پربازدیدترین ها
جدیدترین اخبار پربیننده ترین اخبار

کد خبر :   108305  | تاریخ خبر : 1398/06/21  | ساعت : 07:57

یادداشت نصر/

لزوم توجه ویژه به وضعیت نامطلوب فضای سبز تبریز


نصر: امروزه با افزایش جمعیت و توسعه و گسترش شهرنشینی، تراکم بیش  از حد جمعیت و دخالت در محیط طبیعی و ایجاد محیط های انسان ساخت، نیازهای زیست محیطی، جسمی و روحی انسان را بیشتر بروز داده است.

برای مشاهده عکس در ابعاد اصلی ، بر علامت ذره بین روی تصویر کلیک نمایید

برای رفع این نیازها انسان شهرنشین اقدام به ایجاد باغ ها و فضاهای سبز مصنوعی داخل شهرها نموده است.دکتر صدرموسوی ورحیمی از اساتید دانشگاه تبریز عنوان کردند افزایش جمعیّت شهری و نتیجتاً گسترش و توسعه¬ی فضایی شهری نامناسب شهر تبریز به پیرامون آن باعث تخریب اراضی و باغات مناسب اطراف شهری گردیده است که برنامه¬ریزی¬های نادرست، سیستم مدیریتی نامناسب و نیروی انسانی غیر متخصص در مجموعه مدیریت شهری از عوامل اصلی تخریب این فضاها بوده است. در این پژوهش، اطلاعات اولیه از سازمان¬های مختلف، همچون سازمان مسکن و شهرسازی استان، شهرداری¬ها و... جمع¬آوری و با استفاده از  نقشه کاربری منتج از تصاویر ماهواره¬ای و مصوبات کمیسیون ماده 5 استان، به تجزیه و تحلیل تغییرات کاربری شهری و توسعه کالبدی شهر تبریز پرداخته شده است. در نهایت با استفاده از مدل هلدرن به بررسی رشد بی¬قواره شهری پرداخته شد. برای تحلیل میزان تغییرات کاربری اراضی شهری در تبریز، از تصاویر ماهواره¬ای TM (1989) و SPOT 5 (2005) استفاده شده است و نتایج نشانگر آن است که هدایت نادرست توسعه¬ی شهری در دوره¬ی 16 ساله باعث تخریب بیش از 1100 هکتار از فضای سبز و بیش از 3700 هکتار زمین زراعی شده است. عوامل اصلی این توسعه بی¬برنامه، از یکسو، عدم توجه به راهکارها و پیشنهادات طرح¬های جامع تبریز در توسعه¬ی فضایی شهر تبریز که توسعه¬ی شهر در آن طرح¬ها به سوی جنوب و شمال¬غربی پیشنهاد گردیده بود است. ولی شهر برخلاف این پیش¬بینی¬ها به طرف شرق و شمال¬شرق شهر که زمین¬های کشاورزی و باغات در این قسمت از شهر مستقر بوده است، توسعه¬یافته و باعث تخریب این زمین¬ها گردیده است.
از سوی دیگر، سیستم مدیریتی نامناسب شهری و دخالت ارگان¬ها و مقامات استانی در توسعه¬ی شهری باعث توسعه¬ی نامناسب شهری گردیده است بطوری¬که بر اساس مصوبات کمیسیون ماده 5 شهر تبریز در سال¬های 85 و 86، بیش از 56 هکتار از کاربری فضای سبز به کاربری¬های دیگر تغییر یافته است. همچنین نتایج حاصل از مدل هلدرن نشانگر آنست که 40 درصد رشد فیزیکی شهر مربوط به افزایش جمعیّت شهر و 60 درصد آن مربوط به رشد افقی و اسپرال شهر تبریز بوده است
در شرایط کم آبی اصولا کاشت چمن و هرگونه گل وگیاه زینتی و فصلی که برای نگهداری آن می‌بایست آبیاری انجام شود باید ممنوع شود. در شهر تبریز همه روزه شاهد آبیاری چمن ها در فضای سبز شهری هستیم که برخلاف اصول علمی رایج در کشورهای پیشرفته می باشد.همچنین جناب دکتر  جوزی در سال 95 طی یک بررسی وتحقیق نقش تخریبی گسترش کاربری مسکونی و شبکه حمل و نقل شهری در کاهش چشمگیر فضایسبز منطقه یک تبریز بسیار حایز اهمیت برشمرد. نتایج این مطالعه نشان میدهد، در دوره 11ساله ( )1903-1930تحت بررسی، مساحت فضایسبز منطقه موردنظر از 122/31هکتار در سال 1930به 108/02هکتار در سال 1903تقلیل یافته و به عبارتی نشاندهنده کاهش تقریبی 98درصدی فضایسبز این منطقه است. این رقم، کاهش کاربری فضایسبز در حالی است که در این دوره زمانی بلوکهای ساختمانی (اراضی ساخته شده) از مساحت
281/13هکتار در سال 1930به 320/10هکتار در سال 1903و همچنین شبکه حمل و نقل شهری در این منطقه از 181/31هکتار درسال 1930به 131/10هکتار در سال 1903رشد داشته است.

استاندارد سرانه فضای سبز برای هر شهروند در کشور ما ۲۵ متر مربع است و این رقم در داخل شهر تبریز حدود 4-8 متر مربع می باشد که رقم بسیار نگران کننده است وبرای شهر دو میلیونی تبریز عدد بسیار ناچیزی می باشد.عموامل متعددی من جمله شکسته بودن جدول ریفیوژها و خروج آب از آنها، نشت نمک آب حاصل از نمک پاشی در زمستان به پای درختان، نصب انواع موانع فیزیکی از اصلی ترین عوامل محدودیت زا برای درختان رفیوژهای کنار خیابان و فضای سبز میادین است که باعث کاهش سطح فضای سبز شهری می شوند.حاکمیت  شرایط آهکی وقلیایی در خاکهای اطراف اتوبان شهید کسایی واز طرف دیگر عدم رعایت الگوی کشت مناسب وضعف شدید تغذیه گیاهی وحاصلخیزی خاک باعث شده همین مقدار ناچیز فضای سبز شهری در سالهای آینده با توجه به شرایط نامطلوب نکهداری در وضعیت بحرانی قرار گیرد . طرح اولیه کمربند سبز تبریز به تبعیت از کمربند سبز تهران از 15 سال پیش و با تبلیغات زیاد آغاز شد. بر این اساس، شهروندان با توجه به تجربه موفق پایتخت  انتظار داشتند با اجرای این طرح شاهد فضای سبز گسترده‌ای در اطراف تبریز باشند؛ طرحی که بنا بر اعلام مسئولان وقت قرار بود دو سمت اتوبان شهید کسایی و پاسداران را با درختان متعدد و فضاهای سبز بانشاط پر کند ولی آنچه امروز مشاهده می شود تعدادی درخت رنگ ورو رفته است که متاثر از کلروز آهکی می باشند وجذب آب ومواد غذایی را درآنها با مشکل مواجه نموده است.این کمربند سبز تبریز وضعیت یکسانی از نظر سطح و پوشش یکدستی برای کنترل گرد و غبار ندارد.
افزایش میزان آلودگی‌ هوا به دلیل قرار گرفتن در جهت باد غالب از سمت مراکز صنعتی و افزایش تعداد خودرو بخصوص خودروهای فرسوده را نیز از دیگر عوامل تاثیرگذار در تخریب فضای سبز و باغ‌های شهری می باشد.  استفاده از آب خاکستری در آبیاری فضای سبز شهری شیوه ای  مرسوم در دنیاست که در کشور وشهر ما واژه غریبی می باشد مدیریت مطلوب منابع آب بخصوص فاضلاب‌های شهری و صنعتی تصفیه شده که در کل دنیا به‌عنوان یکی از منابع ارزشمند، بازچرخانی و مورد استفاده قرار می‌گیرد و همچنین آب‌های سطحی ناشی از بارندگی از موارد مهمی است که باید مورد توجه مدیریت شهری برای توسعه فضای سبز قرار گیرد. در سال‌های گذشته و با بی‌تدبیری مسئولان، باغات تبریز تبدیل به برج  وویلا شده‌اند و ادامه تبدیل پارک‌ها و فضای سبز شهر به مجتمع‌های تجاری و برج، سلامت عمومی را تهدید می‌کند و نگاه تجاری به فضای  سبزشهر، بزرگ‌ترین معضل در شهرداری است.قرار بود با تخلیه پادگان تبریز به خارج شهر شاهد تغییرات شگرف در فضای سبزی شهر تبریز می شدیم که تاکنون این امر محقق نشده است. در نهایت اگر در توسعه فضای سبزی شهری تبریز از متخصصان مبرز گیاه شناسی وباغبانی وخاکشناسی به صورت مطلوب استفاده نگردد ونتایج مطالعات وبررسی های محققان به صورت عملی در مدیریت فضای سبزی شهر تبریز عملیاتی نشود در سالهای آتی با کاههش چشمگیر مساحت پوشش سبز مواجه خواهیم گردید.بدیهی است استفاده از گونه های گیاهی بومی و برنامه ریزی صحیح فضای سبز شهری باعث تنوع و زیبایی و ارتقای اکولوژیکی محیط خواهد شد و درنهایت پایداری زیست محیطی شهرها را به همراه خواهد داشت.
احمد بایبوردی

انتهای پیام/

مطالب مرتبط

نظرات (0)

 

استفاده از مطالب پورتال با ذکر منبع بلامانع است