئولیت همراه نباشد، دیگر آزادی نیست؛ تبدیل به بی‌مبالاتی می‌شود.

و در این میان، شاید یکی از تلخ‌ترین واژه‌ها در ادبیات رسانه، «قلم‌فروشی» باشد.

قلم، چیزی نیست که بتوان آن را به بهای یک میز، یک موقعیت، یک آگهی یا یک منفعت شخصی معامله کرد. خبرنگاری که قلم خود را می‌فروشد، فقط یک خبر را تغییر نداده است؛ بخشی از سرمایه اعتماد عمومی را خرج کرده است. قلم‌فروشی، شرافت رسالت خبرنگاری را از بین می‌برد.

اما آیا می‌توان از خبرنگار انتظار داشت همیشه مستقل، شجاع و آرمان‌گرا بماند و در همان حال، از ابتدایی‌ترین دغدغه او یعنی معاش و زندگی‌اش غافل بود؟

اگر جامعه‌ای خبرنگار مستقل می‌خواهد، باید برای استقلال او زمینه فراهم کند. اگر رسانه‌ای خبرنگار شرافتمند می‌خواهد، باید امنیت شغلی و معیشت شرافتمندانه او را به رسمیت بشناسد. نمی‌توان خبرنگار را در برابر وسوسه‌های مالی تنها گذاشت و سپس از او خواست که در تمام بزنگاه‌ها، قهرمانانه مقاومت کند.

تأمین معاش خبرنگار، لطف به او نیست؛ بخشی از مسئولیت جامعه در قبال رسانه است. خبرنگاری که دغدغه نان دارد، نباید ناچار شود برای تأمین زندگی، شرافت قلمش را به حراج بگذارد.

خبرنگار در حقیقت، پیش از آنکه «خبرنگار» باشد، انسانی است که شرافت خود را به قلم سپرده است.

و رسانه، تنها یک تریبون برای انتشار خبر نیست. رسانه اگر رسالت خود را درست بشناسد، محل آگاهی‌بخشی، گفت‌وگو و هم‌افزایی تفکر بشری است؛ جایی که اندیشه‌های متفاوت کنار هم قرار می‌گیرند، پرسش‌ها مجال طرح پیدا می‌کنند و جامعه از دل گفت‌وگو به فهم عمیق‌تری از خود و جهان پیرامونش می‌رسد.

رسانه سالم، جامعه را به جای تقسیم شدن، به گفت‌وگو دعوت می‌کند؛ به جای خاموش کردن صداها، آنها را می‌شنود و به جای ساختن حقیقت‌های سفارشی، تلاش می‌کند حقیقت را همان‌گونه که هست روایت کند.

روز خبرنگار، بنابراین فقط روز تبریک نیست؛ روزی است برای پرسیدن از خودمان که با خبرنگار چه کرده‌ایم و از رسانه چه می‌خواهیم؟

اگر خبرنگار را پاس می‌داریم، باید آزادی او را پاس بداریم.
اگر از استقلال رسانه سخن می‌گوییم، باید معاش خبرنگار را جدی بگیریم.
اگر از اخلاق حرفه‌ای انتظار داریم، باید شرایط حفظ آن را فراهم کنیم.
و اگر شرافت قلم برایمان ارزشمند است، نباید خبرنگار را میان «نان» و «شرافت» تنها بگذاریم.

قلم، زمانی ارزشمند است که صاحبش بتواند آن را آزادانه در دست بگیرد؛ نه برای فروش حقیقت، که برای روایت آن.

امروز، بیش از هر زمان دیگری، به خبرنگارانی نیاز داریم که نه بلندگوی قدرت باشند و نه اسیر ثروت؛ بلکه صدای آگاهی، پرسشگری و وجدان جامعه باشند.

خبرنگاری شاید یک شغل باشد، اما در نهایت، چیزی فراتر از شغل است؛
روایت انسان از انسان.
و چه زیباست اگر روزی برسد که هر خبرنگار، با آرامش زندگی کند، آزادانه بنویسد، مسئولانه روایت کند و شب هنگام، وقتی قلم را روی میز می‌گذارد، مطمئن باشد که آن را نفروخته است.
چرا که در جهان رسانه،گاهی تنها چیزی که از یک خبرنگار باقی می‌ماند، نام اوست و شرافت قلمی که به آن نام اعتبار بخشیده است.
روز خبرنگار، بر تمام خبرنگارانی که هنوز حقیقت را گران‌تر از هر منفعتی می‌دانند، مبارک باد
به قلم دکتر مهدی حیدری - کارشناس رسانه و سینما
انتهای پیام/