نصر: نام بلندآوازه مرحوم، "میرمصطفی عالی‌نسب" را بدون تردید باید به واسطه نقش‌آفرینی این "چریک کهنه‌کار اقتصاد و کارآفرینی" یکصد سال گذشته ایران زمین، در ردیف منجیان بی‌ادعا و فدائیان گمنام صنعت، تولید، سازندگی و خودکفائی ملی گنجاند.

به گزارش نصر،

از تجارت تا سیاست
مرحوم عالی‌نسب به واسطه نقش‌آفرینی و تاثیرگذاری غیرقابل انکاری که هم در حوزه تولید و اقتصاد هم در حوزه‌های دینی و اعتقادی و هم در رخدادهای سیاسی، اجتماعی تاریخی قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی داشت، چهره.ای تکنوکرات از منظر اندیشه ورزی و توانمندی های فنی، علمی و تولیدی و از منظر جایگاه سیاسی، مذهبی، فردی مرجع نزد سیاسیون و مراجع تقلید دینی و حوزوی به شمار می‌رفت.
استاد عالی‌نسب به پشتوانه همین جایگاه، هم در نهضت ملی شدن صنعت نفت در دوران مصدق، هم در دوران پیش از انقلاب و هم پس از پیروزی انقلاب اسلامی در زمره مشاوران دولت‌ها و هسته‌های سیاسی، انقلابی قرار داشت و مشخصا به عنوان یکی از معتمدین و منتخبین حضرت امام (ره) در ستاد بسیج اقتصادی و دوره انتقالی اتاق بازرگانی ایران نیز رد پای پررنگ و موثر او، در تمامی تحولات و تصمیم سازی های اقتصادی و سیاسی آن دوره هها به عینه قابل مشاهده و تحلیل است.

ورود به شورای مشاوران مصدق 
با آغاز به کار دولت ملی، استاد عالی نسب فعالیت های عادی خود را متوقف کرد و به عضویت شورای ۲۵ نفره مشاوران اقتصادی دولت دکتر مصدق درآمد.همزمان تحریم‌ها علیه ایران آغاز شده بود تا نفت ایران توان عرضه در بازارهای جهانی را نداشته باشد.در این شرایط مرحوم مصدق به دنبال راهی برای ایجاد تقاضای داخلی برای فروشن نفت بود تا در راه عبور از این مرحله مهم، از بسته شدن لوله‌های نفت جلوگیری شود.
شورای مشاوران اقتصادی مصدق مسئول پیدا کردن صنعتگرانی شدند که بتوانند محصولاتی نفت سوز تولید کنند. چراغ‌های نفتی که آن زمان توسط کمپانی "والور" انگلستان به ایران می‌آمد با تحریم این کشور دچار مشکل شده بود. در این شرایط حساس استاد عالی نسب تصمیم می.گیرد با سرمایه شخصی خود وارد میدان تولید سماور و اجاق خوراک‌پزی نفتی شود و این تصمیم به منزله رقابت و جنگ سرد با بزرگترین کمپانی تولید والور و اجاق.ها و چراغ‌های نفت‌سوز جهان بود.

مشاور علماء و مراجع
ریشه پرقدرت مذهب در خانوده عالی نسب، او را به غیر از مسائل روز اقتصادی به سمت مطالعات اسلامی کشاند.در آن سال ها که مرجعیت دینی نزد مردم مسلمان ایران جایگاه ویژه ای داشت و البته نسبت آن‌ها با حکومت با دوران پس از انقلاب متفاوت بود، میرمصطفی عالی‌نسب توانست ارتباط خوبی با بزرگان حوزه برقرار سازد. او جلسات منظمی با برخی مراجع تقلید همچون آیت‌الله بروجردی، آیت‌الله حجت‌، آیت‌الله میلانی برخی دیگر مراجع بزرگ آن دوران داشت و حتی جایگاه مشاور را برای برخی علما پیدا کرده بود. فرشاد مومنی از اساتید اقتصاد، نقل می‌کند که آیت‌الله بروجردی و آیت‌الله میلانی هیچگاه در مسائل اقتصادی بدون مشورت با عالی‌نسب تصمیم گیری نمی کردند و حتی یک بار آیت‌الله میلانی فتوای خود در مورد سرقفلی و سفته را پس از مخالفت عالی‌نسب تغییر داده بود. عالی‌نسب همچنین با استاد مرتضی مطهری، سید محمد حسینی بهشتی، علامه جعفری و آیت‌الله طالقانی هم ارتباط خوبی پیدا کرد.

از اتاق بازرگانی تا مشاور رئیس جمهور
درست یک هفته پس از پیروزی انقلاب اسلامی بود که امام خمینی (ره) به توصیه آیت الله بهشتی در حکمی ۸ نفر را برای تصرف اتاق بازرگانی مامویر کردند که نام میرمصطفی عالی‌نسب نیز در میان آن ها بود.عالی‌نسب به واسطه رابطه خوبی که با انقلابیون داشت بلافاصله به عنوان مشاور اقتصادی دولت موقت به کار گرفته شد و سمت هایی را در شوراهای اقتصادی پذیرفت. یکی از مهم‌ترین کارهایی که او برعهده گرفت و به سرانجام رساند، مدیریت ایران خودرو بود. او اولین مدیر ایران خودرو پس از انقلاب بود. عالی نسب مانع تعطیلی این کارخانه شد و آن را به گونه ای پیش برد که وضعیت مناسبی در تولید خودرو رقم خورد. وی، پس از انقلاب مشاور اقتصادی رئیس جمهور و نخست وزیر در دولت‌های رجایی، مهدوی کنی، باهنر و آیت‌الله خامنه‌ای را بر عهده داشت.
همچنین عضو شورای اقتصاد، شورای پول و اعتبار، اولین رئیس شورای عالی صادرات غیر نفتی، عضویت در هیأت مؤسس سازمان صنایع ملی، مسؤول راه‌اندازی مجتمع مس سرچشمه و مجتمع فولاد اهواز، از جمله مسؤولیت‌های مهمی بود که بر عهده گرفت؛ اما شاید نقش او در دوران جنگ تحمیلی به عنوان مشاور دولت، برجسته‌تر از سایر مسؤولیت‌ها باشد چراکه در این دوران، اقتصاد تحریم شده ایران با تمام دشواری‌های زمان جنگ به‌گونه‌ای مدیریت شد که مایحتاج اساسی مردم تامین شد و حتی برخی اقدامات توسعه‌ای نظیر ساخت فولاد مبارکه، مس سرچشمه و تولید خودرو پیش رفت.

تحلیلگر ارشد اقتصادی در دوران جنگ 
قدرت تحلیل و پیش بینی مسائل اقتصادی امتیاز برجسته و مهمی بود که میرمصطفی عالی‌نسب با مطالعات بین رشته ای خود به دست آورده بود. بارها در مقاطع زمانی مختلف این ویژگی موجب شگفتی اطرافیان می‌شد. تحلیل شرایط اقتصادی در زمان جنگ جهانی دوم و سال های پس از آن هنگام رخدادهای مهم سیاسی و اقتصادی در ایران نظیر کودتای ۲۸ مرداد و وقایع پس از آن، انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی، این موضوع را به خوبی اثبات کرد.نتیجه این تحلیل‌ها بود که او را به مشاوری کاردان برای دولت در زمان جنگ تحمیلی تبدیل کرد. در زمان جنگ ۸ ساله با عراق هیچ کس در ایران به واسطه قحطی جان خود را از دست نداد و کمتر به این شگفتی اشاره شد. نقش عالی نسب در راهبردهای اقتصادی دولت وقت به عنوان اصلی ترین دلیل توفیق آن روزها یاد می‌شود. نرخ تورم ۷ درصدی در سال ۶۴ که همچنان رکوردی دست نیافتنی برای دولت های پس از انقلاب محسوب می‌شود، نشانه ویژه‌ای از مدیریت اقتصادی در آن روزهای دشوار جنگ است که نقش عالی‌نسب در آن غیرقابل انکار است.
مدرسه سازی و بیمارستان‌سازی
با روی کار آمدن دولت هاشمی رفسنجانی، استاد عالی‌نسب ارتباط کمتری با تصمیم گیری های اقتصادی کشور پیدا کرد و رفته رفته از صحنه کنار رفت. از سال ۱۳۶۸ به بعد تا پایان عمر، به همراه چند نفر از همفکران خود، نهضت مدرسه سازی روستایی را در ایران به راه انداخت و حاصل آن بالغ بر ساخت صد مدرسه روستایی بود که آن را بی نام و نشان به آموزش و پرورش تقدیم کرد. فعالیت‌های خیریه او از مدرسه‌سازی فراتر رفته بود به‌طوریکه چند بیمارستان تامین اجتماعی نیز به نام او بنا شده است که یکی از آنها بیمارستان عالی‌نسب در تبریز است.
انتهای پیام/