آنچه امروز شهروندان تبریزی در معابر مختلف تجربه می‌کنند، بیش از آنکه نشانه یک مدیریت هوشمند و مبتنی بر داده باشد، متأسفانه گویای نوعی مدیریت آزمون و خطاست؛ آزمونی که هزینه آن را مردم با اتلاف وقت، مصرف سوخت، آلودگی هوا، فرسایش اعصاب و کاهش کیفیت زندگی پرداخت می‌کنند.
انتظار از معاونت حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تبریز این است که پیش از هرگونه تغییر در شبکه معابر، از جمله انسداد مسیر، تعریض، تغییر جهت حرکت، ایجاد دوربرگردان، حذف یا اضافه‌کردن مسیر دسترسی و اصلاح هندسی تقاطع‌ها، ابتدا اثرات ترافیکی آن به‌صورت دقیق، علمی و هوشمند شبیه‌سازی شود. امروز در دنیا مدیریت ترافیک بدون داده، بدون مدل‌سازی، بدون نرم‌افزارهای شبیه‌ساز و بدون تحلیل رفتاری جریان خودروها معنایی ندارد.
نمونه روشن این مسئله را می‌توان در محدوده تقاطع استاد معین و مسیر باسمنج مشاهده کرد. مسیری که پیش‌تر شاید در یک بازه کوتاه و محدود دچار کندی حرکت می‌شد، اکنون بعد از برخی اصلاحات ترافیکی، با ترافیکی چند برابر و در طول مسیر بسیار بیشتر مواجه شده است. این یعنی یک مداخله عمرانی یا ترافیکی، به جای حل مسئله، خود به بخشی از مسئله تبدیل شده است.
سؤال جدی این است: آیا پیش از اجرای این تغییرات، حجم تردد خودروها، مسیرهای جایگزین، رفتار رانندگان، ساعات اوج ترافیک، ظرفیت معبر، زمان تأخیر، طول صف خودروها و آثار جانبی بر معابر اطراف به‌صورت دقیق بررسی شده بود؟ آیا از نرم‌افزارهای تخصصی مدیریت و شبیه‌سازی ترافیک استفاده شده بود؟ آیا سناریوهای مختلف قبل از اجرا مقایسه شده بودند؟ یا باز هم تصمیم گرفته شد، اجرا شد، هزینه شد، آسفالت شد، جدول جابه‌جا شد، اما نتیجه نهایی بدتر شدن وضعیت ترافیک بود؟
مدیریت ترافیک شهری دیگر با نگاه سنتی و تصمیمات مقطعی قابل اداره نیست. تبریز به‌عنوان یک کلان‌شهر تاریخی، پرجمعیت و در حال توسعه، نیازمند مرکز فرماندهی هوشمند ترافیک، پایش لحظه‌ای معابر، استفاده از داده‌های واقعی، دوربین‌های تحلیلی، سامانه‌های هوش مصنوعی، مدل‌سازی جریان تردد و ارزیابی پیش از اجراست. هر تصمیم ترافیکی باید قبل از آنکه در خیابان اجرا شود، در محیط نرم‌افزاری و کارشناسی آزمایش شود.
نمی‌توان با هزینه‌های سنگین شهری، یک مسیر را تعریض کرد، جدول‌ها را جابه‌جا کرد، آسفالت‌ریزی انجام داد، مسیرها را تغییر داد و در نهایت مشاهده کرد که ترافیک نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه چند برابر شده است. چنین رویکردی هم اتلاف منابع عمومی است و هم کاهش اعتماد شهروندان به مدیریت شهری.
معاونت حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تبریز باید پاسخ دهد که مبنای فنی این تغییرات چیست؟ چه مطالعاتی انجام شده؟ چه شاخص‌هایی برای سنجش موفقیت یا شکست طرح‌ها تعریف شده؟ آیا بعد از اجرا، پایش و ارزیابی مجدد صورت می‌گیرد؟ اگر طرحی موجب تشدید ترافیک شده، آیا سازوکار اصلاح فوری آن وجود دارد؟
امروز مطالبه شهروندان روشن است:
تبریز به مدیریت ترافیک هوشمند، علمی، داده‌محور و پاسخگو نیاز دارد؛ نه تصمیماتی که پس از اجرا، تازه آثار منفی آن برای مردم آشکار شود.
ترافیک شهر با حدس و تجربه شخصی اداره نمی‌شود. ترافیک، علم است؛ داده می‌خواهد، مدل می‌خواهد، شبیه‌سازی می‌خواهد، آینده‌نگری می‌خواهد و مهم‌تر از همه، پاسخگویی می‌خواهد. معاونت حمل‌ونقل و ترافیک شهرداری تبریز باید از مدیریت سنتی و مقطعی عبور کند و پیش از آنکه هر تغییر جدیدی در معابر شهر اعمال شود، آثار آن را به‌صورت هوشمند و دقیق بسنجد؛ چون خیابان‌های شهر آزمایشگاه آزمون و خطای مدیریتی نیستند و مردم نیز نباید هزینه تصمیمات غیرکارشناسی را پرداخت کنند.

احمد بایبوردی 
انتهای پیام/