پربازدیدترین ها
کد خبر :   67878  | تاریخ خبر : 1396/01/20  | ساعت : 13:12

یادداشت/

کارستان کارنگ


نصر: نام "عبدالعلي كارنگ" برای اهل فرهنگ و پژوهندگان عرصه تاریخ و آثار تاریخی آذربایجان نامی آشنا و ماندگار است وی  به سال 1302 ه.ش در تبريز ديده به جهان گشود.

برای مشاهده عکس در ابعاد اصلی ، بر علامت ذره بین روی تصویر کلیک نمایید

تحصيلات  ابتدايي و متوسطه را در همان جا گذراند و سپس وارد دانشسراي مقدماتي گرديد . وي در سال 1320 به استخدام وزارت آموزش و پرورش در آمد و درسمت‌هاي آموزگاري، دبيري، مدرسي مدارس عالي، رياست دبيرستان و رياست آموزش و پرورش در مناطق مختلف آذربايجان به خدمت خود ادامه داد. كارنگ در دو رشته ي زبان و ادبيات فارسي و علوم تربيت از دانشگاه تبريز فارغ التحصيل شده بود و سال ها در همان دانشگاه به تدريس پرداخته بود. وي در عمر كوتاه ولي پر بركت خود آثار بسيار نفيس و ارزشمندي برجاي گذاشت و خدمات قابل توجهي به تاریخ و فرهنگ آذربايجان نمود و سرانجام در سال 1350 بازنشسته گرديد. عبدالعلی کارنگ در روز 21 فروردين ماه  سال 1358 چشم از جهان فروبست. از کارنگ بعنوان محقق و پژوهشگری خستگی ناپذیر و پرکار یاد می شود، تالیفات ارزشمندی چون كتابهای: آثارباستاني آذربايجان، تاتي و هرزني دستور زبان كنوني آذربايجان، تصحيح قسمت مربوط به آذربایجان، وقفنامه ي ربع رشيدي، ترجمه و تدوین كتاب تاريخ تبريز نوشته ولادیمیر مينورسكي از جمله آثار اوست . از وی بیش از 80 عنوان مقاله نیز در نشریات مختلف و در موضوعات متنوع به چاپ رسیده است. بی شک کار سترگ او تالیف کتاب آثار باستانی آذربایجان است. کارنگ در مقدمه این اثر ارزشمند و ماندگار می نویسد :

" قبل از این کتاب مقالات و کتابهایی در این زمینه به رشته تحریر درآمده که در آنها چند بنای شناخته شده شهر تبریز با بیان هایی مختلف توصیف گردیده است. بدیهی است همه آنها سود مندند و در تالیف این کتاب هم علاوه بر اینکه مضامین آنها مورد توجه بوده از نویسندگان آنها  نیز در جاهای متعدد تکریم و توقیر به عمل آمده است. اما همچنانکه برای شناخت و معرفی مساجد، بقاع، زیارتگاه ها، زوایا، خانقاه ها، حجاریها، سنگ نبشته ها و مقابر بزرگان، بارها فرسنگ ها راه زیر پا نهاده شده است، در معرفی آثار معروف نیز تنها به مفاد نوشته پیشینیان اکتفا نگردیده بلکه همه آن بناها مکررا مورد بازدید قرار گرفته و در تعریف مجدد آنها ، مانند بناهای ناشناخته، فقط به مضمون سنگنبشته ها و وقفنامه ها، فرمانها، اسناد تاریخی، سبک و مختصات بنا و مندرجات تواریخ و سفرنامه های قابل اعتماد استناد گردیده و سعی شده است در معرفی تمام آثار، از اظهار نظر ناروا  و اطناب نابجا اجتناب به عمل آید و در نقل مطالب دیگران به مشخصات ماخذ ، صریح و روشن اشاره شود، حتی تصاویر آثار ناشناخته نیز با قرائن و شواهدی توام باشند که برخاطر هیچ  بیننده دقیق ، شک و تردیدی درباره صحت و اصالت آنها راه نیابد"

کارنگ چهل سال قبل و با کمترین امکانات تمامی آثار معرفی شده در این کتاب را مورد بازدید قرار داده و  با دقتی مثال زدنی به ثبت مشخصات کامل هر اثر پرداخته و بی شک در این راه متحمل سختی های بسیار شده است و این موضوع ارزشهای علمی کتاب " آثار باستانی آذربایجان"  را دو چندان می کند. دقت نویسنده در ثبت مشخصات فنی بنا ها و بازخوانی و بازنویسی کتیبه های موجود در آنها  مثال زدنی است . او در باره یکی از کتیبه های نصب شده در مسجد جامع تبریزکه متعلق به دوره صفویه می باشد به نقل قول نادرمیرزا قاجار مولف کتاب تاریخی و جغرافی دارالسطنه تبریز بسنده نکرده و می نویسد :

" نادر میرزا نقش این سنگ را در کتاب خود ثبت کرده است ، اما آنچه آورده ناقص و سطوری از آخر ناخوانده و نا نبشته مانده است و از سقط و غلط نیز خالی نیست. من نیز در یک روز سرما به آن مسجد شدم و آن سنگ را خواندم و روی کاغذی که همراه خود داشتم نوشتم ، اکنون آن نوشته را به این اوراق می سپارم "

نوشته های کارنگ همچنین نشانگر آن است که این محقق پرتلاش به هر نقطه ای از آذربایجان که پای نهاده ارتباط خوبی با مردم محلی برقرار کرده و از یاری و همراهی اهالی در تکمیل تحقیقاتش بهره برده ، او در جای جای کتابش رسم حق شناسی را بجای آورده و از همراهان و کسانیکه وی را یاری رسانده اند نام برده است. مسجد جامع اسنق یکی از شاهکارهای هنر معماری اسلامی ایران است که کارنگ این اثر ناشناخته را اولین بار در کتاب آثارباستانی آذربایجان به دوستداران تاریخ و فرهنگ و هنر ایران معرفی نموده است. دقت نویسنده در ثبت مشخصات فنی بنا و بازخوانی و بازنویسی کتیبه های موجود در آن مثال زدنی است. زنده یاد ایرج افشار در باره کارنگ می نویسد :

او متولد تبريز بود و دوستدار استوار شهر خويش، مردی نجيب و انسان تمام بود. در تحقيق و تتبع پيش آمده بود و کارهای باارزش او بيشتر در زمينه مطالعات مرتبط با خطه آذربايجان بود، به همين لحاظ خدمات منحصر و مفيدی عرضه کرد که از او شايسته و برازنده بود.

در اين سال های اخير اوقات را به تجسس علمی و بازبينی در ابنيه و آثار تاريخی آذربايجان می گذرانيد و دراين زمينه کاری کرد که هيچ کس ديگر بدين حد از توفيق نرسيد. حاصل زحماتش کتاب گران قدر آثار باستانی آذربايجان است که در سال 1351 توسط انجمن آثار ملی به چاپ رسيد. کارنگ اين کتاب را زير نظر خود در تبريز تهيه و تدوين کرد و با دقت و ممارستی که در کارهای چاپی يافته بود آن را به ترتيب پسنديده و مطلوبی به چاپ رسانيد.کارنگ تا مريض نشده بود و قلبش از توان طبيعی نيفتاده بود، با شوق تمام در جلسات کنگره های تحقيقات ايرانی شرکت می کرد. قصدش بيش تر آن بود که دوستان و همفکران و همکاران را ببيند. در اغلب اين سفرها، مير ودود سيد يونسی با او همراهی می کرد. خطابه های کارنگ در همه اين کنگره ها شنيدنی و پرمطلب بود. حق آن است که مجموعه آنها به انضمام مقالاتی که در مجله هاي ادبی وتاريخی تهران و تبريز نشر کرد، در يک دفترجمع و طبع شود.کارنگ سنوات خدمت دولتی را در معارف گذرانيد و ازکسانی است که نسبت به پيشرفت و توسعه کتابخانه ملی شهر تبريز شوق بسيار مبذول کرد و در مقام عضويت در شورای مديره آنجا وجودی مؤثر بود. آخرين کار ارزشمند آن مرحوم تصحيح قسمت مربوط به آذربايجان از وقفنامه ربع رشيدی است که به خواهش مرحوم مجتبی مينوی و من انجام داد و به چاپ رسيد و ترديد نيست کسی شايسته تر از او شناخته نبود که بر اعلام جغرافيايی آن سامان وقوف داشته باشد وبتواند مشکلات تاريخی را به سرپنجه اطلاعات وشم بصير خود و تسلط در متون روشن کند.

مهدی بزازدستفروش

انتهای پیام/

مطالب مرتبط

نظرات (2)

سلام. عبدالعلی کارنگ از اندیشمندان و مفاخر بنام تبریز و آذربایجان می باشد.
09:11:50 1396/01/23
کامران
  
سلام نوشته خوبی بود.موفق باشی.
08:27:58 1396/01/22
کریم
  

استفاده از مطالب پورتال با ذکر منبع بلامانع است