پربازدیدترین ها
جدیدترین اخبار پربیننده ترین اخبار

کد خبر :   87381  | تاریخ خبر : 1397/04/14  | ساعت : 07:41

به مناسبت دهمین سالگرد درگذشت استاد اسماعیل رفیعیان

استاد رفیعیان بزرگ‌منش بود


نصر: بزرگداشت منزلت علمي و مرتبت اخلاقي دانشمندان و فرهيختگاني كه عمر پربركت خود را در زمينه‌ تحقيق و نشر آثار فرهنگِ ايران اسلامي صرف كرده و با كوششي خستگي‌ناپذير در احياي مآثر ملّي اهتمام داشته‌اند، از سنّت‌هاي نيكو در روزگار ماست.

برای مشاهده عکس در ابعاد اصلی ، بر علامت ذره بین روی تصویر کلیک نمایید

ميراث معنوي مردم ايران، يعني فرهنگ پربار و برجسته اين ديار، در طول قرون و اعصار، توسط صاحبان انديشه و خداوندان علم و معرفت به وجود آمده و در رشد و تكامل آن، همه‌ اين بزرگان سهم داشته‌اند؛ لكن در هر عصري، افرادي بوده‌اند كه در نگاهباني از اين بناي عظيم و پرشكوه انساني، مقام و جايگاهي ويژه داشته‌اند و عمر خود را، وقف پاسداري از اين بنا نموده‌اند؛ اينان كساني هستند كه همه‌ لحظه‌هاي زندگي‌شان، در انديشه‌ سرنوشتِ فرهنگ اسلام و ايران و حفاظت از ميراثِ گذشته‌ آن سپري شده است.

يكي از اين شخصیت‌های گرانسنگ كه سهمي قابل توجه و بسيار مهم در ترويج و پيشبرد فرهنگ و دانش و ادبیات اصیل و مکارم انسانی و فضیلت‌های فراموش شده داشته است، استاد اسماعیل رفیعیان است كه از پايگاهي بلند و مرتبتي عالي، در ميان رهروان عرصه‌ علم و ادب و اخلاق برخوردار است.

استاد رفیعیان، از پرتو توفيق الهي، تمام لحظات عمر خويش را صرف انديشيدن به فرهنگ غني اين مرز و بوم و كوشش در راهِ تعالي فضیلت‌های انسانی كرده است. مساعي ارزشمند ایشان، بر همه‌ افرادي كه در عرصه‌ فعالیت‌های دانشگاهی فعاليت دارند، آشكار و روشن است.

استاد رفیعیان، در زمينه‌هاي گوناگون فرهنگی و اجتماعی، فعالیت‌های ماندگاری داشته و سال‌هاي دراز در دانشگاه‌های این مرز و بوم، منشأ خدمات چشمگیری بوده است. اين استاد فقيد از رهگذر افاضه و ترویج ادبیات متعهد به همراه مبانی اخلاقی و انسانی، شاگردان و ارادتمندان بسياري در اين دانشگاه‌ها پرورش داده كه خود اينك در زمره‌ استادان برجسته‌ در سراسر ايران عزيز به شمار مي‌آيند.

من از زمانی که به عنوان یکی از نویسندگان صفحه ادبی روزنامة مهدآزادی در این مؤسسه فرهنگی حضور داشتم، با نام استاد رفیعیان و فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی ایشان آشنا شدم. در فضای فرهنگی تبریز، نام استاد رفیعیان به عنوان یکی از استادان مبرّز مردمی و ملّی مطرح بود. او یکی از تکیه‌گاه‌هایی بود که عموم فرهنگ‌پروران آذربایجان، از ایشان و خدماتشان بهره‌مند می‌شدند.

سال‌ها بعد که با حضور در مراکز تحقیقاتی دانشگاه تبریز به برخی از اسناد این مرکز بزرگ علمی به ویژه درباره مفاخر ادبی این دانشگاه دسترسی پیدا کردم، متوجّه شدم که دوره‌ پربارِ حضور ايشان در دانشگاه تبريز كه مقارن با ریاست استاد فقید دکتر منوچهر مرتضوی بر دانشکده ادبیات و دانشگاه تبریز و همزمان با بحبوحه‌ روزهاي به ثمرنشيني انقلاب اسلامي مردم ايران بود، در روند مبارزاتي جنبش دانشگاهيان مسلمان و انقلابي تبریز، بسیار پررنگ بوده است.

به گواهی استادان، بزرگان، اندیشمندان دانشگاهی، فرهنگی و اجتماعی دقت اداری و صلابت شخصیتی و سلامت نفس استاد رفیعیان در میان مردم، مجامع علمی، ادبی و فرهنگی و دانشگاهیان ورد زبان بود.  

شخصيت علمي، اخلاقي و معنوي استاد فقيد اسماعیل رفیعیان، خوشبختانه از زبان ارادتمندان، دوستان و شاگردان آن بزرگ و در کتاب اینگونه ماندگار (یادنامه استاد اسماعیل رفیعیان) که ذیل نظر کیمیاگون استاد دکتر مهدی محقق – ادام الله ظله العالی- و به اهتمام این بنده خدا تدوین گردیده، به خوبی ترسیم شده است. اما آنچه به نظر من در آن کتاب ناگفته مانده این است که در قلمرو تحقیقات دانشگاهی، بعضي اساتيد بي‌نظير بوده‌اند و جانشين و همتا نداشته‌اند. بعضي از اساتيد در نوشتن توانا بودند و كتاب‌هاي ارزشمند فراوانی در موضوعات متنوع تأليف كرده‌اند؛ اما بسیاری از ایشان در حوزه اجتماعیّات، چندان صاحب‌نام نبوده‌اند؛ این در حالی است که مرحوم استاد رفیعیان در حوزه مسایل اجتماعی، با حوزه‌گیری‌های سنجیده، رفتار پخته و آموزنده نقش پررنگی داشت و اثر می‌گذاشت و آثار درخشانی در حوزه‌های گوناگون مسایل فرهنگی، سیاسی و اجتماعی از خود به یادگار گذاشته است.

دكتر رفیعیان بزرگ‌منش بود. بزرگ‌منشی صفتي است كه دارنده‌ آن بايد از صفات نيك مراتب انسانی و سجایای اخلاقی چون صفاي دل، استغناي طبع، جوانمردی، عدم کینه‌توزی، دانش و تزكيه‌ نفس برخوردار باشد. ایشان چون چنين بودند؛ ديدشان نسبت به فرهنگ ايران زمين و اهل فرهنگ بسيط بود. بنابراين افراد شايسته‌ را بزرگ مي‌داشتند تا فرهنگ را ارج نهاده باشند.

استاد رفیعیان به تاريخ و فرهنگ ايران عاشقانه علاقه‌مند بود. هركس را كه قدمي در اين راه برمي‌داشت، با هر وسيله‌ ممكن تقويت مي‌كرد.

 در دانشگاه‌ها و گروه‌های علمی و ادبی ما، كم نيستند استاداني كه سال‌ها متون اخلاقی و معرفتی تدريس مي‌كنند، ولي هدفي جز اثبات توانايي علمي خويش و كسب شهرتي به عنوان شارح و مفسّر در آن باب ندارند و در عمل، كردار عارفانه و ايمان صوفيانه هيچ بازتابی در شخصيت آنان نداشته است؛ اما استاد رفیعیان از زمره‌ شخصیت‌هایی بود كه عرفان واقعي در رفتار و کردار و اقدامات خود را جاري ساخته بود.

در این فراز از سخن خود، می خواهم به حقیقتی مهم و شاید اندکی تلخ اشاره کنم و آن حقیقت، این است که در جامعة علمی و دانشگاهی ما،ادیب و استاد شعر، حقوق دان، مولوی پژوه و تاریخ نگار، بسیار نیست؛ امّا قابل تربیت و تحصیل است. آنچه این روزها، نادر به دست می آید، همین شخصیتِ ممتازِ انسانی و متانت هایِ درنگ آمیز و نجابت هایِ احترام انگیز است که در وجودِ استاد رفیعیان، به اوج رسیده بود.

 

طُفیـل هستـی عشـقنـد آدمـی و پَـری

ارادتی بنمــا، تــا سعــادتی ببــری

بکوش خواجه و از عشق، بی نصیب مباش

که بنده را نخرد کس، به عیبِ بی هنری

 

پایان یادداشت خود را به بیان خاطره‌ای از استاد که مربوط به دوران فعالیت من در روزنامه مهدآزادی بود اختصاص می‌دهم.

آن سال‌ها (اواخر دهه هفتاد) بنابه اقتضای نگارش مقاله‌ای در حوزة تاریخ و ادبیات آذربایجان برای روزنامه مهدآزادی، من از واژه «طبرخزی» استفاده کرده بودم. گویا توضیح من درباره این واژه، راه به خطا داشت و به اصطلاح نادرست بود. شب هنگام که منزل بودم، حضرت استادی تلفن فرمودند. معمولاً رسم ایشان بود که هرگاه از نویسندگان جوان، مطلبی در روزنامه منتشر می‌شد، تماس می‌گرفتند و از پرتو مهربانی و شاگردپروری، نکاتی دربارة مطلب مذکور، بیان می‌کردند. پس از صحبت‌های مقدماتی معمول، سخن را به واژة «طبرخزی» بردند و خطای بنده را اصلاح فرمودند. از قضا چند هفته پس از این مکالمه، مقاله‌ای از استاد زنده‌یاد مرحوم سیدحسن قاضی طباطبایی به دستم رسید که آن استاد فقید، به تفصیل دربارة این واژه توضیحاتی داده بودند. حق با استاد رفیعیان بود و من در توضیح «طبرخزی» به خطا رفته بودم. منتها درسی که من در این قضیه از استاد آموختم، شیوة «اصلاح» و «نقد» بود. شاید اگر استاد رفیعیان نبود، من بعدها این واژه را در مقاله‌ مرحوم سیدحسن قاضی می‌آموختم امّا نحوة نقد استاد و اصلاح ایشان هیچ‌وقت از ذهن من، رخت بر نخواهد بست. رحم‍ة الله علیه ثم رحم‍ة الله علیه.

 محمّد  طاهری خسروشاهی - پژوهشگر دانشگاه تبریز

انتهای پیام/

مطالب مرتبط

نظرات (0)

 

استفاده از مطالب پورتال با ذکر منبع بلامانع است