به گزارش نصر، گستره بی‌نظیر جنگل‌ها و منابع طبیعی خدادادی بستری غنی برای حیات وحش در آذربایجان‌غربی فراهم آورده‌اند و خرس قهوه‌ای به عنوان یکی از باشکوه‌ترین ساکنان در این اکوسیستم زندگی می‌کند.
این منطقه با داشتن تنوع زیستی بالا و زیستگاه‌های طبیعی بکر، به ویژه در نواحی مرزی و کوهستانی شهرستان‌هایی چون ارومیه، خوی، اشنویه و سردشت، پناهگاه مهمی برای این گونه ارزشمند و سایر حیات وحش به شمار می‌رود.
جنگل‌ها و رویشگاه‌های کوهستانی نه تنها منبع غذایی خرس قهوه‌ای را تامین می‌کنند، بلکه پناهگاه امنی در برابر شکارچیان و عوامل تهدیدکننده دیگر هستند.
با این حال، این زیستگاه‌های طبیعی ارزشمند، این روزها با چالش‌های جدی روبرو هستند که بقای خرس قهوه‌ای و توازن اکولوژیکی منطقه را به طور فزاینده‌ای تهدید می‌کند.

تغییر کاربری اراضی کشاورزی در نوار مرزی ارومیه تهدیدی برای خرس ها
معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌غربی در همین ارتباط، با لحنی هشدارآمیز از تغییر کاربری بی‌رویه اراضی کشاورزی و گسترش غیراصولی مناطق مسکونی روستایی در نوار مرزی ارومیه می‌گوید.
او تاکید می‌کند که این اقدامات، تهدیدی جدی برای زیستگاه‌های طبیعی خرس قهوه‌ای محسوب می‌شود. هرچند سالهاست که منطقه شکارممنوع مارمیشو، با امنیت غذایی و زیستگاهی مناسب، اکنون پناهگاهی امن برای این گونه‌های ارزشمند است.
علیرضا سید قریشی از کوهنوردان، طبیعت‌گردان، کشاورزان و ساکنان محلی درخواست می‌کند تا با رفتارهای آسیب‌رسان مانند نزدیک شدن، غذا دادن یا دست زدن به توله‌های حیات وحش، مانع از طی کردن روال عادی حیات و رشد این جانداران نشوند.
او همچنین از مردم می‌خواهد در صورت مشاهده هرگونه صید، شکار یا آسیب به زیستگاه و حیات وحش، مراتب را از طریق شماره سامانه سراسری ۱۵۴۰ اطلاع دهند.
معاون محیط زیست آذربایجان‌غربی در ادامه به گوناگونی زیستگاه خرس قهوه‌ای اشاره می‌کند و می‌گوید که این جانور همه‌چیزخوار، از پوشش گیاهی گرفته تا شکار حیوانات را در برنامه غذایی خود دارد و رویشگاه‌های جنگلی و کوهستانی، مهمترین مناطق زیستی این گونه از نظر امنیت غذایی هستند.
به گفته وی زیستگاه اصلی این گونه از شمال تا نوار مرزی جنوب استان پراکنده است و شهرستان‌های ارومیه، خوی، اشنویه و سردشت از جمله مناطقی هستند که کوهستان‌هایشان زیستگاه این جانور باشکوه است.

دشمنان و تعارضات خرس قهوه‌ای
اما داستان خرس قهوه‌ای تنها به زیبایی‌های طبیعت ختم نمی‌شود؛ امید یوسفی، رییس اداره حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌غربی، به دشمنان طبیعی این گونه در دوران تولگی اشاره می‌کند و می‌گوید: گرگ، شغال و برخی پرندگان شکاری بزرگ‌جثه از دشمنان این حیوان هستند.
او می‌گوید: در کنار این دشمنان طبیعی، تعارضات انسانی نیز به تهدیدی جدی برای خرس قهوه‌ای تبدیل شده است. شکارچیان، پرورش‌دهندگان زنبور عسل، کشاورزان و ساکنان محلی، گاهی به دلیل تداخل منافع، به این گونه آسیب می‌زنند.
یوسفی معتقد است که توسعه اراضی کشاورزی در کوهپایه‌ها و زیستگاه‌های خرس، و همچنین قرار دادن کندوها در نزدیکی محل زندگی آن‌ها، منجر به حمله و درگیری بین انسان و خرس می‌شود.

خرافات و تهدیدهای نوظهور دلایلی برای شکار خرس
وی می‌گوید: برخی خرافات نیز به این تهدیدات دامن زده است. باور به خوش‌شانسی آوردن پنجه یا دندان خرس و یا فواید چربی آن برای دردهای مفصلی و زَهره آن برای بیماریهای سرطانی، باعث شده تا برخی افراد اقدام به شکار این گونه کنند و حیات آن را بیش از پیش تهدید کنند.
یوسفی خاطرنشان می‌کند که در این راستا سازمان حفاظت محیط زیست، برنامه عمل حفاظت از خرس قهوه‌ای را تدوین کرده است، اما این برنامه طبق زمان‌بندی اجرا نمی‌شود و منابع مالی کافی نیز برای آن تعریف نشده است.
براساس اظهارات وی تا کنون تنها ۴۰ درصد از این برنامه اجرایی شده است. ارزیابی زیستگاهی و بررسی و رفع تعارضات، از جمله اهداف این برنامه است، چرا که این انسان‌ها هستند که زیستگاه این جانور را برهم زده‌اند.
رییس اداره حیات وحش اداره کل حفاظت محیط زیست آذربایجان‌غربی معتقد است که شمارش دقیق تعداد خرس‌های قهوه‌ای به دلیل وسعت زیستگاهی و شبگرد بودن آن دشوار است اما از روی رد پاها می‌توان پی برد که جمعیت آن مناسب است.
وی با اشاره به اینکه حفاظت از این گونه‌ها نیازمند اطلاع رسانی و آموزش است اظهار می‌کند: اقدامات فرهنگ‌سازی برای حفاظت از این گونه، مانند برگزاری کلاس‌های آموزشی برای جوامع محلی، به ویژه کشاورزان و زنبورداران، در حال برگزاری است تا اهمیت صیانت از زنجیره‌های تنوع زیستی و حفاظت از گونه خرس قهوه‌ای درک شود.
به گزارش ایرنا به رغم اینکه خرس قهوه‌ای هم اکنون شرایط مطلوب‌تری در این استان برای زیست طبیعی دارد، پرسش اینجاست که آیا این اقدامات کافی خواهد بود؟ آیا محیط زیست می‌تواند سرنوشت این نماد باشکوه طبیعت را از گزند تهدیدها نجات دهد؟
نباید فراموش کرد بقای خرس قهوه‌ای در آذربایجان‌غربی بیش از هر چیز به حفظ زیستگاه‌های طبیعی آن وابسته است؛ زیستگاه‌هایی که با جنگل‌ها، رویشگاه‌های کوهستانی و نوارهای امن مرزی شکل می‌گیرند.
هر اقدام مخرب مانند تغییر کاربری اراضی، گسترش بی‌رویه سکونتگاه‌ها و بی‌توجهی به تعارض انسان و حیات‌وحش، می‌تواند امنیت غذایی و پناهگاه‌های این گونه را تضعیف کند. از سوی دیگر، شکار غیرقانونی، حتی در سایه خرافات، فشار بر این حیوان ارزشمند را بیشتر می‌کند.
پس نتیجه روشن است حفاظت از خرس قهوه‌ای تنها با تدوین برنامه‌ها محقق نمی‌شود، بلکه نیازمند همکاری واقعی مردم محلی، کشاورزان و زنبورداران، فرهنگ‌سازی برای کاهش آسیب و گزارش‌دهی به‌موقع، و مهم‌تر از همه، جلوگیری از تخریب زیستگاه‌های جنگلی و کوهستانی است.
اگر امروز مسیر تخریب متوقف نشود، فردا نه تنها خرس قهوه‌ای، بلکه تعادل زیستی و زنجیره حیات در این سرزمین هم آسیب جدی خواهد دید.
انتهای پیام/