نصر: در شرایطی که استمرار فرآیند آموزش و حفظ کیفیت یادگیری دانش‌آموزان به یکی از مهم‌ترین اولویت‌های نظام تعلیم و تربیت تبدیل شده است، آموزش و پرورش آذربایجان شرقی با بهره‌گیری از ظرفیت‌های آموزشی، فناوری‌های نوین و مشارکت گسترده معلمان و مدیران مدارس، مجموعه‌ای از برنامه‌های حمایتی و آموزشی را برای تداوم آموزش در سراسر استان به اجرا گذاشته بود.

به گزارش نصر، تولید و توزیع محتوای آموزشی، توسعه آموزش‌های مجازی، گسترش دسترسی دانش‌آموزان به منابع یادگیری و اجرای طرح‌های مهارت‌محور از جمله اقداماتی است که با هدف جلوگیری از وقفه در روند تحصیل، ارتقای کیفیت آموزشی و فراهم‌سازی فرصت‌های برابر یادگیری برای دانش‌آموزان در مقاطع مختلف تحصیلی دنبال می‌شود.
همچنین متخصصان حوزه سلامت روان معتقدند آموزش مجازی، دوری از محیط مدرسه و کاهش تعاملات چهره‌به‌چهره با همسالان و معلمان، احساس انزوا، کاهش نشاط اجتماعی، افت انگیزه و افزایش اضطراب را در برخی دانش‌آموزان تشدید می‌کند. آنها تأکید دارند که مدرسه تنها محل آموزش دروس نیست، بلکه یکی از مهم‌ترین بسترهای رشد اجتماعی، شکل‌گیری مهارت‌های ارتباطی و تقویت سلامت روان کودکان محسوب می‌شود. از این رو، همزمان با تلاش برای استمرار آموزش، توجه به نیازهای عاطفی و روانی دانش‌آموزان و فراهم کردن فرصت‌های تعامل و حمایت روانی، ضرورتی انکارناپذیر به شمار می‌رود.

نقش مدرسه در سلامت روان کودکان فراتر از آموزش درسی است
یک روانشناس در گفت‌وگویی ، با اشاره به افزایش احساس طردشدگی و تنهایی نوجوانان در دوران آموزش مجازی تأکید کرد: مدرسه فقط محل یادگیری ریاضی و علوم نیست، بلکه بستر اصلی جامعه‌پذیری و رشد هیجانی است و حذف آن باعث انزوای اجتماعی و تحلیل رفتن مهارت‌های ارتباطی کودکان شد. 
ابوالفضل محمدیان با اشاره به محدود شدن تعاملات چهره‌به‌چهره با هم‌سالان اظهار کرد: هرچند گروه بسیار کوچکی از دانش‌آموزان، مانند قربانیان قلدری یا کودکان دارای اضطراب اجتماعی شدید، در آموزش مجازی احساس امنیت موقتی کردند، اما برای اکثریت قاطع کودکان، این دوران با انزوای اجتماعی و تحلیل رفتن مهارت‌های ارتباطی همراه بود.
وی با استناد به تحلیل‌های آماری از پیمایش‌های ملی، از جهش کم‌سابقه در احساس طردشدگی و تنهایی نوجوانان خبر داد و افزود: این زخم به‌ویژه برای پسرها که تعاملاتشان اغلب حول فعالیت‌های فیزیکی شکل می‌گیرد، عمیق‌تر بود، چرا که با حذف زمین بازی و راهروهای مدرسه، آن آینه اجتماعی که در آن هویت خود را می‌ساختند، شکست.
وی به موضوع ادغام فضای فیزیکی مدرسه و خانه پرداخت و تصریح کرد: در این دوران ما با پدیده فروپاشی مرزهای روانی مواجه شدیم. پژوهشگران دانشگاه نورث‌وسترن با نمونه‌گیری مکرر از بزاق نوجوانان نشان داده‌اند که سطح هورمون استرس (کورتیزول) آنها در خانه و در ساعات آموزش آنلاین، با وضعیت هشدار در مدرسه برابری می‌کرد، چرا که کلاس درس به حریم امن و استراحتگاه کودک، یعنی اتاق خواب هجوم آورده بود.
محمدیان خاطرنشان کرد: مدرسه پیش از این نقش یک قشر پیشانی بیرونی را برای مغز نابالغ کودک بازی می‌کرد و به او ساختار زمانی و مکانی می‌داد. در بستر فرهنگی ایران و با توجه به فضای فیزیکی محدود آپارتمان‌ها و درهم‌تنیدگی روابط خانوادگی، حذف این ساختار بیرونی، کودک را در برابر بی‌نظمی و هرج‌ومرج درونی بی‌دفاع رها کرد و تنش‌های والد-فرزند را به شدت بالا برد.
این روان‌شناس بالینی با تاکید بر اینکه افت تحصیلی در فضای مجازی یک واقعیت آماری ملموس است، ریشه‌های آن را عمیق‌تر از یک مشکل شناختی ساده دانست و گفت: پلتفرم‌های مجازی نیازهای اساسی کودک شامل شایستگی، خودمختاری و ارتباط را مختل کردند و نوعی فلج اجرایی در برنامه‌ریزی مغزی به وجود آوردند. اما بُعد آسیب‌زای این ماجرا، نابرابری آموزشی و شکاف دیجیتال بود.
وی با تبیین ابعاد روانی نابرابری‌های اقتصادی تشریح کرد: دانش‌آموزان مناطق کم‌برخوردار به دلیل نداشتن ابزار هوشمند مناسب یا اینترنت پایدار، دچار شرم عمیقی شدند. این شرم طبقاتی، صرفاً یک حس گذرا نیست، بلکه در ناخودآگاه کودک به شکل یک «طرحواره نقص و شرم» رسوب می‌کند، باوری عمیق مبنی بر اینکه «من بی‌ارزشم و سیستم مرا طرد کرده است». چنین زخمی در بزرگسالی می‌تواند به شکل خشم‌های پنهان اجتماعی یا انزوای مطلق بروز پیدا کند.
وی اظهار کرد: در کنار انفجار نشانه‌های اضطراب و افسردگی، فاجعه خاموش‌تر، از دست رفتن نقش مدرسه به عنوان یک شبکه ایمنی بود. مدرسه بزرگترین نهاد برای کشف آسیب‌هایی نظیر خشونت خانگی یا کودک‌آزاری است. آمارها نشان می‌دهند در دوران تعطیلی مدارس، گزارش‌های کودک‌آزاری به شدت افت کرد، نه به این دلیل که خشونت کم شد، بلکه چون چشم‌های ناظر معلمان و مشاوران حذف شدند و کودکان در خانه‌های پرتنش، تنها پناهگاه امن خود را از دست دادند.
محمدیان در پاسخ به این پرسش که در مواجهه با بحران‌های احتمالی آینده چه باید کرد، گفت: قطعاً در شرایط اورژانسی که تهدید مستقیم و گسترده جانی نظیر پیک‌های مرگبار بیماری‌های واگیردار وجود دارد، حفظ جان بیولوژیک در اولویت است و تعطیلی مدارس اجتناب‌ناپذیر می‌شود، اما این تصمیم باید آخرین گزینه، کاملاً کوتاه‌مدت و حتماً دارای پیوست‌های مداخله‌ای روان‌شناختی باشد.
وی با ارائه پیشنهادی عملیاتی و مطالبه‌گرانه به سیاست‌گذاران آموزشی تاکید کرد: برای سیستم آموزشی کافی است بخشنامه‌ای صادر کند تا در هفته اول بازگشایی مدارس پس از دوران تعطیلی، دفتر امتحانات و برنامه درسی فشرده کاملاً لغو شود و مدارس موظف به اجرای زنگ‌های ورزش، بازی‌های گروهی و مداخلات بازی‌محور برای بازسازی گروه همسالان و غربالگری سلامت روان باشند. خانواده‌ها نیز باید در زمان تعطیلی‌های ناگزیر، روتین روزانه را حفظ کرده و بسترهایی برای تعاملات فیزیکی محدود فرزندانشان فراهم کنند؛ چرا که باید بپذیریم حفظ کالبد فیزیکی مدرسه، حفظ روان یک نسل است.

تولید بیش از ۵۰۰ درس‌نامه آموزشی برای دانش‌آموزان متوسطه آذربایجان شرقی
معاون آموزش متوسطه اداره‌کل آموزش و پرورش آذربایجان شرقی از تولید و توزیع گسترده درس‌نامه‌های آموزشی در تمامی دروس متوسطه در دوران آموزش مجازی خبر داد و گفت: در مجموع ۲۳۷ درس‌نامه برای دوره اول متوسطه، ۲۴۱ درس‌نامه برای دوره دوم متوسطه و ۳۱ درس‌نامه و پودمان برای دوره‌های فنی‌وحرفه‌ای و کاردانش تهیه و از طریق سامانه‌های اداری و مدیران مدارس در اختیار دانش‌آموزان قرار گرفت.
عباس ممقانی در گفت‌وگویی، افزود: بر اساس آمارهای موجود، ۱۱۱ هزار و ۱۸۷ دانش‌آموز دوره متوسطه استان، معادل ۸۵.۹۶ درصد جامعه هدف، از آموزش‌های ارائه‌شده از طریق مدرسه تلویزیونی بهره‌مند شده‌اند.
وی از اجرای مجموعه‌ای از برنامه‌های آموزشی، فناورانه و نظارتی برای تداوم فرآیند آموزش دانش‌آموزان در شرایط بحرانی و محدودیت‌های ایجادشده خبر داد و افزود: با توجه به شرایط خاص و ضرورت جلوگیری از وقفه در روند یادگیری دانش‌آموزان، آموزش و پرورش استان با بهره‌گیری از ظرفیت‌های موجود و مشارکت مدیران، معلمان، کارشناسان و ادارات مناطق و نواحی، برنامه‌های متعددی را برای استمرار آموزش به اجرا درآورد.
وی با اشاره به راه‌اندازی و توسعه کلاس‌های مجازی در بستر شبکه شاد، افزود: اطلس دسترسی دانش‌آموزان به آموزش‌های غیرحضوری تهیه و به‌صورت روزانه توسط مناطق و نواحی رصد شد تا امکان بهره‌مندی حداکثری دانش‌آموزان از خدمات آموزشی فراهم شود.
وی به اجرای طرح «مدرسه جهادی، جهاد علمی، امید به آینده برای فرزندان ایران» اشاره کرد و افزود: در قالب این طرح، کلاس‌های آفلاین آموزشی، محتوای چندرسانه‌ای و کتابچه‌های مدرسه مجازی متوسطه شامل فیلم‌های آموزشی، درس‌نامه‌ها، بانک سؤالات مفهومی و خدمات رفع اشکال در اختیار دانش‌آموزان سراسر استان قرار گرفت.
معاون آموزش متوسطه استان با بیان اینکه ۵۸۰ نفر از دانش‌آموزان استان موفق به راه‌یابی به مرحله نخست المپیادهای علمی شده‌اند، گفت: برای این دانش‌آموزان نیز کلاس‌های مجازی ویژه آمادگی مرحله بعدی المپیادها برگزار شد.
وی از نظارت مستمر بر روند آموزش‌های مجازی خبر داد و افزود: کلاس‌های آنلاین مدارس متوسطه به‌صورت روزانه توسط سرگروه‌های آموزشی استان پایش و عملکرد مناطق و نواحی نیز در قالب گزارش‌های آماری، تحلیلی و نموداری مورد ارزیابی قرار گرفت.
ممقانی به توسعه آموزش فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی اشاره کرد و گفت: طرح‌های «ایران دیجیتال»، «معلم عصر جدید» و «چندگام به آینده» با هدف ارتقای مهارت‌های رقومی دانش‌آموزان و دبیران در دوره‌های مختلف متوسطه اجرا شد.
معاون آموزش متوسطه اداره‌کل آموزش و پرورش آذربایجان شرقی تأکید کرد: استمرار آموزش، حفظ کیفیت یادگیری و دسترسی عادلانه دانش‌آموزان به خدمات آموزشی از مهم‌ترین اهداف برنامه‌های اجراشده در استان بوده است.

تدوین بیش از ۱۰۰ درس‌نامه خودآموز برای دانش‌آموزان ابتدایی آذربایجان شرقی
علیرضا اکبری معاون آموزش ابتدایی اداره‌کل آموزش و پرورش آذربایجان شرقی نیز در گفت‌وگو با ایسنا از تهیه اطلس دسترسی دانش‌آموزان دوره ابتدایی به امکانات آموزش مجازی خبر داد و گفت: بر اساس این اطلس، وضعیت بهره‌مندی دانش‌آموزان از شبکه شاد، آموزش تلویزیونی و سایر ظرفیت‌های آموزشی احصا شده و برای حمایت از دانش‌آموزان فاقد دسترسی به آموزش مجازی، بیش از ۱۰۰ جلد درس‌نامه خودآموز در دو مرحله تدوین و در اختیار آنان قرار گرفته است.
وی از اجرای مجموعه‌ای از برنامه‌های آموزشی، حمایتی و فرهنگی برای استمرار آموزش دانش‌آموزان دوره ابتدایی، ارتقای کیفیت یادگیری و ایجاد آرامش روانی در میان دانش‌آموزان، والدین و معلمان خبر داد و اظهار کرد: با هدف مدیریت شرایط موجود و جلوگیری از وقفه در فرآیند آموزش، تیم مدیریت بحران و استمرار آموزش در معاونت آموزش ابتدایی استان تشکیل شد و به‌صورت مستمر روند اجرای برنامه‌های آموزشی در نواحی و مناطق مختلف استان را پایش و نظارت کردند.
وی با اشاره به برگزاری وبینارهای مستمر هماهنگی با معاونان و کارشناسان آموزش ابتدایی مناطق و نواحی استان افزود: با توجه به تنوع اقلیمی و جغرافیایی آذربایجان شرقی، برنامه‌ریزی‌های لازم برای استمرار آموزش در تمامی مناطق استان انجام شد و اطلاع‌رسانی گسترده‌ای نیز برای استفاده حداکثری دانش‌آموزان از ظرفیت مدرسه تلویزیونی و شبکه آموزش صورت گرفت.
وی با تأکید بر نظارت مستمر بر فرآیند آموزش‌های غیرحضوری اظهار کرد: بازدید از کلاس‌های مجازی، رصد میزان حضور دانش‌آموزان در کلاس‌ها، شناسایی موانع آموزشی و تلاش برای رفع مشکلات موجود از جمله برنامه‌های اجرایی معاونت آموزش ابتدایی استان بوده است. همچنین کانال‌های اطلاع‌رسانی متعددی در بستر شاد، آپارات و سایر فضاهای مجازی برای دسترسی آسان دانش‌آموزان و معلمان به محتواهای آموزشی ایجاد شده است.
اکبری به اقدامات انجام‌شده برای حفظ آرامش روانی دانش‌آموزان و خانواده‌ها اشاره کرد و گفت: اجرای پویش‌های «قصه‌گوی کوچک» و «من می‌توانم بخوانم»، تولید اینفوگرافی‌های آموزشی درباره حفظ آرامش خانواده‌ها در شرایط خاص، تهیه انیمیشن‌های هویت ملی ویژه دانش‌آموزان ابتدایی و همچنین ارسال پیام‌های انگیزشی و تقدیر از معلمان از جمله برنامه‌های اجرا شده در این حوزه است.
معاون آموزش ابتدایی اداره‌کل آموزش و پرورش استان افزود: به مدارس استان پیشنهاد شده بود که کلاس‌های درس با پخش نماهنگ‌های هویت‌محور آغاز شود و بخشی از زمان کلاس‌ها نیز به گفت‌وگوهای تعاملی و غیر درسی برای افزایش نشاط و تقویت روحیه دانش‌آموزان اختصاص یابد.
وی با اشاره به برنامه‌های کیفیت‌بخشی آموزش گفت: بازدید مجازی از کلاس‌های درس، برگزاری وبینارهای آموزشی ویژه معلمان، تدوین بانک سؤالات تمامی پایه‌های ابتدایی، اجرای طرح «حمایت از همتا» میان مدارس استان و راه‌اندازی کانال تخصصی انیمیشن‌سازی و خلاقیت آموزشی برای اشتراک‌گذاری تولیدات معلمان از مهم‌ترین اقدامات استان در راستای ارتقای کیفیت آموزش بوده است.
وی از اجرای یک برنامه فرهنگی و آموزشی ویژه در تبریز خبر داد و اظهار کرد: در اقدامی ابتکاری و ارزشمند، کلاس‌های درس ناحیه ۲ تبریز در ساعات شامگاهی از محیط مدارس به میدان ساعت تبریز منتقل شد تا آموزش در فضای عمومی شهر نیز جریان داشته باشد و نمادی از تداوم یادگیری در همه شرایط به نمایش گذاشته شود.
معاون آموزش ابتدایی اداره‌کل آموزش و پرورش آذربایجان شرقی تأکید کرد: استمرار آموزش، دسترسی عادلانه دانش‌آموزان به فرصت‌های یادگیری، ارتقای کیفیت آموزشی و حفظ نشاط و آرامش روانی دانش‌آموزان و خانواده‌ها از مهم‌ترین اولویت‌های آموزش ابتدایی استان است.
انتهای پیام/