پربازدیدترین ها
جدیدترین اخبار پربیننده ترین اخبار

کد خبر :   97275  | تاریخ خبر : 1397/10/27  | ساعت : 08:03

یادداشت/

پیش شرط های لازم برای نقش آفرینی مثبت مناطق آزاد در دوره تحریم


نصر: مناطق آزاد به عنوان مکانیزم های جدید توسعه اقتصادی مبتنی بر نظریه های بازار آزاد در قرن بیستم شاهد توسعه کمی و کیفی زیادی بودند و از طرف کشور های مختلفی چه در میان کشور های در حال توسعه و یا قبل تر از آنها در ممالک توسعه یافته مورد استقبال ویژه قرار گرفتند.

برای مشاهده عکس در ابعاد اصلی ، بر علامت ذره بین روی تصویر کلیک نمایید

مفروضه اساسی در شکل دهی به این مناطق ایجاد شرایط ویژه در راه آزادی سرمایه، دانش و تکنولوژی در راستای تسریع توسعه صادرات محور و ایجاد اشتغال با جذب سرمایه گذاری خارجی خارج از مرزهای سرزمین اصلی بود.

در ایران هم چه قبل از انقلاب و چه بعد از آن ما شاهد توجه ویژه به ایجاد مناطق آزاد اقتصادی از سوی برنامه ریزان اقتصادی هستیم. البته این سیاست موافقان و مخالفان زیادی داشته است اما خوب مناطق آزاد مخصوصا در تحقق امر توسعه نسبی در مناطق مرزی توفیقات خوبی داشته است و از این جهت دبیرخانه مناطق آزاد با ارئه طرح ویژه به مجلس درصدد بود شمار مناطق آزاد ایران را از عدد 7 به 15 ارتقا دهد.

اما صحبت اختصاصی ما در این برهه زمانی متمرکز بر این است که جدا از کارنامه گذشته مناطق آزاد در حال حاضر که کشور دچار تحریم های ظالمانه از سوی قطب زورگوی قدرت بین المللی یعنی ایالات متحده قرار گرفته است مناطق آزاد در چه شرایطی می توانند برای غلبه بر آثار سو تحریم ها به کمک کشور بیایند؟

اهداف اولیه از شکل دهی به مناطق آزاد جذب سرمایه گذاری خارجی، ایجاد اشتغال ، توسعه صادرات بر مبنای جذب تکنولوژی عنوان می شود این چهار هدف عمده در کنار اهدافی چون توسعه گردشگری، توسعه تجارت مرزی، ارتقای سطح معیشت در مناطق محروم هم اضافه می شود. اما امروز که تحریم هستیم این اهداف با استفاده از ظرفیت های قانونی و جغرافیایی مناطق آزاد به چه صورتی قابلیّت تحقق دارند؟

در این راستا باید عنوان کرد که در مورد جذب سرمایه گذاری خارجی و توسعه صادرات با تکیه بر امتیازات قانونی مثل معافیت مالیاتی و معافیت گمرکی اعمالی بر ماشین آلات و تجهیزات مناطق آزاد می توانند هزینه تولید و هزینه مبادلات را ،که به نوعی مهم ترین اثر تحریم های می باشند، تا حدودی کاهش دهند و سرمایه گذاری و تولید را چه برای صادرات و چه برای تامین نیاز داخلی توجیه پذیر تر نمایند. البته این هدف زمانی می تواند به صورت قابل ملاحظه ای تامین شود که ما واقعا آزادی اقتصادی را در مناطق آزاد به رسمیت بشناسیم و این طور نباشد که بخش نامه های خلق الساعه که بر اساس شرایط اقتصادی سرزمین اصلی صادر می شود در مناطق آزاد الزام اجرایی پیدا کند. اخیرا ما شاهد بودیم که بخشنامه های ممنوعیت ثبت سفارش چه به روز مناطق آزاد آورد در حالی که این قانون مختص سرزمین اصلی است نه مناطق آزاد. هر چند که خوشبختانه با پیگیری های فراوان مسئولین امر دیگر نیازی به ثبت سفارش جهت واردات مواد اولیه و تجهیزات وجود ندارد.

همچنین یکی دیگر از آثار تحریم ها سخت شدن مبادلات پولی و مالی است. ما در قانون مناطق آزاد تسهیلات و پیش بینی های خوبی برای ایجاد شعب بانک های خارجی داریم که متاسفانه تا به حال نتوانسته ایم از این پتانسیل به خوبی استفاده کنیم. اگر شرایطی فراهم شود که در مناطق آزاد بتوانیم برخی شعبات بانک های خارجی حتی بانک های کشور های همسایه را داشته باشیم بسیاری از مشکلات ما در تجارت با همسایگان و صادرات به بازار های آنها با توافقات دوجانبه استفاده از ارزهای ملی رفع شود. خوشبختانه دولت تاکید دارد که در داخل کشور قوانین و مقررات عمومی بین‌ المللی را که مغایر استقلال اقتصادی مان نیستند پیاده سازی کند. نمونه آن هم پیوستن به FATF است. این اقدام روابط اقتصادی ایران را با دنیا سهل تر می نماید. استفاده از منابع و سرمایه خارجی، بانک خارجی و مکانیزم‌ های دیگر از جمله بورس و به خصوص بورس بین الملل در مناطق آزاد را تسهیل می کند. باید بگویم در شرایط فعلی ایجاد بانک خارجی در مناطق آزاد با همکاری بانک مرکزی باید در دستور کار قرار گیرد.

البته اخیرا طبق اظهارات دبیر شورای عالی مناطق آزاد، برای ایجاد بورس پنجم که بورس بین‌الملل است، با شورای عالی بورس و سازمان بورس و اوراق بهادار تفاهم نامه و مذاکرات مثبت و موفقی انجام شده است و به زودی فعالیت بورس بین الملل در مناطق آزاد آغاز می شود. ایجاد مراکز مالی بین المللی با محوریت جزیره کیش نیز از دیگر مواردی است که در دستور کار قرار دارد تا سریعتر مراحل اجرایی آن آغاز شود که باید سازماندهی های لازم برای این موارد انجام شود که کار چندان راحتی نیست.

این مناطق در نوارهای مرزی هستند و عموما اتباع کشورهای همسایه می توانند از بازارچه های مرزی با پول ملی خودشان مایحتاج و کالاهای ایرانی را بخرند ما در مناطق آزاد می توانیم با توسعه این بازارچه ها سطح قابل توجهی از مسایل پولی صادرات به کشور های همجوار را کاهش دهیم.

جنبه دیگر از مزیت مناطق آزاد در جذب سرمایه گذاری و تولید میدان دادن به ایده های دانش بنیان و جذب سرمایه گذار خارجی برای آنها در مناطق آزاد است. کشور آلمان علاقه مندی خوبی را برای سرمایه گذاری شرکت های کوچک و متوسط این کشور در طرح های دانش بنیان نشان داده است. ما در مناطق آزاد می توانیم بخوبی شرایط لینک سرمایه گذار خارجی و صاحبان ایده های برتر تولیدی را فراهم کنیم.این شرایط در مناطق آزاد نسل اول و دوم ما وجود دارد. در مدت ۲.۵ سال گذشته حدود ۲۵۰ واحد شرکت دانش بنیان در مناطق آزاد ایجاد شده که این نشان دهنده توانمندی جوانان ایرانی و سرمایه گذاری مناطق آزاد در این حوزه است. ضمن این ‌که بسترهای خوبی برای جذب ایده و حرکت موثر برای کشور در مناطق آزاد فراهم است و شرکت های استارت آپی بسترهای خوبی برای رشد و توسعه در مناطق آزاد دارند.

برای مثال در منطقه ازاد ارس که دارای آمادگی زیرساختی خوبی از لحاظ جذب سرمایه گذاری صنعتی، تجاری و گردشگری است این منطقه با ایجاد مرکز رشد و پذیرش چندین واحد دانش بنیان در تلاش است پر و بال جوانان خلاق و روشنفکر را گرفته و دستشان را به دست سرمایه گذران داخلی و خارجی بگذارد. سرمایه برای ایجاد خط تولیدی اصلی ترین نیاز شرکت های دانش بنیان است و راه اندازی شرکت های دانش بنیان در شرایط فعلی،اصلی ترین راه توسعه صادرات غیر نفتی کشور می باشد. توسعه صادرات غیر نفتی درگرو بها دادن و سرمایه گذاری در شبکه سلولی ذهن جوانان ایرانی است.

مناطق آزاد همچنین قابلیت آنرا دارند که مبنای فعالیت های مشترک کشور با بلوک های اقتصادی باشند. توافقنامه اخیرا کشورمان با اتحادیه تازه تاسیس اوراسیا یک فرصتی است برای مناطق آزاد ارس و انزلی. البته منطقه آزاد ارس با توجه به این که با یکی از کشور های عضو این اتحادیه یعنی ارمنستان همسایه است می تواند گزینه اصلی باشد. اگر این ایده اجرایی شود ما در تعاملات اقتصادی با چهار-پنج کشور دستمان باز خواهد شد.در کل برخورداری سرمایه گذاران از حمایت و تضمین دولت، امکان استفاده سرمایه گذاران از منابع صندوق توسعه ملی برای سرمایه گذاری در مناطق آزاد، بی نیازی به روادید قبل از ورود به این مناطق، مستثنی بودن تجارت خارجی مناطق از مقررات واردات و صادرات سرزمین اصلی، امکان تاسیس بانک برون مرزی و شعب بانک های خارجی و فضای کسب و کار مناسب و سهل نسبت به سرزمین اصلی از مهم ترین مشوق های مناطق آزاد برای سرمایه گذاران داخلی و خارجی است که اگر اراده لازم به کار بسته شود می توانند شرایط تحریم را برای کشور آسان تر کنند.

تسهیل شرایط واردات هدفمند نیز یکی دیگر از امکانات مناطق آزاد است. البته متاسفانه طی سالهای اخیر برخی با تبلیغات مغرضانه ای بحث واردات در مناطق آزاد را به بحث قاچاق پیوند زده اند. در حالی که مناطق آزاد می توانند شرایط بسیار خوبی را برای واردات مایحتاج اساسی کشور فراهم کنند. واردات مواد اولیه تولید حتی در سرزمین اصلی و یا انتقال بخشی از تولید نیازمند به تکنولوژی و تجهیزات خارجی به مناطق آزاد از مهم ترین مزیت های مناطق آزاد در بحث واردات است.

در نهایت باید گفت؛ مناطق آزاد مناطق سوق الجیشی بسیار مهمی در کشور هستند و تنها عنصری که می تواند این مزیت مهم را به سکوی پرتاب آنها تبدیل کند ایجاد شبکه ارتباطی قوی ریلی،جاده، الکترونیک و هوایی است. مثلا منطقه آزاد ارس در چهار راه تمدنی،فرهنگی و اقتصادی واقع شده است که متاسفانه فاقد شبکه ارتباطی چند وجهی قابل قبول است که اگر برنامه های مصوب در این رابطه اجرایی شود ارس تبدیل به مرکز توسعه اقتصادی شمال غرب کشور به معنای واقعی کلمه خواهد شد و جریان ترانزیت بین المللی کالا و مسافر را بخوبی جذب خواهد کرد.

یادداشت از صادق  پورصادق

انتهای پیام/

مطالب مرتبط

نظرات (1)

دوست عزیز حال از فشار اقساط بانکی اندکی فارغ شده ای ، حداقل در زمان کپی و پست دقت لازم را در تغییرات نوشته های دیگران اعمال کنید . متشکر از طرف تمامی ارمنی های ایران
09:34:23 1397/10/29
صغایشیان
  

استفاده از مطالب پورتال با ذکر منبع بلامانع است