پربازدیدترین ها
جدیدترین اخبار پربیننده ترین اخبار

کد خبر :   62775  | تاریخ خبر : 1395/09/30  | ساعت : 18:15

یادداشت/

" چیلله گئجه سی" در آذربایجان


نصر: «شب چلله» یا همان شب یلدا به عنوان بلندترین شب سال در نزد ایرانیان جایگاهی خاص دارد و بهانه ای برای گردهمایی خانواده ها و تازه کردن دیدارهاست.

برای مشاهده عکس در ابعاد اصلی ، بر علامت ذره بین روی تصویر کلیک نمایید

در این زمان، خورشید در پایین ترین میل مداری خودش که منفی ۲۳ و نیم درجه است می ایستد؛ و زمینیان شاهد کوتاهترین روز و طولانی ترین شب هستند که به این روز انقلاب زمستانی نیز می گویند.

به همین دلیل خورشید در این تاریخ که همزمان با اولین شب فصل زمستان است مدت زمان کمتری در آسمان می ماند؛ در این زمان روز کوتاه تر و شب طولانی تر خواهد بود.
تنها اختلاف زمان شب اول فصل زمستان یا شب یلدا، با ۲ شب قبل و بعد تنها یک دقیقه است، در همین راستاست که ایرانیان از دیرباز این شب را جشن می گرفتند.

در زبان ترکی آذربایجانی «چیلله» به معنی زه و محل زه برای گذاشتن تیر در موقع انداختن تیر است. قیشین چیلله سی نیز به معنای کشیدگی نهایی سرماست. در مورد وجه تسمیه ی این شب به نام شب یلدا ذکر این نکته ضروری است که لفظ یلدا از لغت سریانی به زبان عربی راه یافته و به معنی میلاد می باشد و از آنجا که در برخی تقویم ها شب یلدا را با میلاد حضرت مسیح (ع) مطابقت می داده اند به این نام رایج شده است.

در افسانه های کهن آذربایجان دو چیلله ی بزرگ و کوچک وجود دارد. " بویوک چیله " تا 40 روز بعد از یلدا ادامه دارد و از شروع یازدهم بهمن ماه  " کیچیک چیله " آغاز  ، و به مدت بیست روز و تا پایان بهمن ماه ادامه پیدا میکند .

در زمان‌های قدیم، خانواده‌های آذربایجانی به رسم احترام، در این شب طولانی به ملاقات بزرگ خانواده می‌رفتند. بزرگ خانواده نیز با فراهم کردن "چیلله یئمک‌لری" تنقلاتی از قبیل نخود و کشمش ، قورقا ( گندم برشته ) ، مغز گردو و سبزه و نیز هندوانه آنها را داخل یک سینی مسی(مجمعی) می‌چید و روی کرسی قرار می‌داد.

تنقلات مصرفی در این شب ، بیشتر گرم مزاج بوده و باعث افزایش میزان کالری و انرژی بدن و دوام مردم در برابر سرمای جانسوز زمستان آن زمان آذربایجان می شده است.

"چیلله خونچه سی " یا « چله لیك »هدیه شب چلله  مراسمی است كه جزو ضروریات این شب تاریخی و باستانی است . هرخانواده ای كه دختری را برای پسر خود نامزد كرده است ، در این شب باید هدیه شب چلله به خانه عروس بفرستد كه عبارت از همان میوه ها و تنقلات شب یلدا به طور كامل و یك چشم روشنی است. و همینطور خانواده دختری که دخترشان اولین سالی است که در خانه بخت است به دخترشان همین چیلله لیک را می برند. 

امشب شب چیلله است ، چه زیباست که رسم هایی که از گذشتگان برایمان به یادگار مانده است.

شهریار؛ شاعر شیرین سخن  شب‌نشینی‌های زمستان و نقل داستان‌ها و روایات را در منظومه پایدار «حیدربابایه سلام» چنین به تصویر منظوم کشیده است:

قــــاری‌ننه گئجـه نــاغیل دینـــده

کولک قالخوب قاپ باجانی دوینده

من قــاییدوب بیرده اوشــاق اولیدیم

بیر گول آچوب اوندان سورا سولیدیم

...........................................

فرشته کلولیان

..........................................

انتهای پیام/

مطالب مرتبط

نظرات (0)

 

استفاده از مطالب پورتال با ذکر منبع بلامانع است