پربازدیدترین ها
جدیدترین اخبار پربیننده ترین اخبار

کد خبر :   82931  | تاریخ خبر : 1396/12/22  | ساعت : 15:55

گزارش اختصاصی «نصر»/

آغیریلیغیم اود اولسون - اوددا یانان یاد اولسون / از کابوس وحشتناک چهارشنبه سوزی تا جشن دیرینه چهارشنبه سوری


نصر: ایرانیان باستان در برپا کردن جشن و سرورهای مختلف همیشه پیش قدم بودند و با نام گذاری روزهای مختلف در تقویم شمسی و به فال نیک گرفتن آن جشن و سرور برپا می‌کردند اما به مرور زمان شمار زیادی از این جشن‌های متفاوت در میان صفحات تقویم به تاریخ پیوست و به باد فراموشی سپرده شد.

برای مشاهده عکس در ابعاد اصلی ، بر علامت ذره بین روی تصویر کلیک نمایید

به گزارش نصر، تنها برخی از جشن های دیرینه هنوز در جای جای ایران بر پا می‌شود،که «چهارشنبه سوری» جشنی مخصوص شب آخرین چهارشنبه هر سال برپا می شود، می باشد و در واقع پیش در آمدی برای جشن‌های نوروزی است که با برگزاری این جشن، مردم به استقبال بهار می‌روند.

«چهارشنبه سوری» یکی از اندک جشن‌های فراموش نشده‌ی ایرانیان در طول تاریخ است، اما امروزه چهره متفاوتی به خود گرفته است و جز در خانواده هایی با سنت قدیمی یا شهرهای که به سنت های خود پایدار هستند، در سراسر کشور به نحو دیگری برگزار می شود.

برگزاری این جشن که سنت دیرینه ای داشت، متاسفانه در سال های اخیر رنگ باخته و چهره خشونت به خود گرفته است و سعی در آتش افروختن به خاطرات شیرین گذشته دارد . چهارشنبه سوری که برای رفع نحوس برگزار می شود و آتش برپا می شود تا هرچیز ناپاکی در آن ، امروز تبدیل به چهارشنبه سوزی، تولید آلودگی صوتی و بصری شده است.

اما بهتر داست به دنبال چرایی این تغییر و یا پیدا کردن مقصر و عوامل نباشیم چون این خود ما هستیم که این جشن دیرینه را به کابوسی وحشناک تبدیل کرده ایم، پس باید تلاش کنیم به یاد سنت های دیرینه این جشن بی افتیم و سعی کنیم آنها را به شکل امروزی برگزار کنیم. برگزاری جشنواره ها در اماکن مختلف شهر، جشن های آتش و اجرای سرودهای قدیمی چهارشنبه سوری، نمایش قاشق زنی و... در کنار سرگرمی و دلگرمی به مردم می تواند شادی روزهای گذشته این آیین را به یاد آورد مانند اجرای نمادین رسوم نوروزی از جمله تکم خوانی، موسیقی عاشقی، بازی های سنتی آذربایجان، مراسم مرتبط با چهارشنبه آخر سال و نمایشگاه صنایع دستی و پوشاک سنتی آذربایجان که با طرح نوروزگاه در بازار تاریخی تبریز و با شعار «نوروز، میراث صلح و دوستی، پیوند فرهنگی و طبیعت » برگزار ‌شد.

این گزارش حاکی است، هر ناحیه از ایران برای این جشن آداب و رسوم خاصی دارد که براساس فرهنگ و مناسبات قومی و قبیله هر منطقه تعریف می شود.  چهارشنبه سوری نیز از جشن هایی است که در هر خطه رسمی دارد و مردم آذربایجان شرقی نیز در گذشته این آیین را مطابق با سنت های خود در اجرا می کردند.

در آذربایجان شرقی چهارشنبه های آخر سال را به ترتیب با اسامی چهار عنصر طبیعی مانند "سو چرشنبه سی" (چهارشنبه آب)، "اود چرشنبه سی" (چهارشنبه آتش) یا سور چرشنبه سی" (چهارشنبه سوری)، "یئل چرشنبه سی" (چهارشنبه باد) و "توپراق چرشنبه سی" (چهارشنبه خاک) می شناختند.

در گذشته مردم آذربایجان صبح روز"سو چرشنبه سی" (چهارشنبه آب)کودکان و جوانان از روی آب روان می پردیند و  از بام خانه‌ها بر سر عابرین آب‌پاشی می کردند و در روز "اود چرشنبه سی" (چهارشنبه آتش) یا سور چرشنبه سی" (چهارشنبه سوری) به خصوص عصر روز سه شنبه برای خرید به چهارشنبه بازاری می رفتند و خوردنی هایی همچون آجیل و شیرینی تهیه می کردند و به آن آجیل ، چهارشنبه یمیشی که ترکیب آن عبارت بود از مغز گردو ، بادام ، فندق ، کشمش ، نخود و …می گفتند و بعد از غروب آفتاب، آتش روشن می کردند و همه سعی می کردند از روی ان بپرند. حتی زمان روشن کردن آتش از" اوزه رلیک" ( اسپند) که از بازار خریده شده می سوزانند و اعتقاد داشتند که پریدن از روی آتش موجب خوشبختی و گشایش بخت می شود. موقع پریدن از روی آتش چنین نغمه هایی خوانده می شود: " آتیل – باتیل چرشنبه بختیم آچیل چرشنبه - آغیرلیغیم – اوغورلوغوم اودلارا - منیم له هوپولمایان یادلارا- آغیریلیغیم اود اولسون - اوددا یانان یاد اولسون - اود اوستن آتداناق - هر جفایا قاتداناق - آغیرلیغیم – اوغورلوغوم اودلارا - منیم له هوپولمایان یادللارا -  آتیل – توتول چرشنبه - چیللم توکول چرشنبه - بختیم آچیل چرشنبه"، از دیگر رسم ها این روز ارسال چهارشنبه لیق به خانه عروسی که تازه به خانه بخت رفته از طرف پدر و مادرش انجام می گرفت و از پارچه برای لباس ، پیراهن برای داماد ، آجیل چهارشنبه سوری ،همچنین ارسال چهارشنبه لیق از طرف داماد به عروس که هنوز به خانه بخت نرفته و در خانه پدری زندگی می کرد نیز رایج بود و هست.

آنچه بیشتر در گذشته میان آذربایجانی‌ها رسم بود، مراسم شال‌اندازی پسران جوان در شب چهارشنبه‌سوری بود. در این مراسم كه اكنون نیز در بعضی از روستاهای این خطه به چشم می‌خورد، پسران جوان، شالی را برداشته و آن را از سوراخ بالای بام خانه پایین می‌انداختند و صاحبخانه متناسب با وسع مالی خود هدایایی چون آجیل، شیرینی، تخم‌مرغ و حتی جوراب را در گوشه شال می‌بست تا پسر آن را بالا بكشد.

در اینجا اگر پسر خواستگار دختر خانواده بود، شال را بالا نمی‌كشید و اگر خانواده دختر با این وصلت موافق بودند یكی از لوازم دختر را به شال می‌بستند.

 یکی دیگر از آداب خاص آذربایجانی‌ها  در روز چهارشنبه آخر سال این بود كه به سرچشمه می‌رفتند و زنان كوزه‌ها و كاسه بشقاب‌های سفالی كهنه را كنار چشمه می‌شكستند و كوزه نو را از آب چشمه پرمی‌كردند و آب آن را به چهارگوشه خانه می‌ریختند، دعا می‌خواندند و جلوی در را جارو می‌كردند و معتقد بودند با این كار تا یك سال با روحیه شاد زندگی می‌كند.

از مراسم دیگر آذربایجانی‌ها در این شب فال گوش ایستادن و شنیدن سخنان رهگذران بود. در این مراسم زنان و بخصوص دختران جوان پشت در ایستاده و سخنان اولین رهگذران را گوش داده و در زندگی آینده خود تعبیر می‌كردند. البته این روش به گونه دیگری نیز انجام می‌گیرد.

قاشق زنی از دیگر آیین های این خطه است که خاطره ی خوبی برای کودکان در آن داشت، در این رسم دختران و پسران جوان چادری بر سر و روی خود می کشند تا شناخته نشوند و به در خانهٔ دوستان و همسایگان خود می روند. صاحبخانه از صدای قاشق هایی که به کاسه ها می خورد به در خانه آمده و به کاسه های آنها آجیل چهارشنبه سوری، شیرینی، شکلات، نقل و حتی پول می ریزد.

اگر به شام شب این روز بی اندیشیم بهترین غذای شب چهارشنبه‌سوری در گذشته قورمه‌سبزی بود كه در حیاط خانه‌ها و روی اجاق پخته می‌شد و عطر و بوی برنج و قورمه‌سبزی از همه خانه‌ها برمی‌خاست.

این گزارش حاکی است، نوروز عید باستانی ملت ایران  و ایام مرتبط با آن رسم و رسومات مفرح و با مسمایی دارد  که از نیاکان ما به یادگار مانده اند و همانطور که این میراث معنوی به ما به ارث رسیده، ما نیز وظیفه می توانیم آیندگان را از این امانت معنوی بهره مند کنیم که مبادا فراموش شوند.

....................................

گزارش از گلناز پورنامی

...................................

انتهای پیام/

مطالب مرتبط

نظرات (0)

 

استفاده از مطالب پورتال با ذکر منبع بلامانع است