پربازدیدترین ها
جدیدترین اخبار پربیننده ترین اخبار

کد خبر :   63963  | تاریخ خبر : 1395/10/21  | ساعت : 20:38

دکتر لیلا وصالی*

بازیگر صحنه رسانه های مغرض نباشیم


نصر: در دنیای رقابت رسانه ها و سرعت بالای انتقال اخبار، توجه به منبع دریافت پیام و خبر یکی از مهم ترین مباحث سواد رسانه ای است.

برای مشاهده عکس در ابعاد اصلی ، بر علامت ذره بین روی تصویر کلیک نمایید

جستجوی رابطه اقتصادی رسانه و پیام (کسب سود مادی یا سیاسی و یا افزایش اعتبار و یا هرنوع سود دیگر)، نکته مهم دیگریست که در کشف اهداف پنهان رسانه ها به مخاطب کمک می کند.

کشف رابطه هژمونی(قدرت) و رسانه، شناخت افکار، اهداف و خط مشی سیاسی صاحبان و مالکان رسانه ها، یعنی صاحبان قدرت که تأمین کننده اقتصاد رسانه ها هستند، نکته بسیار مهم دیگریست که هدف از ارسال یک پیام یا نحوه پوشش یا پرداختن به یک خبر در رسانه ها را مشخص می کند.

بنابراین کشف این نکته که انتشار این پیام چه سودی برای صاحبان این رسانه فراهم می کند و از آن چه نتیجه‌ای خواهند گرفت، از اهمیت ویژه ای در سواد رسانه ای برخوردار است. اما نکته بسیار مهم و ظریف دیگر، آن است که هیچگاه صاحبان رسانه ها، اهداف پنهان یا زیرمتن های پیام خود را به وضوح برای مخاطب آشکار نمی کنند و برای اثرگذاری بیش تر بر مخاطب از انواع شیوه‌های اثرگذاری مانند چاشنی های مؤثر همراهی کننده پیام، ابزارها و تکنیک‌های اقناعی مختلف مثل گواهی دادن نخبگان، گواهی دادن همگان یا مردم عادی، تکنیک‌ اقناعی ارابه، بی طرف نشان دادن خود یا گرفتن ژست خیرخواهانه و شگردها و تکنیک‌های دیگر این چنینی استفاده می کنند.

استفاده از ابزارها، چاشنی ها و تکنیک‌های اقناعی در هر رسانه با توجه به نوع رسانه می تواند متفاوت باشد اما داشتن سواد رسانه ای، برغم ظاهر متفاوت آن ها، می تواند همسویی و اهداف مشترک برخی رسانه ها در ایدئولوژی‌ و اهداف پنهان آن ها را آشکار بسازد.

چه ارسال پیام توسط چهره های معقول یا دارای قدرت اقناعی بالا و یا حتی خواندن خبر توسط چهره های زیبا و دلنشین یا لوکیشن جذاب در تلوزیون باشد و چه شیوه تنظیم و چیدمان خبر در رسانه های مکتوب که می تواند چنین باشد: استفاده هدفمند از کلماتی خاص با بار منفی یا مثبت و جهت دهنده به پیام، مصادره به مطلوب کردن کلمات و واژگان، پنهان کردن خبرهای جهت دار و هدفمند لابه لای چند خبر با بارخنثی و چیدمان معقول و بی طرف، بازنمایی وقایع با استفاده از تصاویر هدفمند یا دستکاری شده. درواقع رسانه ها با توجه به خط مشی سیاسی و اهداف تأمین کنندگان مالی آن ها، اخبار را به گونه ای به مخاطب منتقل می کنند که به نتایج هدف گذاری شده خود در مخاطب دست یابند.

حال این هدف می تواند یک هدف طولانی مدت مانند ایجاد تغییرات فکری یا ایدئولوژیک در مخاطبان باشد، یا یک هدف کوتاه مدت مانند ایجاد کنش ها و واکنش های اجتماعی و افزایش ناگهانی رفتارهای هیجانی در برهه های زمانی خاص، برای دستیابی به اهداف مورد نظر گردانندگان رسانه ها.

این مهم، در شرایط بحرانی (سیاسی، اقتصادی ، وقایع اجتماعی، حوادث و مانند آن)، از اهمیت بالاتری برخوردار می شود و ایدئولوژی ها یا خط مشی سیاسی رسانه ها، بیش از پیش در لایه‌های زیرین هر پیام گنجانده می شوند.

دراین زمان، مخاطبان پیام های رسانه ای که از سواد رسانه ای بالایی برخوردار نباشند یا قادر به کشف اهداف پنهان و زیرمتن های پیام های رسانه ای نباشند، با توجه به نوع مصرف رسانه ای خود، تبدیل به بازیگران عرصه سیاست بازیگردانان رسانه ای خواهند شد. لذا افزایش سواد رسانه ای و استفاده از آموزه های آن در موارد بحرانی از اهمیت بسیار بالاتری برخوردار می شود.

کشف روابط پنهان بین پیام های هدفمند که قصد دارند به افکار و رفتار مخاطبان جهت دهی کرده و در مخاطب انگاره سازی کنند، ذهنیت او از پدیده های اطرافش را شکل داده یا تغییر دهند و او را تبدیل به بازیگر عرصه سیاست خود یا کارگر رایگان تأمین کننده منافع خود نمایند ، و شناخت نیت سوء رسانه های معاند یا به قول عامیانه، رسانه هایی که قصد دارند از آب گل آلود ماهی خویش را بگیرند و بر موج عواطف عمومی سوار شوند، از ویژگی‌های اصلی سواد رسانه ایست که در زمان های بحرانی از اهمیت بسیار بالاتری برخوردار می شود.

در زمان های خاص و شرایط بحرانی، هوشمندانه تر از رسانه ها استفاده کنیم و به اهداف ارسال کنندگان پیام ها و منافع احتمالی منابع خبری بیاندیشیم.

* استاد علوم ارتباطات

انتهای پیام/

مطالب مرتبط

نظرات (2)

البته در بعضی مواقع تلاش رسانه ها برای تغیرات فکری و ایدولوزیکی در جوامع فی نفسه بد نیست چراکه تحولات اجتماعی و فرهنگی بدون تغییرات فکری در آحاد جامعه محقق نمی شود.فی الواقع این تغییر در افکار و نگرش ها و باورهاست که انسان هارا از بدویت به سوی مدنیت رهنمون کرده و آنها را در طول تاریخ برای نیل به این هدف مهیای جانفشانی ها و تحمل مرارت ها کرده است و به عبارتی واضح آنگاه که جامغه تغییر شرایط را لازمه ی رستگاری دانست بزرگترین تحولات اجتماعی را رقم زده است که عبور پر هزینه از قرون وسطی و خلق دگرگونی های شگرف موید آن می باشد! اصلاً رسالت رسانه های مسئولیت پذیر که گردانندگان آنها می توانند سیاسیون ویا روشنفکران در کسوت روزنامه نگاری باشند ،تغییر و حرکت است و این اصل خلل ناپذیر تکامل است . معذالک این واقعیت نیز کتمان ناپذر است که صاحبان قدرت ازقابلیت رسانه ها برای تحریف واقعیت ها و رهبری افکار عمومی برای حفظ موقعیت خود غافل نیستند و در این راستا سرمایه گذاری های هنگفت برای ایجاد رسانه های حکومتی ویا وابسته کم نبوده است ! این بدیهیات در فهم عمومی و به طریق اولی نزد فعالان رسانمه ای و اجتماعی قابل درک است وطبق تجربیات تاریخی ، پیام رسانه هایی که اعتبار خودرا در جامعه ازدست می دهند بدون توجه به صحت و سقم آن با بازخورد منفی مواجه می گردد . من اعتقاد دارم سواد رسانه ای در کلاس های درس قابل آموزش نیست و این استعداد در بستر زمان و تجربه و البته از هوش انسانی حاصل می شود . تلاش رسانه ها برای تغییر شرایط به مثابه ضرورت تکامل هراسناک نیست بلکه سکون و تنزل و مقاومت در برابر حرکت ترسناک است !
23:49:53 1395/10/21
ابوالفضل وصالی
  
تا مغرض کی و چی باشه
09:06:20 1395/10/22
قولو
  

استفاده از مطالب پورتال با ذکر منبع بلامانع است