پربازدیدترین ها
جدیدترین اخبار پربیننده ترین اخبار

کد خبر :   95228  | تاریخ خبر : 1397/09/15  | ساعت : 19:37

یادداشت/

آذربايجان در سينماي علي حاتمي


نصر: بی انصاف  هنوز که همسرت هستم . پس جیران صدام کن ... درباره سینمای مرحوم علی حاتمی قلم فرسایی بسیاری شده است .

برای مشاهده عکس در ابعاد اصلی ، بر علامت ذره بین روی تصویر کلیک نمایید

رویکرد این شاعر بی بدیل سینمای ملی ما اززوایای گوناگون و ابعاد مختلف مورد تحلیل منتقدان و مخاطبان و کارشناسان و البته تاریخدانان مورد بررسی قرار گرفته است . و صرفا این قلم ناتوان است ، از گشودن پنجره ای نو  نسبت به آثار علی حاتمی ، سینماگری که گرچه در میان ما نیست . اما آثارش همچنان زنده وشکوفاست و در مواجه نسل های جدید با این آثار زوایای جدیدی از نگاه تاریخ اندیشانه وبشدت فرهنگ نگار او کشف میشود .
اما آنچه در این یادداشت مختصر به آن اشاره خواهد شد . مکتب تبریز و فرهنگ آذربایجانی در آثار علی حاتمی است . مسلما بسیاری از فیلمسازان ایرانی موضع و نگاهی نسبت به فرهنگ ترک های ایران داشتند . این نگرش گاهی تحقیر آمیز و گاهی یک انعکاس فرهنگی سطحی از زبان و رسم و رسوم و سنن این خطه از میهن بوده است . مرحوم یداله صمدی در زمره این فیلمسازان قرار میگیرد . که در اغلب آثار خود با اشاره مستقیم ریشه فرهنگی خود را در قالب قصه های محلی روایت کرده است .
در اوایل سینمای علی حاتمی با اثری ماندگار بنام ستارخان مواجهیم . که در زمانه خود در شرایطی که جامعه ایرانی دچار یک فضای بسته فرهنگی با تمرکز بر تمدن باستانی ، فرهنگ های بومی و قومی و محلی را تخطئه می ساخت . ستارخان هویتی جدید از فرهنگ آذربایجانی را در سطح ملی زنده کرد . ستارخان مرحوم حاتمی که در سالهای 1350 در کوچه پس کوچه های تبریز ،باحضور بازیگران درجه یک سینمای ایران ساخته شد اهمیت تاریخ ونقش  آذربایجان را در تحولات سیاسی واجتماعی و فرهنگی کشور ،علی رغم محدودیتها ی سیستمی ان روزگار ، زنده کرد . حاتمی در ستارخان غیر از روایت حماسه شخصیت اصلی فیلم ، کسانی را از دل تاریخ مشروطه آذربایجان معرفی کرد که در آن روزگارمهجور مانده بودند .شخصیت های تاریخی  نظیر حیدر خان عمو اوغلی ، علی مسیو ، که نقش عمده ای در تاریخ مشروطه آذربایجان ایفا کرده بودند  . فیلم ستارخان حاتمی از 13 اسفند ماه 1351 در ده تالار سینمای تهران اکران عمومی شد . اما با مخالفتهای نمایندگان مجلس ملی روبرو شد . و در نشست غیر علنی مجلس شورای ملی در تاریخ 15 اسفند 1351 بیانیه ای از سوی شماری از نمایندگان خوانده و امضا شد و سر انجام در روز 17 اسفند پروانه نمایش فیلم لغو و ستارخان توسط کمیته امور سینمایی وزارت فرهنگ و هنر شاهنشاهی توقیف شد .
توجه به آذربایجان در سینمای حاتمی به ستار خان ختم نشد . او همچنان که عاشق فرهنگ ومعماری و سنتهای دوران قاجار بود . فرهنگ بومی و قومی را در کنار فرهنگ ایرانی ، به نوعی نظم بخش سبک زندگی دوران قاجار میدانست .
حاتمی اوج این درخشش تاریخی ، فرهنگی را در سکانس بی نظیری از سریال هزار دستان به تصویر میکشد . بطوریکه لهجه و زبان در این سکانس ابزار تحقیر و تمسخر نیست . بلکه روح و نماد  یک اصالت زیبای قومی است . جیران زن وفادار ترک زبان در واپسین دیدار خود با همسرش  ابوالفتح صحاف مشروطه خواه ، گفتگوی دلنشینی را رقم میزنند . بازی درخشان مینو ابریشمی و همراهی بيادماندني علی نصیریان با لهجه ترکی .در این سکانس نمودی  از روابط زن و شوهری در فرهنگ آذربایجانی است  .که در پس زمینه خود ارزشهایی نظیراهمیت تاریخی زن در فرهنگ آذربایجان ، خانواده ،  غیرت و وفاداری و میهن پرستی را هنرمندانه به همراه دارد .این سکانس درخشان  در کنار همه آثار سینمایی و تلویزیونی با قصد روایت  فرهنگ فولکلور  آذربایجانی  ، به تنهایی بر کفه ترازو سنگینی می کند . وهمچنان ماندگار است .
من طالب شفای کاملم نه عاجل ، و شفای کامل در این عصر به عمر من نمی رسد . علی حاتمی / هزاردستان
روحش شاد و یادش مانا
 علي خيرخواه

انتهای پیام/

مطالب مرتبط

نظرات (1)

الله رحمت السين قبري نورنان دولسون
19:00:07 1397/09/17
جمالي
  

استفاده از مطالب پورتال با ذکر منبع بلامانع است